نقش هیجانات تحصیلی دانش‌آموزان و جو عاطفی خانواده در پیش‌بینی پیوند با مدرسه

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، گروه آموزش و پرورش، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 دانشیار، گروه آموزش و پرورش ، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

3 استاد، گروه آموزش و پرورش ، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی نقش هیجانات تحصیلی دانش‌آموزان و جو عاطفی خانواده در پیش‌بینی پیوند با مدرسه بود.
روش: روش پژوهش حاضر بر اساس هدف (کاربردی)، و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان پایه هشتم شهرستان بجستان در سال تحصیلی 1402-1401 به تعداد 263 نفر که براساس جدول کرجسی مورگان حجم نمونه 152 نفر(79 نفر دانش‌آموز پسر، 73 نفر دانش‌آموز دختر) به صورت روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه هیجان تحصیلی(پکران و همکاران، 2005)، پرسشنامه جو عاطفی خانواده(هیل‌برن، 1964) و پرسشنامه پیوند با مدرسه(رضایی شریف و همکاران، 1393)، بود. روایی پرسشنامه‌ها از نوع محتوایی و اعتبار با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه هیجان تحصیلی 83/0، جو عاطفی خانواده 87/0 و پیوند با مدرسه 91/0 برآورد گردید
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد بین هیجان تحصیلی و جو عاطفی خانواده(و مؤلفه‌های آن) با پیوند با مدرسه دانش‌آموزان رابطه معناداری وجود داشت. نتایج نیز بیانگر این بود که هیجان‌های مثبت تحصیلی توانست 35 درصد و هیجان‌های منفی تحصیلی 29 درصد و جو عاطفی خانواده نیز 25 درصد از تغییرات پیوند با مدرسه در دانش‌آموزان را پیش‌بینی نمایند.
نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌ها میتوان نتیجه گرفت که هیجان تحصیلی دانش‌آموزان و جو عاطفی خانواده میتوانند تغییرات پیوند با مدرسه را پیش‌‌بینی کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Students' Academic Emotions and Family Emotional Climate in Predicting School Bonding

نویسندگان [English]

  • Mahdiye Yahyanezhad 1
  • Afsaneh Marziyeh 2
  • Hosein Jenaabadi 3
1 Ph.D. Candidate, Department of Education, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.
2 Associate Professor, Department of Education, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.
3 Professor, Department of Education, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.
چکیده [English]

Objective: The aim of this study was to investigate the role of students' academic emotions and family emotional climate in predicting bonding with school.
Methods: The research method was purpose-based (applied) and correlational. The statistical population of this study included all 8th grade students of Bajestan city in the academic year of 1402-1402 with 263 students who were selected by stratified random sampling method based on Krejcie Morgan table and the sample size of 152 students (79 male and 73 female students) were selected by stratified random sampling. The research tools were Academic Emotion Questionnaire (Pekran et al.، 2005)، Family Emotional Climate Questionnaire (Hillburn، 1964) and School Bonding Questionnaire (Rezaei Sharif et al، 2014). Validity of questionnaires of content type and Reliability using Cronbach's alpha coefficient for academic emotion questionnaire was 0.83, family emotional climate was 0.87 and school bonding was 0.91 Result: The findings showed that there was a significant relationship between academic emotions and family emotional climate (and its components) with bonding with students' school. The results also indicated that positive academic emotions could predict 35% and negative academic emotions 29% and family emotional climate 25% of school bonding changes in students.
Conclusion: According to the findings, it can be concluded that students' academic emotions and the family emotional climate can predict changes in school bonding.

کلیدواژه‌ها [English]

