جایگاه پرورش خلاقیت در برنامه درسی قصد شده آموزش و پرورش دوره ابتدایی جمهوری اسلامی ایران: هست ها و باید ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری

2 دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه پرورش خلاقیت در برنامه درسی قصد شده آموزش و پرورش در دوره ابتدایی انجام شد . روش پژوهش­، تلفیقی از دو نوع مطالعه­ی مقایسه­ای و تحلیل محتوا بود­.­ در این راستا­، از طریق روش تحلیل محتوی­؛ میزان توجه مستقیم و غیر­مستقیم در اسناد فرادست دوره ابتدایی آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران به مقوله پرورش خلاقیت بررسی و از طریق روش مقایسه­ای­، ارتباط و همسویی اهداف در قالب برنامه درسی قصد شده و از طریق اسناد فرادست مورد مطالعه قرار گرفت­. در فرایند تحلیل محتوی­، واحد زمینه­، گزاره­های اسناد فرادست نظام تعلیم و تربیت کشور و واحد­ ثبت مضمون بر گرفته از گزاره­های اسناد فرادست بود­. ­منظور اشراف جامع به کلیت محتوایی اسناد فرادست مورد بررسی­، تمامی محتوای اسناد به صورت کامل و از طریق تمام شماری مطالعه شد. یافته­ها نشان داد که میزان توجه به مقوله خلاقیت و پرورش آن برای فراگیران  در دوره ابتدایی در تمامی اسناد پایین بوده و کم­ترین میزان توجه در سند برنامه درسی ملی بوده است­. بازنگری در مجموعه­اسناد فرادست نظام برنامه درسی دوره­ی ابتدایی و انسجام و یکپارچگی برنامه در مسیر نیل به تمامی غایت­ها در قالبی خلاقانه برای کودکان ؛ از موارد پیشنهادی در این مقاله است .

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Status of Creativity Education in Intended Curriculum at Iranian Primary Schools: Current Situation and Prospective

نویسندگان [English]

  • Ahmad Rajabi Baghdar 1
  • Behrooz Mahram 2
  • Hossein Kareshki 2
  • Morteza Karami 2
چکیده [English]

With regards to the importance of creativity during the primary school, and with regards to the theories of affective and emotional development, the present study investigated the current status and future perspectives of intended curriculum in educational system of Iranian primary schools.  We explored the direct and indirect upstream documents related to creativity.  The study method was based on comparative and content analysis. Context unit and recording unit content were used to excavate upstream documents through comprehensive, total population sampling.  To identify the upstream documents, we sought experts' opinion from university professors and experienced research staff of Iranian Ministry of Education.  The results of scrutinizing the upstream documents indicated    propotion of the only a littel documents were related to the issue of creativity at primary schools.  To conclud, with the national curriculum having the least propotion.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Creativity education
  • primary education
  • upstream documents system
  • Intended curriculum
منابع

1. باردن، لورنس (1375). تحلیل محتوا. ( ترجمه ملیحه آشتیانی و محمد یمینی دوزی سرخابی). تهران: دانشگاه شهید بهشتی. ( تاریخ انتشار به زبان اصلی 2002 )

2. برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران (1392). وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران. سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی.

3. بروغنی، الهه (1390). بررسی آثار پنهان مولفه‌های برنامه درسی برعواطف دانش‌آموزان مقطع ابتدایی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی.

  1. بیابانگرد، اسماعیل و نعمتی، اسماعیل (1392). روان شناسی تربیتی. تهران: رشد.
5. پاشا شریفی، حسن و مهری‌نژاد، ابولقاسم (1384). بررسی اثر بخشی تدریس به شیوه حل مساله و ارزشیابی بر اساس شاخص‌های پژوهشگرانه در بررسی روحیه پژوهشگری. فصلنامه نوآوری آموزشی، شماره 14، 9–37.

6. پروار، حمیدرضا (1385). بررسی مولفه‌های خلاقیت و جامعه‌پذیری و تأملی بر پارادوکسبینی این دو مفهوم در فرایند تعلیم و تربیت. پایان نامه دوره کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسیس.

7. ساروخانی، محمدباقر (1386). روش های تحقیق در علوم اجتماعی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

  1. سجادیه، نرگس (1392). طرحی نظری برای پرورش تفکر در دیدگاه اسلامی عمل با نگاه به برنامه فلسفه برای کودکان. فصلنامه مطالعات معارف اسلامی و علوم تربیتی، شماره 1، 41-64.
9. سند برنامه راهبردی معاونت آموزش ابتدایی (1392). وزارت آموزش وپرورش جمهوری اسلامی ایران. سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی.

  1. سند تحول بنیادین آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران (1392). وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران. سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی.
  2. سیف، علی اکبر (1392). روانشناسی پرورشی نوین. تهران: دوران.
  3. صادقی مالامیری، منصور و رئیسی، محبت (1389). ارائه مدل مفهومی برای سنجش خلاقیت. دو ماهنامه توسعه انسانی پلیس، شماره9 (30)، 97-112.
  4. ضرغامی، سعید، سجادیه، نرگس و قائدی، یحیی (1391). بازاندیشی مفهومی پرورش تفکر همچون بستر فرهنگی تحول نظام آموزشی بر بنیاد نظریه انسان به منزله عامل. راهبرد فرهنگ، شماره 17 و 18، 123–151.
  5. فتحی واجارگاه، کوروش (1393). اصول و مفاهیم اساسی برنامه ریزی درسی. تهران: علم استادان.
  6. کرسول، جان.دبلیو (1391). طرح پژوهش: رویکرد کمی و کیفی و شیوه ترکیبی. (ترجمه حسن دانایی فرد و علی صالحی). تهران: مهربان نشر. (تاریخ انتشار به زبان اصلی2011).
  7. کریپندورف، کلوس (1393). تحلیل محتوا: مبانی روش شناسی. (ترجمه هوشنگ نایبی). تهران: نشر نی. (تاریخ انتشار به زبان اصلی 1980).
  8. محمدپور، احمد (1389). فرا روش (بنیان های فلسفی و عملی روش تحقیق ترکیبی در علوم اجتماعی و رفتاری). تهران: انتشارات جامعه شناسان.
  9. مرادی پیانی، شهناز (1392). نقد کلی کتاب تفکر و پژوهش پایه ششم ابتدایی. در چهارمین همایش ملی انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران. مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
  10. مرزوقی، رحمت الله و اناری‌نژاد، عباس (1387). کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش ضمن خدمت معلمان ابتدایی. در همایش نوآوری در برنامه درسی دوره ابتدایی. شیراز.
  11. ملکی، حسن (1389). نقد و ارزیابی برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران بر اساس شاخص های فطرت. فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران، شماره 18، 32-61.
  12. مهرمحمدی، محمود (1388). برنامه درسی: نظرگاه‌ها، چشم‌اندازها و رویکردها. مشهد: به نشر.
  13. هولستی، او.آر (1391). تحلیل محتوا در علوم اجتماعی و انسانی. (ترجمه نادر سالارزاده امیری). تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.(تاریخ انتشار به زبان اصلی 1966).
 

23.Amabil, T. M. (2006). How to Kill Creativity. Harvard Business Review, 76(5), 76-87.

24.Aschenbrener, M. S. (2008). Analysis of creative and effective teaching behaviors of university [sic] instructors (PhD Thesis). University of Missouri–Columbia.

25.Chang, C.-P. (2013). Relationships between Playfulness and Creativity among Students Gifted in Mathematics and Science. Creative Education, 04(02), 101–109. http://doi.org/10.4236/ce.2013.42015

26.Czernecka, K., & Szymura, B. (2008). Alexithymia–imagination–creativity. Personality and Individual Differences, 45(6), 445–450.

27.Dorin, A., & Korb, K. B. (2009). Improbable creativity. In Dagstuhl seminar proceedings. Schloss Dagstuhl-Leibniz-Zentrum für Informatik.

28.Eggen, P., & Kauchak, D. (2012). Educational Psychology: Windows on Classrooms (9 edition). Upper Saddle River, N.J: Pearson.

29.Eisner, E. W. (2001). The Educational Imagination: On the Design and Evaluation of School Programs (3 edition). Upper Saddle River, N.J: Pearson.

30.Furnham, A., & Bachtiar, V. (2008). Personality and intelligence as predictors of creativity. Personality and Individual Differences, 45(7), 613–617. http://doi.org/10.1016/j.paid.2008.06.023

31.Lynch, M. F., Guardia, J. G. L., & Ryan, R. M. (2009). On being yourself in different cultures: ideal and actual self-concept, autonomy support, and well-being in China, Russia, and the United States. The Journal of Positive Psychology, 4(4), 290–304. http://doi.org/10.1080/17439760902933765

32.Nakpodia, E. D. (2010). Culture and curriculum development in Nigerian schools. African Journal of History and Culture, 2(1), 1–9.

33.Niemiec, C. P., & Ryan, R. M. (2009). Autonomy, competence, and relatedness in the classroom Applying self-determination theory to educational practice. Theory and Research in Education, 7(2), 133–144. http://doi.org/10.1177/1477878509104318

34.Reeve, J., & Halusic, M. (2009). How K-12 teachers can put self-determination theory principles into practice. Theory and Research in Education, 7(2), 145–154. http://doi.org/10.1177/1477878509104319

35.Santrock, J. W. (2013). Educational psychology (5th edition, international student edition for use outside the U.S). New York, NY: McGraw-Hill Education.

36.Sternberg, R. J., Kaufman, J. C., & Grigorenko, E. L. (2008). Applied intelligence. New York: Cambridge University Press.

Woolfolk, A. (2012). Educational Psychology (12 edition).