مدل ساختاری روابط بین ویژگی های شخصیتی و خود ارزشمندی با خودکارآمدی تحصیلی با میانجیگری انگیزه پیشرفت دانش آموزان

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران.

2 استادیار، گروه روانشناسی، واحد مشهد، دانشگاه بین المللی امام رضا، مشهد، ایران.

3 استادیار، گروه علوم تربیتی، واحد اسفراین، دانشگاه آزاد اسلامی، اسفراین، ایران.

چکیده

هدف از پژوهش حاضر تبیین مدل ساختاری روابط بین ویژگی­های شخصیتی و خود ارزشمندی با خودکارآمدی تحصیلی با میانجیگری انگیزه پیشرفت دانش­آموزان بود. در یک طرح همبستگی و معادلات ساختاری تعداد 306 نفر از دانش­آموزان پسر متوسطه دوم شهر گناباد در سال تحصیلی 1401-1400 با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند و پرسشنامه‌های ویژگی‌های شخصیتی نئو(1985)، خود ارزشمندی کروکر و همکاران(2003)، خود کارآمدی تحصیلی مورگان و جینکز(1999) و انگیزه پیشرفت هرمنس(1977) را تکمیل کردند. تحلیل داده‌ها با همبستگی پیرسون و مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزارهای SPSS.27 و AMOS.24 انجام شد. مدل مفروض برازش مطلوبی با داده‌ها داشت. نتایج نشان داد که ویژگی­های شخصیتی و خود ارزشمندی اثر مستقیم و غیر­مستقیم معنی­داری بر خودکارآمدی تحصیلی دارد(01/0≥P).و اثر مستقیم این متغیرها بر خودکارآمدی تحصیلی بیشتر از اثر غیر­مستقیم آن است. همچنین مقایسه اثرات مستقیم و غیر­مستقیم نشان می­دهد انگیزه پیشرفت در رابطه با ویژگی­های شخصیتی و خود ارزشمندی با خودکارآمدی تحصیلی نقش واسطه­ای دارد و خود ارزشمندی(01/0>P) در مقایسه با ویژگی­های شخصیتی(05/0>P)  اثر غیر­مستقیم بیشتری بر خودکارآمدی تحصیلی دارد. بر همین اساس می‌توان نتیجه گرفت که خودکارآمدی تحصیلی دانش­آموزان به‌واسطه ارتباط ویژگی‌های شخصیتی و خود ارزشمندی با انگیزه پیشرفت می‌تواند افزایش یابد و با تقویت انگیزه پیشرفت می­توان به روابطه بین ویژگی های شخصیتی و خود ارزشمندی با خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان قوت بخشید.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A structural model of the relationship between personality traits and self-esteem with academic self-efficacy with the mediation of students' achievement motivation

نویسندگان [English]

  • Salman Akbardoost zanganeh 1
  • Ata Tehranchi 2
  • Zahra Ejadi 3
1 PhD student in Educational Psychology, Department of Psychology, Bojnord Branch, Islamic Azad University, Bojnord, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Mashhad Branch, Imam Reza International University, Mashhad, Iran
3 Assistant Professor,Department of educational science, Esfarayen branch, Islamic Azad university, Esfarayen, Iran.
چکیده [English]

The aim of the current research was to explain the structural model of the relationship between personality traits and self-worth with academic self-efficacy through the mediation of students' motivation to progress. In a structural equation and correlation design, 306 male students of the second secondary school in Gonabad city were selected in the academic year of 2021-2022 with a multi-stage cluster random sampling method, and the questionnaires of Neo's personality traits (1985), self-esteem questionnaires of Kroker et al. (2003) , Morgan and Jinks' (1999) academic self-efficacy and Hermans' (1977) achievement motivation completed. Data analysis was done with Pearson correlation and structural equation modeling with SPSS.27 and AMOS.24 software. The hypothesized model had a good fit with the data. The results showed that personality traits and self-esteem have a significant direct and indirect effect on academic self-efficacy (P≥0.01). And the direct effect of these variables on academic self-efficacy is more than its indirect effect. Also, the comparison of direct and indirect effects shows that motivation to progress in relation to personality traits and self-worth plays a mediating role with academic self-efficacy, and self-worth (P<0.01) compared to personality traits ( P>0.05) has a greater indirect effect on academic self-efficacy. Based on this, it can be concluded that students' academic self-efficacy can be increased due to the relationship between personality traits and self-worth with the motivation to progress, and by strengthening the motivation to progress, the relationship between personality traits and self-worth can be strengthened with students' academic self-efficacy. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • personality traits
  • self-worth
  • achievement motivation
  • academic self-efficacy

