اثربخشی آموزش مؤلفه های آرامش روانشناختی مبتنی بر دیدگاه اسلامی (صبر و دعا) در اضطراب امتحان و تاب آوری دانش آموزان پسر متوسطه اول شهر زاهدان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد تحقیقات آموزشی،دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشیار گروه روان شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر، تعیین اثربخشی آموزش مؤلفه‌های آرامش روان‌شناختی مبتنی بر دیدگاه اسلامی (صبر و دعا) در اضطراب امتحان و تاب آوری دانش آموزان پسر متوسطه اول شهر زاهدان بود. روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه گواه بود. نمونه­ای به تعداد 30 نفر از کلیه دانش ­آموزان پسر متوسطه دوره اول شهر زاهدان در سال تحصیلی 1397-1396 به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه اضطراب امتحان ابوالقاسمی و همکاران (1375) و تاب آوری کونور و دیویدسون (2003) بود.داده‏ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 22 و شاخص‏ آماری تحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد میانگین نمرات اضطراب امتحان گروه آزمایش نسبت به گروه گواه در پس آزمون به‌طور معناداری کاهش‌یافته، اما میانگین نمرات تاب آوری گروه آزمایش نسبت به گروه گواه در پس آزمون به‌طور معناداری افزایش‌یافته بود. لذا نتایج پژوهش نشان داد که آموزش مؤلفه‌های آرامش روان‌شناختی مبتنی بر دیدگاه اسلامی می‌تواند به عنوان یک روش مداخله‌ای مفید برای کاهش اضطراب امتحان و افزایش تاب آوری دانش‌آموزان به کار رود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Teaching the Components of Psychological Relaxation Based on the Islamic Viewpoint (Patience and Prayer) on Test Anxiety and the Resilience of First-Grade High School Students in Zahedan

نویسندگان [English]

  • Morteza Alli-Ahmad 1
  • Hossein Jenaabadi 2
1 M.A. Educational Research, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
2 Associate Professor of Psychology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study was to determine the effectiveness of teaching components of psychological relaxation based on the Islamic perspective (patience and prayer) on the test anxiety and the resilience of first grade high school students in Zahedan. The research method was semi-experimental with pretest-posttest design with control group. A sample of 30 students of all first-year high school students in Zahedan in the academic year of  2017-2018  were selected by cluster sampling and randomly assigned to two groups of experimental and control. The instrument of the research was Anxiety Test Questionnaire Abolqasemi et al. (1996) and Resilience of Conor and Davidson (2003). Data were analyzed using SPSS software version 22 and statistical analysis of covariance analysis. The results showed that the average test scores of the experimental group were significantly lower than the control group in the post test, but the mean scores of the test group were significantly increased in the post test after the control group. Therefore, the results of this study showed that teaching components of Islamic psychology based on psychological relaxation can be used as an effective intervention to reduce the test anxiety and increase the student's resilience.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Education of components of psychological relaxation based on Islamic perspective
  • Test anxiety
  • Resilience
1.ابوالقاسمی، عباس؛ اسدی مقدم، عزیزه؛ نجاریان، بهمن؛ شکرکن، حسین (1375). ساخت و اعتباریابی مقیاسی برای سنجش اضطراب امتحان، فصلنامه علمی پژوهشی علوم تربیتی و روانشناسی، 3(3) 74-61.

2.ابوالقاسمی، عباس؛ مهرابیزاده هنرمند، مهناز؛ نجاریان، بهمن و شکرشکن، حسین (1383). بررسی روش درمانی آموزش ایمن‌سازی در مقابل تنیدگی و حساسیت‌زدایی منظم در دانش‌آموزان مبتلا به اضطراب امتحان،مجله‌ی روان‌شناسی، 8(1)، 3- 21.

3.اکبری بورنگ، محمد و امین‌یزدی، سید امیر (1388). باورهای خودکارآمدی و اضطراب امتحان در دانشجویان دانشگاه‌های آزاد خراسان جنوبی،افق دانش، 15(3)، 70-77.

4.باقری،حسین؛میریان،سیداحمد؛ باقری،مائده (1392). بررسیرابطهبینتوکلبهخداوسلامتروانبیندانشجویاندانشگاهآزادواحدنکادرسال ۱۳۸۹،دینوسلامت، ۱ (۱)،57-48

5.جناآبادی، حسین؛ ناستی زایی، ناصر و جلال زایی، سمیه (1395). تاثیر آموزش مدیریت زمان بر کاهش اضطراب امتحان دانشجویان،آموزش پرستاری، ۵ (۱)،22-12

6.جهانگیری، اکرم؛ کاربخش، مژگان؛ جعفری سمی (1388). نقش دعا در ارتقای سلامت: چشم‌اندازی بر سیره نبوی و مستندات جدید علمی،فصلنامه اخلاق پزشکی، 3(9)، 151 تا 162.

