اثربخشی روش تدریس مبتنی بر نقشه مفهومی بر باورهای هوشی و درک مطلب دانش‌آموزان در درس علوم

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشدتکنولوژی آموزشی،گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.

2 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.

3 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی روش تدریس مبتنی بر نقشه مفهومی بر باورهای هوشی و درک مطلب دانش‌آموزان در درس علوم انجام گرفت. این مطالعه به روش شبه تجربی و با یک طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل دانش آموزان پسر سال ششم ابتدایی شهرستان فراهان در سال تحصیلی ۹8-1397 بود که به روش نمونه‌گیری در دسترس 34 نفر از آن‌ها انتخاب و به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. برای گردآوری داده‌ها از مقیاس باورهای هوشی بابایی (1377) و خرده مقیاس درک مطلب وکسلر (1974) برای کودکان استفاده شد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیره مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج حاصل تفاوت معناداری را در ترکیب خطی متغیرهای وابسته (باورهای هوشی و درک مطلب) در دو گروه نشان داد (724/0 =تی پیلایی، 015/38 =29،2F، 001/0 =p، 724/0 =مجذور ایتای تفکیکی). بعلاوه،  آزمون‌های تک‌ متغیری تحلیل کوواریانس نشان داد که روش تدریس مبتنی بر نقشه مفهومی در مقایسه با گروه کنترل، تأثیر معناداری بر افزایش باورهای هوشی (001/0 =p، 640/0 =مجذور ایتای تفکیکی) و درک مطلب (001/0 =p، 562/0 =مجذور ایتای تفکیکی) داشته است؛ بنابراین، استفاده از روش تدریس مبتنی بر نقشه مفهومی برای ارتقای باورهای هوشی و درک مطلب در درس علوم دانش‌آموزان پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effectiveness of concept mapping teaching method on students' intelligence beliefs and comprehension in science

نویسندگان [English]

  • Rojin Rahmati Nejad 1
  • Tooraj Sepahvand 2
  • Mohsen Bagheri 3
1 M.A. Student of Educational Technology, Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Arak University, Arak, Iran
2 Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Humanities, Arak University, Arak, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Arak University, Arak, Iran.
چکیده [English]

The present study aimed to investigate the effectiveness of concept mapping teaching method on students' intelligence beliefs and comprehension in Science. This research was conducted in a quasi-experimental method with a pretest- posttest control group design. The statistical population of the study included male students in the sixth grade of elementary school in Farahan city in the academic year 2018-2019, 34 of whom were selected by convenience sampling and divided to experimental and control groups. To collect the data, Babaei’s Questionnaire of Intelligence Beliefs (1998) and Wechsler’s Comprehension Subscale (1974) for children were used. Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA). The results indicated significant difference in the linear composition of dependent variables (intelligence beliefs and comprehension) in two groups. (Pillai's Trace= 0.724, F2, 29= 38.015, p< 0.001, Partial Eta Squared= 0.724). Furthermore, univariate analysis of covariance indicated that the concept mapping teaching methods had significant effect on intelligence beliefs (p< 0.001, Partial Eta Squared= 0.640) and comprehension (p< 0.001, Partial Eta Squared= 0.562). In conclusion, it proposed using the concept mapping teaching method to improve students' intelligence beliefs and comprehension in science.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Concept Mapping
  • Intelligence Beliefs
  • Comprehension
  • Students
بابایی، بیژن. (۱۳۷۷). رابطه باورهای هوشی و جهت‌گیری هدفی دانش‌آموزان تیزهوش و عادی پایه‌های دوم راهنمایی و دبیرستان شهرری. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران.
پیری، موسی؛ مصر آبادی، جواد؛ عزیزی، حمزه. (1396). اثربخشی آموزش مبتنی بر نقشه مفهومی بر یادداری و درک مفاهیم برنامه درسی علوم تجربی و مطالعات اجتماعی پایه ششم ابتدایی. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی. 14(55)، 99-91.
زغیبی قناد، سیمین؛ عالی پور، سیروس و مرادی، مرتضی. (1396). بررسی مدل علّی جنسیت و باور هوشی افزایشی با راهبردهای شناختی و فراشناختی با میانجی‌گری هیجان‌های مثبت تحصیلی در دانشجویان، مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 6(17)، 120-97.
سعیدی، علی؛ سیف، علی‌اکبر؛ اسد زاده، حسن؛ ابراهیمی قوام، صغرا. (۱۳۹2). تأثیر مطالعه به کمک نقشه‌های مفهومی بر درک مطلب دانش‌آموزان سال سوم متوسطه. فصلنامه فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی. 3(1)، 143- 131.
سیف، علی‌اکبر. (۱۳۹5). روانشناسی پرورشی نوین: روانشناسی یادگیری و آموزش. تهران: انتشارات دوران.
شکوهی یکتا، محسن، پرند، اکرم. (۱۳۸۵). ناتوانی‌های یادگیری. تهران: نشر طبیب.
شهیم، سیما. (1390). مقیاس تجدیدنظرشده هوشی وکسلر برای کودکان (چاپ ششم). شیراز: دانشگاه شیراز.
شیرزایی، مهری؛ مرزیه، افسانه؛ نظری، عابده. (1396). نقش پیش‌بینی‌کنندگی اهداف پیشرفت و باور‌های هوشی در ارتباط با جرأت‌ورزی. دو فصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، 5(9)، 175-161.
صفری، یحیی؛ صفری، آمنه؛ عزیزی، کیوان؛ محمدی گلینی، اسلام؛ موسوی، فرانک؛ یوسف پور، نسرین. (1395). اثربخشی روش تدریس مبتنی بر نقشه‌های مفهومی بر ارتقاء باورهای هوشی و یادگیری خودتنظیمی دانش‌آموزان. فصلنامه فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 7(2)،76-59.
عزیزی، حمزه. (1394). بررسی مقایسه‌ای اثربخشی نقشه مفهومی بر یادداری و درک مفاهیم برنامه درسی علوم تجربی و مطالعات اجتماعی پایه ششم ابتدایی شهرستان اشنویه سال تحصیلی 94-1393. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. آذربایجان: دانشگاه شهید مدنی آذربایجان.
قنبری طلب، محمد؛ شیخ‌الاسلامی، راضیه؛ فولاد چنگ، محبوبه؛ و حسین‌چاری، مسعود. (1397). رابطه باورهای هوشی و بهزیستی مدرسه: نقش واسطه‌ای امید. دوفصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، 6(11)، 115-95. ش
کرمی، مهدی؛ عطاران، محمد. (1395). ارتقاء یادگیری دانشجو معلمان از طریق رویکردهای تدریس مبتنی بر نقشه مفهومی به دو شیوه فردی و گروهی. توسعه حرفه‌ای معلم، 1(1), 20-7.
مصر آبادی، جواد؛ علیلو، اکبر. (۱۳۹5). اثربخشی نقشه مفهومی بر یادداری و درک و کاربست مفاهیم علوم تجربی. فصلنامه روانشناسی تربیتی. 12(40)، 171-152.
نقیب زاده، میر عبدالحسین. (1394). نگاهی به فلسفه آموزش‌وپرورش. تهران: انتشارات طهوری. 
Abdel Fattah, S. M., & Yates, G. C. R. (2006). Implicit theory of intelligence scale: Testing for factorial invariance and mean structure. Paper Presented at the Australian Association for Research on Education Conference, Adelaide, South Australia.
Dweck, C. S. (2000). Self-theories: Their role in motivation, personality, and development. Philadelphia, PA: Psychology Press, Taylor and Francis.
Dweck, C. S., Leggett, E. L. (1988). “A social-cognitive approach to motivation and personality”. Psychological Review, 95, 256-273.
Horton, P.; McConney, A.; Gallo, M.; Woods, A.; Senn, G. & Hamelin, D. (1993). An investigation of the effectiveness of concept mapping as an instructional tool. Science Education, 77, 95-111.
Johnson, S. C., Dweck, C. S., Chen, F. S. (2007). “Evidence for infants’ internal working models of attachment”. Psychological Science, 18, 501-502.
Krajcik, J. (2011). Learning progressions provide road maps for the development and validity of assessments and curriculum materials. Interdisciplinary and Perspectives, 9(2), 155-158.
Markow, P. G. & Lonning, R. A. (1998). Usefulness of concept maps in college chemistry laboratories: Students' perceptions and effects on achievement. Journal of Research in Science Teaching, 35(9), 1015-1029.
Novak J. D., Ganas, A. J. (2006). The Theory Underlying Concept Maps and How to Costruct and Use Them. Florida Institute for Humman and Machin Cognition. [Cited 2012 Feb 25]. Available from: http: // cmap ihmc. us / publications / researchpapers / theorycmaps/theoryunderlyingconceptmaps.htm.