مراجع

انیسی، جعفر ؛ مجدیان، محمد ؛ جوشن لو، محسن و گوهری کامل، زهرا.(1390).بررسی اعتبار و رورایی فرم کوتاه پرسشنامه پنج عاملی نئو در دانشجویان. مجله علوم رفتاری، 5(4)، 351 -356. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/916834
آزاد، سمیرا و علوی، سیداحسان.(1399). بررسی رابطه انگیزش پیشرفت و مهارت های ارتباطی با خودکارآمدی دانش آموزان. ششمین همایش بین‌المللی روان‌شناسی مدرسه، تهران: همایش بین‌المللی روان‌شناسی. https://civilica.com/doc/1203115/
بابادی ، کامران؛ نقدی مشهدیکلائی، حسین و نقدی مشهدیکلائی، حسین.(1397). بررسی رابطه بین عزت نفس با انگیزه پیشرفت و تحمل ابهام در دانشجویان حسابداری دانشگاه مازندران. سومین کنفرانس بین المللی مدیریت، مازنداران: حسابداری و حسابرسی پویا. https://elmnet.ir/doc/470024568-21632
براتی، زهرا؛ ولی االله، فرزاد، صالح صدقپور، بهرام و تجلی، ریسا.(1398). پیش بینی خودکارآمدی تحصیلی براساس خودپنداره و ارزشهای تحصیلی با در نظر گرفتن نقش میانجی اهداف پیشرفت. مجله علوم روانشناختی، 18(55)، 965-995. https://psychologicalscience.ir/article-1-443-fa.html
پورسید، سید مهدی و خرمائی، فرهاد.(1398). تبیین خودکارآمدی تحصیلی بر اساس ویژگی‌های شخصیتی با واسطه‌گری استرس تحصیلی. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 12(1)، ۱۶۷-۱۶۰. https://edcbmj.ir/article-1-1780-fa.html
حسینی، سیده لیلی و عباسی، لیلا.(1399). رابطه خود کارآمدی تحصیلی با معنای تحصیل و انگیزه پیشرفت در دانش آموزان ناحیه یک شهر کرج. همایش تحول و تعالی در آموزش و پرورش، زنجان: آموزش و پرورش زنجان. https://civilica.com/doc/1147057/
 خانی کوچکسرایی، امیر حسین و رضایی سنگتابی، سمیه.(1400). تاثیر یادگیری الکترونیکی بر انگیزه پیشرفت، خالقیت و عملکرد تحصیلی دانش آموزان پایه ششم شهرستان قائمشهر در درس ریاضی. فصلنامه پژوهش های کاربردی در مدیریت و علوم انسانی، 2(5)، 97-107 https://ensani.ir/file/download/article/1649061791-10508-1400-43.pdf
خوش روش، وحید و پورمحسن، معصومه و یگانه دوست، فرانک.(1399).ارتباط انگیزه پیشرفت و خودکارآمدی با فرسودگی تحصیلی دانشجویان موسسه آموزش عالی و غیرانتفاعی کوشیار. دومین کنفرانس بین المللی علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره، آموزش و پژوهش، تهران: دومین کنفرانس بین المللی علوم تربیتی. https://civilica.com/doc/1143636/
زکی، محمدعلی.(1391). آزمون و اعتباریابی پرسشنامه خودارزشمندی در بین دانش آموزان دختر و پسر دبیرستان های شهر اصفهان
شولتز، توآن و شولتز، سیدنی آلن.(1402) نظریه های شخصیت. ترجمه یحی سید محمدی، تهران: انتشارات ویرایش. ویراست دهم. https://psybooks.ir/product
فیست، جس و فیست، گرگوری.(1402). نظریه های شخصیت. ترجمه یحیی سید محمدی، تران: انتشارات روان. ویراست بیست و چهارم. https://ravabook.ir/
گرشاسبی، ایوب؛ خرسند، الهام و تقی زاده، علی.(1397). تاثیر آموزش مهارت های خودتنظیمی بر انگیزش پیشرفت و عملکرد تحصیلی دانشجویان پرستاری در درس زبان انگلیسی. پژوهش در آموزش علوم پزشکی،10(1)1-9. https://rme.gums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-488-1&slc_lang=fa&sid=1
مظاهری، زینب و صادقی، احمد.(1394). ساخت و بررسی روایی و پایایی پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان. نشریه رویکردهای نوین آموزشی، 10(2)، 61-80 https://www.sid.ir/paper/201714/fa
میرزایی علویجه، مهدی؛ حسینی، سید نصراله؛ مطلق، محمد اسماعیل و جلیلیان، فرزاد.(1396). خودکارآمدی تحصیلی و ارتباط آن با متغیرهای تحصیلی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه. مجله علمی پژوهان، 16(2)، ۳۴-۲۸. https://psj.umsha.ac.ir/article-1-380-fa.html