7.جهانگیری،اکرم؛مفتون،فرزانه (1387). تأویلآیه 82 سورهاسراءدررابطهبادعاودرمان،فصلنامهتخصصیپژوهش‌هایمیان‌رشته‌ایقرآنی، 1(1)، 55-45

8.چراغچشم،عباس (1387). بررسیتاثیرایمن‌سازیروانیبرکاهشاضطرابناشیازامتحاندردانش‌آموزانپسرسالدوممتوسطه‌یشهرستاندزفول،مجله‌یعلومانسانی، 16(71)، 110-130.

9.حسینثابت،فریده (1392). اثربخشآموزشصبربراضطراب،افسردگیوشادکامی، مطالعاتاسلاموروان‌شناسی،1(2)، 92-79.

10.حسینی، زینب السادات و امیری، حسن (1394). رابطه بین تاب آوری با میزان اضطراب دانشآموزاندخترمقطع متوسطهدومشهرستاناسلام‌آبادغرب،نخستین کنگره بین‌المللی جامع روانشناسی ایران، تهران.

11.حامدی، سیما(1396). اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ آﻣﻮزشﺻﺒﺮبرافزایشﺗﺎب آوری ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن دﺧﺘﺮ،فصلنامه علوم رفتاری،31(3)، 42-31.

12.خدایار،دادخدا؛قائمی،مهدی (1391). نگاهیقرآنیبهکارکردهایتربیتیتوکلونقشآندرسلامتمعنوی،فصلنامهاخلاقپزشکی،6(22)، 91-55.

13.زارعی، زهره (1394). نقش تاب آوری و یادگیری خودتنظیمی در پیش بینی پیشرفت تحصیلی درس ‏ریاضی دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر شیراز، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد مرودشت شیراز.

14.سپهریان، فیروزه؛ رضایی، زمانه (1389). میزان شیوع اضطراب امتحان و تاثیر مقابله درمانگری بر کاهش میزان آن و افزایش عملکرد تحصیلی دانش آموزان دختر دبیرستانی، مجله برنامه‌ریزی درسی دانش و پژوهش در علوم تربیتی، شماره 25، 80-65.

15.شعیری، محمدرضا؛ ملامیرزایی، محمدعلی؛ پروری، مریم؛ شه‌مرادی، فاطمه و هاشمی، اختر (1383). مطالعه‌ی اضطراب امتحان و پیشرفت تحصیلی با توجه به جنسیت و رشته‌ی تحصیلی در دانش‌آموزان دبیرستانی،دو ماهنامه‌ی علمی- پژوهشی دانشگاه شاهد، 11(6)، 55-62.

16.صفورایی پاریزی، محمد مهدی (1389). نقش فضیلت اخلاقی صبر در بهداشت، فصلنامه‌ای در عرصه‌ی فرهنگ و تربیت اسلامی،فصلنامه پژوهش‌هایروان‌شناسی اجتماعی، 2(1)،124-113.

17.طهماسبی، مهتاب (1391). رابطه معنویت و تاب‌آوری با اضطراب و افسردگی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی ایلام، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه رازی کرمانشاه.

18.فرشاد، محمدرضا؛ کلانترکوشه،سیدمحمد؛فرح‌بخش، کیومرث (1393). اثربخشیآموزشآرامشروان‌شناختیمبتنیبرآموزه‌هایاسلامیبربهزیستیروان‌شناختیدانشآموزانپسرمدارسشاهد، اسلام و سلامت، 1(4)، 48-41.

19.فلاحی، معصومه و اسدی، الهه (1395). اثربخشیمثبت و دعا بر اضطراب و افسردگی جوانان 17 تا 19 ساله، دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، 17(3)، 125-118.

20.قدم پور،عزت‌الله؛ رحیمی پور، طاهره؛ امیری، فاطمه و خلیلی گشنیزانی، زهرا (1397). اثربخشی آموزش صبر مبتنی بر آموزه‌های دینی بر تاب آوری، روانشناسی دین،11(1)، 46-31.

21.کرمینوری،رضا؛مکری،آذرخش؛محمدیفر،محمد؛یزدانی،اسماعیل (1381). مطالعهعواملموثربراحساسشادیوبهزیستیدردانشجویاندانشگاهتهران،مجلهروانشناسیوعلومتربیتی،32(1)، 41-3.

22.محمدی جلالی، مجتبی و احمدی، فاطمه (1394). اثربخشی آموزش راهکارهایمقابله‌ای اسلام برگرفته از آیات قرآن کریم بر کاهش اضطراب دانش آموزان، آموزش پژوهی،1(2)، 118-99.

23.محمدی،مسعود (1384). بررسیعوامل مؤثر برتاب آوریدرافراد در معرض خطرسوءمصرفمواد، پایان‌نامهدکترا،دانشگاهعلومبهزیستیو توان‌بخشیتهران.