اثربخشی امید درمانی گروهی بر تعلل ورزی تحصیلی و خودتنظیمی در یادگیری دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران.

2 استادیارگروه روانشناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران

3 استادیارگروه روانشناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران.

10.22111/jeps.2020.5695

چکیده

پژوهش حاضر باهدف اثربخشی امید درمانی گروهی بر تعلل ورزی تحصیلی و خودتنظیمی در یادگیری دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه اجرا شد. طرح پژوهش نیمه آزمایشی با پیش‌آزمون، پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانش‌آموزان دختر متوسطه دوره دوم شهر مشهد به تعدادتقریباً 11000 نفر در سال تحصیلی ۱۳۹۸- ۱۳۹۷ بوده است. شرکت‌کنندگان در پژوهش، شامل 30 نفر دانش‌آموز به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای، انتخاب و به‌طور تصادفی دردوگروه(هر گروه ۱۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایشی در 8 جلسه گروهی به‌صورت 2 جلسه در هفته، هر جلسه ۹۰ دقیقه‌ تحت آموزش با استفاده از برنامه اُمید درمانی اسنایدر (2000، به نقل از بهاری، 1393) قرار گرفتند. هر دو گروه پرسشنامه‌های مقیاس ارزیابی تعلل ورزی تحصیلی سولومون و راثبلوم (1984) و راهبردهای خودتنظیمی در یادگیری پنتریج و دی گروت (1990) را به‌عنوان پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری یک‌ماهه تکمیل کردند.داده‌ها با روش تحلیل واریانس با طرح اندازه‌گیری مکرر تحلیل شدند، بر اساس یافته‌های این پژوهش بین گروه آزمایش و کنترل در متغیرهای تعلل ورزی تحصیلی و خودتنظیمی یادگیری، تفاوت معنی‌داری (01/0 >p ) وجود داشت؛ بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که مدارس با به‌کارگیری
مداخله امید درمانی می‌توانند موجبات کاهش تعلل ورزی و افزایش خودتنظیمی یادگیری دانش‌آموزان را فراهم نمایند تا از این طریق دانش‌آموزان به موفقیت تحصیلی دست یابند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Group Hope Therapy on Academic Procrastination and Self-regulation among Female High School Student Learning In Mashhad

نویسندگان [English]

  • Narges Hashemizadeh Nehi 1
  • Mahmoud Jajarami 2
  • Hossein Mahdian 3
1 student phd . Bojnourd Branch. Islamic Azad.University.Bojnourd.Iran
2 DDepartment of psychology , Bojnourd Branch,IslamicAzadUniversity,Bojnourd, Iran
3 Deparment of، Psychology، Bojnourd، Islamic Azad، University، Bojnourd، Iran
چکیده [English]

The aim of the present study is to study the effectiveness of group hope therapy on academic procrastination and self-regulation among female high school student learning. A control group pretest-posttest quasi-experimental research design was used in the study. The study population consists of approximately 11000 female high school students in Mashhad, in the academic year of 2017-2018. From the population, 30 students were selected by multistage cluster random sampling method and assigned randomly to two equal groups (experimental group (n=15) and control group (n=15)). The experimental group received 8 sessions and two sessions per week of hope therapy (each session lasted for 90 minutes) based on Snyder's method (2000, as cited in Bahari, 2014). Each two groups completed the questionnaires of Procrastination Assessment Scale for Students (PASS; Solomon & Rothblum, 1984) and self-regulatory learning strategies (Pintrich & De Groot, 1990) as a pre-test and post-test while a period of one month follow-up taken to complete the questioners. The data were analyzed by repeated measures ANOVA model. The findings showed a significant difference between experimental and control groups on the variables of academic procrastination and self-regulated learning of female students (p < 0/01). According to the findings it can be suggested that using hope therapy in the learning process can decrease the academic procrastination and increase the self- regulated learning in students and therefore led to academic.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hope therapy
  • Academic Procrastination
  • Self-regulated learning
1. اولادی، باران؛ اعتمادی، احمد؛ کرمی، ابوالفضل (1391). اثربخشی امید درمانی بر انگیزش پیشرفت دانش‌آموزان پسر پایه دوم کار دانش شهرستان بهارستان، مجله دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی دوره 13، شماره 48.
2. بلس، ادوانس (1384). روش‌های جدید گام‌به‌گام در کاهش تأخیرهای روانشناسی تنبلی، ترجمه مهدی قراچه داغی، تهران، انتشارات دانژه.
3. بهاری، فرشاد (1393). مبانی امید و امید درمانی، تهران، نشر دانژه.
4. جوکار، بهرام و دلاور پور، محمد آقا (1386). رابطه تعلل ورزی آموزشی با اهداف پیشرفت اندیشه‌های نوین تربیتی دانشگاه علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه الزهرا، فصلنامه علمی اندیشه‌های نوین تربیتی، دوره 3، شماره 3 صص 89-61
5. حسینی، سید عدنان؛ قادری حبیب اله؛ الماسی، مسعود، قادری، صدیق (1397). اثربخشی آموزش شناختی ارتقای امید بر کاهش اهمال‌کاری تحصیلی دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه، فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات آموزشگاهی سال سوم، شماره 11، صص 49-65
6. دُرتاج، فریبرز؛ مهرعلیان، ابراهیم (1397). اثربخشی امید درمانی بر اهمال‌کاری تحصیلی دانش‌آموزان مقطع دبیرستان شهر قزوین. فصلنامه روان‌شناسی تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی، سال 14، شماره 48، صص 83-73.
7. زارع، حسین؛ محبوبی، طاهر؛ سلیمی، حسین (1394). تأثیر آموزش شناختی ارتقاء اُمید بر کاهش اهمال‌کاری و خود ناتوان‌سازی تحصیلی دانشجویان دانشگاه پیام نور بوکان، نشریه آموزش و ارزشیابی(علوم تربیتی) دورۀ 8 شماره 32 از صص 93 تا 110.
8. سامان پور، سارا (1396). بررسی رابطه امید تحصیلی با عملکرد تحصیلی خودتنظیمی یادگیری دانش‌آموزان دوره متوسط شهرستان بندرعباس، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، چاپ‌نشده دانشگاه بندرعباس
9. شریفی، کبیر؛ سعیدی، حمیدرضا (1394). پیش‌بینی بهزیستی روان‌شناختی، بر اساس جهت‌گیری زندگی و خوش‌بینی، مجلۀ موفقیت روان‌شناسی، 4(1)، صص 58-41.
10. شکوهی، محمد جعفر (1394). رابطه یادگیری خودتنظیمی و امید تحصیلی با عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان مقطع متوسطه منطقه درودرن، پایان نامه کارشناسی ارشد، چاپ‌نشده.
11. شیرزادی، ندا (1389). رابطه تعلل ورزی تحصیلی و ادراک از ساختار کلاس باواسطه کری باورهای انگیزشی و راهبردهای یادگیری خودتنظیمی دانش‌آموزان دختر و پسر دبیرستان‌های بیرجند. پایان نامه کارشناسی ارشد، چاپ‌نشده، دانشگاه بیرجند
12. قربان جهرمی، رضا؛ حجازی، الهه؛ اژه‌ای، جواد؛ خدایاری فرد، محمد (1392). بررسی نقش میانجی اهداف پیشرفت در رابطه بین نیاز به خاتمه درگیری شناختی، اثر بافت تعلل ورزی. مجله علوم تربیتی و روانشناسی شناخت اجتماعی (علمی- پژوهشی)، دوره 2 شماره 2 صص 99- 87.
13. کرد، بهمن؛ شریفی، حسن پاشا؛ میر هاشمی، مالک (1392). نقش جهت‌گیری اهداف پیشرفت و خودتنظیمی در پیش‌بینی عملکرد تحصیلی دانشجویان. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی سال 13 شماره 1، صص 829-820.
14. گلستانی بخت، طاهره.؛ شکری، مهناز (1392).رابطه تعللورزی تحصیلی با باورهای فراشناختی. فصلنامه شناخت اجتماعی، دوره 2 شماره 1 صص 100-89.
15. مشتاقی، سعید؛مویدفر، همام، (1396). نقش مؤلفه‌های سرمایه روان‌شناختی (امید، خوش‌بینی، تاب‌آوری و خود کارآمدی) وجهت گیری اهداف پیشرفت در پیش‌بینی اهمال‌کاری تحصیلی دانشجویان مجله راهبردهای شناختی در یادگیری، دوره 5، شماره 8، صص 87-61.
16. مختاری، فاطمه و ذوالفقاری، مریم (1397). رابطه بین ذهن آگاهی و تنظیم هیجانی با تعلل ورزی تحصیلی دانش‌آموزان مقطع متوسطه تهران. نشریه مطالعات و آموزش، مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ارتش. سال هفتم، شماره 2
17. موسوی نژاد، عبدالمحمد (1376). بررسی رابطه باورهای انگیزشی و راهبردهای یادگیری خود نظم داده‌شده با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان سال سوم راهنمایی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران
18. موسی زاده، مهناز؛ گل محمدیان، حسن (1395). اثربخشی مداخله شناختی رفتاری بر اهمال‌کاری تحصیلی دانش‌آموزان دختر مقطع اول متوسطه: نهمین کنگره بین‌المللی روان‌درمانی (اجلاس آسیایی در بستر ارزش‌های فرهنگی).
19. مؤید قاعدی، طاهر؛ قربان شیرودی، شهره (1395). اثربخشی امید درمانی گروهی بر افسردگی، احساس تنهایی و خودکارآمدی دانش‌آ‌موزان دختر. فصلنامه سلامت دوره 3 شماره 2 صص 65-75
20. یعقوبی، ابوالقاسم؛ محققی، حسین؛ امیری، لادن؛ اسفند یاری، کیوان، (1394). رابطه بین نگرش نسبت به سوءمصرف با باورهای غیرمنطقی و اهمال‌کاری تحصیلی. فصلنامه اعتیاد پژوهی سوءمصرف مواد 9(36)، صص 12-9