میرشرف الدین، علی رضا و حسینی، سیده مریم.(1396). رابطه ویژگی های شخصیتی با خودکارآمدی تحصیلی. مجله تحقیقات جدید در علوم انسانی، 3(8)، 57- 68. https://civilica.com/doc/628761/
نازاریان، حدیث؛ پورگراوند، ساحره و نصرتی، زینب.(1395). رابطه عزت نفس با خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر کوهدشت. دومین کنگره بین المللی توانمندسازی جامعه درحوزه مشاوره، خانواده و تعلیم و تربیت اسلامی. تهران: توانمندسازی جامعه درحوزه مشاوره. https://civilica.com/doc/679106/
نویسندگان. نشریه روشها و مدل­های روان شناختی، 2(7)، 63-85 https://www.sid.ir/paper/227500/fa
یعقوب زاده، ابراهیم؛ پورمحمدی سیده، مریم؛ مهری نژاد، ناصر و بندک، موسی.(1397). رابطه ویژگی های شخصیتی با انگیزش پیشرفت از طریق واسطه گری هوش هیجانی و عزت نفس در دانش آموزان. علوم حرکتی و رفتاری، 1(1)، 96-109. https://civilica.com/doc/872072/
یمینی، محمد؛ سدیدی، محسن.(1397). رابطه واسطه‌های خودارزشمندی و نگاه به دنیای عادلانه با رضایت از زندگی سالمندان. نشریه سالمند شناسی، 303)، 40-48. https://joge.ir/article-1-268-fa.html
References
Achmad, B. F., Fitriawan, A. S., Kurniawan, D., & Chen, H. M. (2023). Mediating effect of self-esteem on the relationship between academic self-efficacy and depression symptoms among nursing students participating in blended learning. Heliyon, 9(11). https://www.cell.com/heliyon/fulltext/S2405-8440(23)09734-7?uuid=uuid%3A7d55d142-d499-46ff-af6b-66c56061c52c
Basith, A., Syahputra, A., & Ichwanto, M. A. (2020). Academic self-efficacy as predictor of academic achievement. JPI (Jurnal Pendidikan Indonesia), 9(1), 163-170.‏ https://ejournal.undiksha.ac.id/index.php/JPI/article/view/24403
Buizza, C., Cela, H., Sbravati, G., Bornatici, S., Rainieri, G., & Ghilardi, A. (2024). The Role of Self-Efficacy, Motivation, and Connectedness in Dropout Intention in a Sample of Italian College Students. Education Sciences, 14(1), 67-78.‏ https://www.mdpi.com/2227-7102/14/1/67
Coenen, J., Golsteyn, B. H., Stolp, T., & Tempelaar, D. (2021). Personality traits and academic performance: Correcting self-assessed traits with vignettes. Plos one, 16(3), 248-259.‏ https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0248629
Gebauer, M. M., McElvany, N., Bos, W., Köller, O., & Schöber, C. (2020). Determinants of academic self-efficacy in different socialization contexts: investigating the relationship between students’ academic self-efficacy and its sources in different contexts. Social Psychology of Education, 23(2), 339-358.‏ https://link.springer.com/article/10.1007/s11218-019-09535-0
Hanif, S., Bibi, S., & Gul, F. (2023). Effect of Academic Self-efficacy and Self-esteem on Students’ Academic Achievement in Low-income Families in Pakistan. Journal of Contemporary Trends and Issues in Education, 2(3), 23-38.‏
Karakose, T., Polat, H., Yirci, R., & Demirkol, M. (2023). Assessment of the relationships between prospective mathematics teachers’ classroom management anxiety, academic self-efficacy beliefs, academic amotivation and attitudes toward the teaching profession using structural equation modelling. Mathematics, 11(2), 449. https://www.mdpi.com/2227-7390/11/2/449
Lin, Y., & Li, X. (2024). The impact of vocational college students' professional identity on academic achievement: Self-efficacy as a mediator. International Journal of Innovative Research and Scientific Studies, 7(1), 1-8.‏ http://www.ijirss.com/index.php/ijirss/article/view/2397
Luo, Q., Chen, L., Yu, D., & Zhang, K. (2023). The mediating role of learning engagement between self-efficacy and academic achievement among Chinese college students. Psychology Research and Behavior Management, 1533-1543. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.2147/PRBM.S401145
Malkoç, A., & Mutlu, A. K. (2018). Academic Self-Efficacy and Academic Procrastination: Exploring the Mediating Role of Academic Motivation in Turkish University Students. Universal Journal of Educational Research, 6(10), 2087-2093..‏ https://eric.ed.gov/?id=EJ1192728
Mammadov, S., Cross, T. L., & Olszewski-Kubilius, P. (2021). A look beyond aptitude: The relationship between personality traits, autonomous motivation, and academic achievement in gifted students. Roeper Review, 43(3), 161-172.‏ https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02783193.2021.1923595
Nair, P. N., & Sutar, M. D. (2023). Fear of Failure, Academic Self-Efficacy and Academic Performance among College Students. International Journal of Indian Psychȯlogy, 11(3), 10-25.‏ https://www.researchgate.net/profile/Deepmala
Rivers, D. J. (2021). The role of personality traits and online academic self-efficacy in acceptance, actual use and achievement in Moodle. Education and Information Technologies, 26(4), 4353-4378.‏ https://link.springer.com/article/10.1007/s10639-021-10478-3
Ståhlberg, J., Tuominen, H., Pulkka, A. T., & Niemivirta, M. (2019). Maintaining the self? Exploring the connections between students' perfectionistic profiles, self-worth contingency, and achievement goal orientations. Personality and Individual Differences, 151(5), 109-125. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0191886919304271
Tsai, C. F., Chang, C. P., Chen, T. L., & Hsu, M. L. (2024). Exploring the Influence of Personality Traits, Self-Efficacy, and Creativity on Employability for Hospitality and Tourism College Students. Sustainability, 16(4), 1490. https://www.mdpi.com/2071-1050/16/4/1490
Weibenfels, M., Hoffmann, D., Dörrenbächer-Ulrich, L., & Perels, F. (2023). Linking academic buoyancy and math achievement in secondary school students: Does academic self-efficacy play a role?. Current Psychology, 42(27), 23422-23436.‏ https://link.springer.com/article/10.1007/s12144-022-03488-y
Zhang, Y., Dong, S., Fang, W., Chai, X., Mei, J., & Fan, X. (2018). Self-efficacy for self-regulation and fear of failure as mediators between self-esteem and academic procrastination among undergraduates in health professions. Advances in Health Sciences Education, 23(4), 817-830. https://link.springer.com/article/10.1007/s10459-018-9832-3
Costa Jr, P. T., & McCrae, R. R. (2000). Neo Personality Inventory. American Psychological Association.https://psycnet.apa.org/record/2004-12703-172
Crocker, J., Luhtanen, R. K., Cooper, M. L., & Bouvrette, A. (2003). Contingencies of self-worth in college students: theory and measurement. Journal of personality and social psychology, 85(5), 894.https://psycnet.apa.org/fulltext/2003-09138-009.html
Hermans, H. J. (1970). A questionnaire measure of achievement motivation. Journal of applied psychology, 54(4), 353. https://psycnet.apa.org/record/1970-21518-001

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار