اثربخشی آموزش فرزندپروری مثبت بر سرزندگی تحصیلی، انگیزه پیشرفت تحصیلی و خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان دختر با پیشرفت تحصیلی ضعیف

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی کودک و نوجوان، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران. ایمیل: Ftmbhni@gmail.com

2 کارشناسی ارشد مشاوره و راهنمایی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. ایمیل: mahdiyemodaresi@gmail.com

3 کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران.

4 دانشجوی دکتری تخصصی مشاوره، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. ایمیل: pourdel.m@scu.ac.ir

10.22111/jeps.2026.53798.6132

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش فرزندپروری مثبت بر سرزندگی تحصیلی، انگیزه پیشرفت تحصیلی و خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان دختر با پیشرفت تحصیلی ضعیف انجام شد. روش پژوهش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل والدینِ دانش‌آموزان دختر دوره‌ی اول متوسطه مدارس دولتی منطقه 3 شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود که از میان آن‌ها 30 نفر (15 نفر گروه آزمایش و 15 نفر گروه گواه) به‌صورت تصادفی انتخاب و جایگزین شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه سرزندگی تحصیلی دهقانی‌زاده و همکاران (۱۳۹۱)، پرسشنامه انگیزه پیشرفت تحصیلی هرمانس (۱۹۷۰) و پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی جینکز و مورگان (۱۹۹۹) بود. گروه آزمایش طی هشت جلسه‌ی ۶۰ دقیقه‌ای بر اساس پروتکل فرزندپروری مثبت ساندرز و همکاران (۲۰۰۳) آموزش دید. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیری (MANCOVA) تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد مداخله فرزندپروری مثبت سبب افزایش معنادار سرزندگی تحصیلی، انگیزه پیشرفت تحصیلی و خودکارآمدی تحصیلی در دانش‌آموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد (001/0>P). تبیین نظری نشان داد که آموزش فرزندپروری مثبت از طریق تقویت تعاملات هیجانی–شناختی والد–کودک، ایجاد محیطی امن و حمایتگر و افزایش احساس شایستگی و عاملیت درونی، توانست نظام هیجانی و انگیزشی فرزندان را بازتنظیم کند و به بهبود ادراک کارآمدی، انگیزه درونی و پاسخ سازنده در برابر چالش‌های تحصیلی منجر گردد. تداوم اثربخشی در مرحله پیگیری نیز مؤید پایداری اثر مداخله بود. بدین‌ترتیب، برنامه‌های فرزندپروری مثبت می‌توانند به‌عنوان راهبردی پیشگیرانه برای ارتقای عملکرد و سلامت روان تحصیلی دانش‌آموزان کم‌پیشرفت به‌کار گرفته شوند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Positive Parenting Training on Academic Vitality, Academic Achievement Motivation, and Academic Self-Efficacy of Female Students with Poor Academic Achievement

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Behbahani 1
  • Mahdiehsadat Modaresifar 2
  • Helya Sarmadfar 3
  • Mojgan Pourdel 4
1 M.A. in Clinical Child and Adolescent Psychology, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran. Email: Ftmbhni@gmail.com
2 M.A. in Counseling and Guidance, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran. Email: mahdiyemodaresi@gmail.com
3 M.A. in Family Counseling, Kharazmi University, Tehran, Iran.
4 Ph.D. Candidate in Counseling, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. Email: pourdel.m@scu.ac.ir
چکیده [English]

The present study aimed to investigate the effectiveness of positive parenting training on academic vitality, academic achievement motivation, and academic self-efficacy of female students with poor academic achievement. The research method was a quasi-experimental design with a pre-test-post-test design with a control group. The statistical population included parents of female students in the first year of high school in public schools in District 3 of Tehran in the academic year 1403-2025, from whom 30 people (15 in the experimental group and 15 in the control group) were randomly selected and replaced. The data collection tools included the Academic Vitality Questionnaire by Dehghani Zadeh et al. (2012), the Hermans Academic Achievement Motivation Questionnaire (1970), and the Jinks and Morgan Academic Self-Efficacy Questionnaire (1999). The experimental group was trained in eight 60-minute sessions based on the positive parenting protocol of Saunders et al. (2003). Data were analyzed using the multivariate analysis of covariance (MANCOVA) test. The results showed that the positive parenting intervention significantly increased academic vitality, academic achievement motivation, and academic self-efficacy in the experimental group compared to the control group (P<0.001). Theoretical explanation showed that positive parenting training, by strengthening parent-child emotional-cognitive interactions, creating a safe and supportive environment, and increasing the sense of competence and internal agency, was able to reorganize the emotional and motivational system of children and lead to improved perceptions of efficacy, internal motivation, and constructive responses to academic challenges. The continued effectiveness in the follow-up phase also confirmed the sustainability of the intervention effect.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Positive parenting
  • academic vitality
  • academic achievement motivation
  • academic self-efficacy
  • female students
مطالعات روانشناسی تربیتی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 30 اردیبهشت 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار