نقش کیفیت محیط آموزشی در خودناتوان‌سازی تحصیلی با میانجی-‌گری تعلل‌ورزی تحصیلی و خوش‌بینی تحصیلی

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 استادیار روانشناسی تربیتی، گروه علوم تربیتی، دانشگاه حکیم سبزواری ، سبزوار، ایران

2 کارشناسی ارشد تحقیقات آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تهران ،تهران ،ایران.

10.22111/jeps.2020.5693

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش کیفیت محیط آموزشی در خودناتوان‌سازی تحصیلی با توجه به میانجی‌گری تعلل-ورزی تحصیلی و خوش‌بینی تحصیلی انجام شد. روش پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی و معادلات ساختاری و جامعه آماری پژوهش، شامل کلیه دانشجویان دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه حکیم سبزواری در سال1396 حدود 1300 نفر بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری دردسترس 300 نفر انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه اندازه‌گیری ادراک محیط آموزشی داندی (روف و همکارن، 1997)، پرسشنامه خودناتوان‌سازی تحصیلی (جونز و رودوالت، 1982)، پرسشنامه تعلل‌ورزی تحصیلی (سواری، 1390) و پرسشنامه خوش‌بینی تحصیلی (اسچنن-موران و همکاران، 2013) گردآوری و به روش همیستگی-مدل معادلات ساختاری و به‌وسیله‌ی نرم‌افزار Amos22 تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که مدل با داده‌های پژوهش حاضر، برازش مناسبی دارد و ادراک از محیط یادگیری اثر مستقیم و معناداری بر خودناتوان‌سازی تحصیلی (15/0-)، تعلل‌ورزی تحصیلی (25/0-) و خوش‌بینی تحصیلی (40/0) داشت و اثر مستقیم تعلل‌ورزی بر خودناتوان‌سازی تحصیلی (20/0) معنادار بود. علاوه براین، ادراک از محیط یادگیری تنها از طریق تعلل‌ورزی تحصیلی بر خودناتوان‌سازی (07/0-) اثر غیرمستقیم و معناداری در سطح 01/0 داشت. بنابراین با ایجاد یک جو مثبت از محیط یادگیری می‌توان ادراک دانشجویان از آنرا بهبود بخشیده و در کاهش گرایش آن‌ها به تعلل‌ورزی تحصیلی و استفاده از راهبردهای خودناتوان‌سازی مؤثر واقع شده و آنها را به تحصیل خوش-بین نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The role of the perceptions of learning environment in academic self-handicapping considering the mediating role of academic procrastination and academic optimism

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Bahrami 1
  • Mohammad Amiri 2
1 Assistant Professor of Educational Psychology, Department of Educational Sciences, Hakim Sabzevari University, Sabzevar,
2 Master of Educational Research, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The present study aims at analyzing the importance of the academic environment in academic self-handicapping with a focused emphasis on the mediating role of academic procrastination and optimism. . The research method is descriptive (correlating – structure study) and the statistical population includes all the students of the Faculty of Literature and Humanities, Hakim Sabzevari University, Khorasan, Iran. Out of 1300 students in 2017, 300 were selected using available sampling method.. To collect the data, Dundee questionnaires of, the perceptions of learning environment measurement (Rauf et al., 1997), a questionnaire on educational self-handicapping (Jones & Rudwalt, 1982), one on educational procrastination (savari, 2011), and another on educational optimism (Schönen Moran et al., 2013) were distribiuted. The data are analyzed using statistical software SPSS 22 and Amos, as well as the structural equation model. The results revealed that the perceptions of the learning environment have a significant negative effect on the academic self-handicapping (-0/15) and academic procrastination (-0/25); and a significant positive effect on the academic optimism (0/40) . Moreover, the academic procrastination had a significant positive effect on academic self-handicapping (0/20). And finally, the perceptions of the learning environment indirectly had a significant negative effect on the academic self-handicapping through academic optimism and academic procrastination ( -0/07). Besides, the research model acceptably fits the data all in all(0/01). The results emphasize the importance of positive perceptions of the learning environment, academic optimism, and academic non-procrastination in reducing the amount of students’ tendency towards academic self-handicapping.

کلیدواژه‌ها [English]

  • instructional quality
  • academic self-handicapping academic procrastination
  • academic optimism
1.احمدیان، حسام؛ میردریکوند، فضل اله؛ و قدم­پور، عزت­اله (1398). تدوین مدل خودناتوان­سازی تحصیلی پنجم ابتدایی. فصلنامه علمی پژوهشی تدریس­پژوهی، 7(2)، 233-213.
2.اکبری بورنگ، محمد؛ و رحیمی بورنگ، حسن (1395). تبیین سرزندگی و انگیزش تحصیلی دانشجویان براساس ادراک آنان از محیط یادگیری در دانشگاه علوم پزشکی بیرجند. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی ، 16(27)، 231-222.
3.حیدری، محمود؛ خداپناهی، محمدکریم؛ و دهقانی، محسن (1388). بررسی ویژگی­های روان­سنجی مقیاس خودناتوان­سازی. تحقیقات علوم رفتاری، 7(2)، 106-97.
4.سلمانی، منصور؛ خامسان، احمد؛ و اسدی یونسی، محمدرضا (1396). نقش واسطه­ای باورهای انگیزشی در رابطه­ی ادراک از جوّ کلاس و تعلل­ورزی دانشجویان. فصلنامه روانشناسی تربیتی، 13(43)، 167-139.
5.سواری، کریم (1391). بررسی میزان رواج اهمال­کاری تحصیلی در دانشجویان (دختر و پسر) دانشگاه پیام نور اهواز. دوفصلنامه علمی-پژوهشی شناخت اجتماعی، 1(2)، 68-62.
6.شکرکن، حسین؛ هاشمی شیخ شبانی، اسماعیل؛ و نجاریان، بهمن (1384). بررسی رابطه برخی پیشایندهای مهم و مربوط به خود ناتوان سازی تحصیلی و رابطه آن با پیامدهای برگزیده در دانش آموزان پسر سال اول دبیرستان های اهواز. مجله علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران، (3)3، 100-77.
7.صدری دمیرچی، اسماعیل؛ کریمیان­پور، غفار؛ و جلیلیان، سهیلا (1396). پیش­بینی سرزندگی تحصیلی براساس ادراک از محیط یادگیری و سرسختی روانشناختی در بین دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه. دوماهنامه راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 10(5)، 374-364.
8.عباسیان، حسین؛ و حیدرزاده، سارا (1393). تبیین نقش خوش­بینی تحصیلی و ساختار توانمندساز در پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان. پژوهش­های رهبری و مدیریت آموزشی، 1(2)، 165-147.
9.فاتحی­زاده، مریم؛ رئیسی، فاطمه، امامی، طاهره؛ و جزایری، رضوان السادات (1387). رابطه بین خود ناتوان سازی تحصیلی با ویژگی های شخصیتی دانش موزان دختر و پسر شهر اصفهان. فصلنامه روان شناسی کاربردی، 2(2و3)، 503-491.
10.فرخی، نورعلی (1396). پیش­بینی تعلل­ورزی تحصیلی براساس کمال­گرایی و راهبردهای شناختی یادگیری در دانشجویان. فصلنامه روانشناسی تربیتی، 13(45)، 96-83.
11.فلاح خیری لنگرودی، سیده الهام؛ بادسار، علیرضا؛ حسینی، زینب؛ و روحی، ملینا (1391). اعتبارسنجی نسخه فارسی پرسشنامه اندازه­گیری محیط آموزشی (DREEM). پژوهش در آموزش علوم پزشکی، 4(2)، 33-24.
12.قدم­پور، عزت­اله؛ یوسف­وند، مهدی؛ رجبی؛ هومن(1397). نقش خوشبینی تحصیلی و باورهای فراشناختی در پیشبینی خودناتوان­سازی تحصیلی.فصلنامه مطالعات روانشناسی تربیتی، شماره30(208).
13.کرمی، مریم(1394). رابطه ابعاد کمال گرایی و خودناتوان سازی تحصیلی با نقش واسطه ای خودگردانی انگیزشی و فراشناختی در دانش آموزان تیز هوش و عادی. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه یاسوج.
14.محبی نورالدین­وند، محمدحسین؛ شهنی­ییلاق، منیجه؛ و پاشاشریفی، حسن (1393). رابطه سرمایه روانشناختی (امید، خوش­بینی، تاب­آوری و خودکارآمدی) با هدف­های پیشرفت و عملکرد تحصیلی دانشجویان سال اول. پژوهش در برنامه­ریزی درسی، 11(13)، 79-61.
15.مرادی، کیوان؛ واعظی، مظفرالدین؛ فرزانه، محمد؛ و میرزایی، محمد (1393). رابطهخوش­بینیتحصیلیباپیشرفتتحصیلیدربیندانش­آموزانمدارسمتوسطهپسرانه مناطق 6 و 9 شهر تهران. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی، 2(5)، 80-69.