بیگانگی تحصیلی در دانش‌آموزان: نقش کنترل روانی والدین و تأکیدات هدفی معلم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی. دانشگاه شیراز

2 داشیار روانشناسی تربیتی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطة کنترل روانی والدین (شاملِ جهت‌گیری وابستگی و جهت‌گیری پیشرفت) و تأکیدات هدفی معلم (شاملِ تأکیدات تسلطی، عملکردی- اجتنابی و عملکردی- گرایشی) با بیگانگی تحصیلی و ابعاد آن (شامل نگرش منفی به مدرسه، بی‌اهمیتی به تحصیل و بی‌تمایلی به تحصیل) بود. طرح تحقیق از نوع همبستگی بود. شرکت‌کنندگان پژوهش شامل 371 دانش‌آموز بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چند‌مرحله‌ای از بین مدارس متوسطة اول شیراز انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش عبارت بودند از: مقیاس مرکب بیگانگی تحصیلی،‌ مقیاس کنترل روانی والدین‌ و مقیاس تأکیدات ساخت هدفی معلم. نتایج به‌دست آمده از تحلیل‌ رگرسیونِ همزمان نشان داد که جهت‌گیری پیشرفت کنترل روانی والدین، نگرش منفی نسبت‌ به مدرسه را به نحو مثبتو تأکیدات هدف عملکردی- گرایشی معلم، بی‌اهمیتی به تحصیل را به نحو منفی پیش‌بینی می‌کنند. علاوه‌بر‌این، تأکیدات هدف تسلطی به نحو منفی و تأکیدات هدف عملکردی- اجتنابی به نحو مثبت، بیگانگی تحصیلی و ابعاد آن راپیش‌بینی کردند. به‌طورِ‌کلی، کنترل روانی والدین و تأکیدات هدفی معلم توانستند به‌ترتیب 3/2 و 19 درصد از واریانس بیگانگی تحصیلی دانش‌آموزان را تبیین کنند. نتایج تحلیل رگرسیون گام‌به‌گام نیز حاکی از آن بود که به‌ترتیب متغیّرهای تأکیدات هدف تسلطی و عملکردی- اجتنابی معلم، قوی‌ترین پیش‌بین برای بیگانگی تحصیلی هستند. نتایج این پژوهش نشان‌دهندة اهمیت تأکیدات هدف تسلطی و عملکردی- اجتنابی معلم در بیگانگی تحصیلی دانش‌آموزان است. معلمان می‌توانند با تأکید بر تسلط بر مفاهیم و اجتناب از مقایسة دانش‌آموزان، نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از بیگانگی تحصیلی داشته ‌باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Academic alienation among students: The role of parental psychological control and teacher goal emphasis

نویسندگان [English]

  • Parichehr Ashraf 1
  • razieh sheikholeslami 2
چکیده [English]

The aim of this research was to investigate relationships between parental psychological control (consist of dependency-oriented and achievement-oriented) and teacher goal emphasis (consist of mastery, performance-avoidance and performance-approach) with academic alienation and its dimentiones (consist of negative attitudes toward school, academic unimpotance and academic disliking). The research plan was correlation. The participants were 371 students selected by multistage random cluster sampling method from junior high schools in Shiraz. The instruments used in this study were Composite Academic Alienation Scale, Parental Psychological Control Scale, and Teacher’s Emphasis on Goal Structure. The results from inter regression analysis showed that achievement-oriented of the parental psychological control predicts negative attitudes toward school, positively. Also, teacher’s mastery goal emphases negatively and teacher’s performance-avoidance goal emphases positively predicted academic alienation and its component. Teacher’s performance-approach goal emphases predicted academic unimportanc, negatively. Totally, parental psychological control and teacher goal emphasis could explain 2.3 % and 19% of variances of students’ academic alienation, respectively. The step-wise regression analysis indicated mastery and performance-avoidance goals emphases are the strongest prediction for academic alienation, respectively.. The results of this research showed the importance of teacher’s mastery and performance-avoidance goals emphases in students' academic alienation. Teachers can have been a crucial role in the prevention of academic alienation with focus on students' mastery of concepts and avoid comparing them

کلیدواژه‌ها [English]

  • academic alienation
  • parental psychological control
  • teacher’s goal emphases
1.خامسان، احمد؛ امیری، محمداصغر. (1390). بررسی تقلب تحصیلی در میان دانشجویان دختر و پسر. اخلاق در علوم و فناوری، شمارة 6 (1)، 61-53.

2.ذکایی، محمد‌سعید؛ اسماعیلی، محمد‌جواد. (1390). جوانان و بیگانگی تحصیلی و دانشگاهی. فصلنامة تحقیقات فرهنگی، شمارة 4 (4)، 90-55.

3.رجبی، غلامرضا؛عباسی، قدرت‌اله.(1390) بررسی رابطة خودانتقادی، اضطراب اجتماعی و ترس از شکست با شرم درونی‌شده در دانشجویان. پژوهش‌های بالینی و روان‌شناسی، شمارة 2، 182-171.

4.رفیع‌پور، فرامرز. (1381). موانع رشد علمی ایران و راه‌حل‌های آن‌. تهران: شرکت سهامی انتشار.

5.فاضلی، نعمت‌اله. (1382). بررسی تطبیقی فرهنگ دانشگاهی ایران و بریتانیا. نامة انسان‌شناسی، شمارة 2 (3)، 132-93.

6.محسنی‌تبریزی، علیرضا. (1385). آسیب‏شناسی بیگانگی اجتماعی- فرهنگی بررسی انزوای ارزشیدر دانشگاه‌های دولتی تهران. فصلنامة پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، شمارة 46، 182-120.

7.موسوی، سیدکمال‌ادین؛ حیدرپورِ مرند، سکینه. (1391). تحلیل جامعه‌شناختی بیگانگی تحصیلی دانشجویان (مطالعة موردی: دانشگاه شاهد در سال تحصیلی 1388ـ1387). فصلنامة علوم اجتماعی، شمارة 56 (56)، 71-31.

8.میرز، لاورنس اس؛ گامست، جی؛ گارینو، ا. جی. (1391). پژوهش چند‌متغیّری کاربردی (طرح و تفسیر). (مترجمان: شریفی، حسن پاشا و همکاران). تهران: رشد. (تاریخ انتشار به زبان اصلی: 2006).