  • School Bonding
  • Academic Emotions
  • Family Emotional Climate
آریاتبار، لیلی؛ خوئینی، فاطمه و  اسدزاده، حسن. (1400). اثربخشی آموزش متمرکز برتنظیم هیجان پکران بر هیجان های پیشرفت و خودنظم جویی تحصیلی دانش آموزان، علوم روانشناختی، 20(104)، 1381-1363. http://dx.doi.org/10.52547/JPS.20.104.1363
بیان­فر، فاطمه؛ پرتونژاد، نفیسه و طباطبایی، سیدموسی. (1400). پیش­بینی اشتیاق تحصیلی بر اساس جو عاطفی خانواده و حمایت تحصیلی در دانش­آموزان: نقش میانجی هیجان­های تحصیلی. فصلنامه خانواده و پژوهش،18(4)، 48-31. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26766728.1400.18.4.2.7
پلروری‌هراتبر، الهام و عاشوری، هایده. (1401). مدل ساختاری از هویت تحصیلی بر اساس سبک‌های یادگیری با نقش میانجی پیوند با مدرسه و جهت‌گیری هدف در دانش آموزان مدارس ابتدایی رحیم آباد. پژوهش‌های برنامه‌ریزی درسی و آموزشی، 13(1)، 13-26. https://journals.iau.ir/article_702423.html
جعفری­هرندی، رضا، ستایشی­اظهری، محمد، فضل اللهی قمیشی، سیف­الله. (1398). روابط ساختاری پیوند با مدرسه و اهمال­کاری تحصیلی در دانش­آموزان دبستانی: نقش میانجیگری خودکارآمدی تحصیلی. دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی.(20)3، پیاپی(77)، 110-121. https://doi.org/10.30486/jsrp.2019.577173.1527
حسینی، سیدعدنان(1400). رواسازی پرسشنامه هیجان­های تحصیلی دانش­آموزان دوره ابتدایی(AEQ-ES)، مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 10(3)، 179-153. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.2423494.1400.10.3.6.5
رضایی­شریف،علی؛ حجازی،الهه؛ قاضی­طباطبایی، محمود و اژه­ای، جواد. (1393). ساخت و آماده­سازی پرسشنامه پیوند با مدرسه(SBQ)در دانش­آموزان. نشریه روان­شناسی مدرسه،3(1)،67-55. https://jsp.uma.ac.ir/article_158.html
سلیمانی­شبیلو، ناهید؛ واحدی، شهرام و نعمتی، شهروز. (1398).رابطه هیجان­های تحصیلی دانش­آموزان، معلمان و والدین با عملکرد تحصیلی درس علوم. فصلنامه سلامت روان کودک، 6(1)، 199-189. http://dx.doi.org/10.29252/jcmh.6.1.16
شاه‌حسینی، لیلا؛ مجدآبادی فراهانی، زهره و طباطبایی، موسی. (1403). ابطه تعارض میان والدین با مشکلات برونی سازی شده در نوجوانان: نقش واسطه‎ گر پیوند با مدرسه. فصلنامه علمی پژوهشی خانواده و پژوهش،  ۲۱ (۲) ،۶۱-۷۶. http://qjfr.ir/article-1-1957-fa.html
شریفی، علی‌اکبر؛ داوری، رقیه و امینی، باقر. (1403). تدوین مدل ساختاری پیش‎ بینی پیشرفت تحصیلی بر اساس کارکردهای اجرایی، تفکر خلاق و اشتیاق تحصیلی با میانجی‎گری جوّ عاطفی خانواده. فصلنامه اندیشه‌های نوین تربیتی، 20(4)، 29-43. https://doi.org/10.22051/jontoe.2024.47242.3931
شیخ­الاسلامی، علی؛ رضایی­شریف، علی و ترابی­پشت­مخی، سید­نغمه. (1400). نقش ادراک از محیط از کلاس،خوش­بینی تحصیلی و هیجان­های تحصیلی در پیش­بینی پیوند با مدرسه در دانش­آموزان دختر. نشریه پژوهش در نظام­های آموزشی، 15(52). 57-46. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23831324.1400.15.52.3.5
صالحی‌افشار، ملیکا؛ محمدی، اکبر و حقیقت، سارا. (1403). ارائه مدل ساختاری پیوند با مدرسه بر اساس دلزدگی تحصیلی با میانجی گری نارسایی هیجانی در دانش‌آموزان مقطع متوسطه. مجله علوم روان‌شناختی، 23(138). https://doi.org/10.52547/JPS.23.138.1435
عزیزی، مرضیه. (1402). بررسی رابطه بین هیجانات تحصیلی با اشتیاق به مدرسه دانش آموزان مقطع ابتدایی شهر مرودشت. سومین همایش ملی ایده های کاربردی در علوم تربیتی، روانشناسی و مطالعات فرهنگی، بوشهر، ایران. https://civilica.com/doc/1788604
فلاح‌نژاد، محمدرضا؛ ابراهیمی‌قوام، صغری؛ درتاج، فریبرز؛ برجعلی، احمد و فرخی، نورعلی (1403). تدوین و آزمون مدل سازگاری تحصیلی بر اساس سبکهای فرزندپروری ادراک‌شده با میانجیگری سرمایه روانشناختی، کیفیت زندگی و هیجان‌های تحصیلی. مجله علوم روان‌شناختی، 23(138)، 1-16. https://psychologicalscience.ir/article-1-1834-fa.html
قلمکاریان، محمد و اسماعیلی­بابادی، مریم. (1400). رابطه جو عاطفی خانواده با رشد خود‌مختاری و احساس تعلق به مدرسه در دانش­آموزان دختر مقطع دوم متوسطه در ایام کرونا. مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی،4(39)، 163-150. https://civilica.com/doc/1876340
 کدیور، پروین؛ فرزاد، ولی­الله؛ کاوسیان، جواد و نیکدل، فریبرز. (1388). رواسازی پرسشنامه هیجان­های تحصیلی پکران. نشریه نوآوری­های آموزشی، 8(32)، 38-7. https://noavaryedu.oerp.ir/article_78909.html
مرآتی، علیرضا؛ قدم­پور، عزت­الله و ویسکرمی،حسنعلی. (1401). بررسی نقش میانجیگری خودشفقت ورزی در ارتباط جو خانواده و مدرسه با پیوند با مدرسه- مورد مطالعه: دانشآموزان دوره متوسطه اول. نشریه دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی،23(4)، 122-109. https://doi.org/10.30486/jsrp.2021.1941182.3183
میرانی­سرگزی، نرگس؛ بشارت، محمد­صادق؛ عسگری، مهتاب و طاهری،ابوالفضل. (1399).بررسی رابطه مدیریت سواد رسانه­ای با هیجان تحصیلی و خلاقیت شناختی دانشجویان در فضای مجازی. نشریه فن­آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی،11(2)، 104-85. https://journals.iau.ir/article_677859.html
نعمتی، شهروز؛ جامعی، رقیه و جعفری، محمد. (1403). اثربخشی برنامه بخشایشگری بر رفتارهای دلجویی، پیوند با مدرسه و بهزیستی تحصیلی دختران قربانی قلدری. مطالعات روان‌شناسی بالینی، 15(55)، 83-102. https://doi.org/10.22054/jcps.2025.82340.3148
 
هاشمی­زاده­نهی، نرگس و مهدیان، حسین. (1397). نقش اشتیاق تحصیلی و شکفتگی در پیش­بینی هیجان­های تحصیلی دانش­آموزان. نشریه مطالعات روان­شناسی تربیتی، (31)، 271-243. https://doi.org/10.22111/jeps.2018.4277
همتی، بابک. (1399). نقش هیجانات تحصیلی, حمایت از خودمختاری ادراک شده و احساس تعلق به مدرسه در پیش بینی سازگاری تحصیلی-اجتماعی دانش آموزان بی سرپرست. روانشناسی مدرسه، 9(1 (پیاپی 33) )، 207-228. https://jsp.uma.ac.ir/article_912.html
References
 
Charteris, J & Page, A. (2021). School bonding, attachment, and engagement through remote learning: Fostering school connectedness. New Zealand Journal of Teachers’ Work, 18(2), 91-108. https://doi.org/10.24135/teacherswork.v18i2.329
Chen, X &Lu, L. (2022). How classroom management and instructional clarity relate to students' academic emotions in Hong Kong and England: A multi-group analysis based on the control value theory. Learning and individual Differences, 98(3/4):102183.  http://dx.doi.org/10.1016/j.lindif.2022.102183
Dimitropoulou, P., Filippatou, D., Gkoutzourela, S., Michaelides, M. (2025). The Synergy of School Climate, Motivation, and Academic Emotions: A Predictive Model for Learning Strategies and Reading Comprehension. Behavioral Sciences, 15(4):503. http://dx.doi.org/10.3390/bs15040503
Go˜ni, E., Fernández-Zabala, A., Camino, I., & María Zulaika, L. (2015). Family and school context in school engagement. European Journal of Psychology of Education, 9(2) . http://dx.doi.org/10.1016/j.ejeps.2015.09.001
Harley, J.M., Pekrun, R., Taxer, J.L., Gross, J.J. (2019). Emotion regulation in achievement situations: an integrated model. 29(2): 106 -126. https://doi.org/10.1080/00461520.2019.1587297
Kapetanovic, S & Skoog, T. (2021). The Role of the Family's Emotional Climate in the Links between Parent-Adolescent Communication and Adolescent Psychosocial Functioning. Res Child Adolesc Psychopathol,     49(2), 141-154. https://doi.org/10.1007/s10802-020-00705-9
Kinoshita, M., Kawabata, Y., & Onishi, A. (2024). The longitudinal association between school bonding and delinquency among adolescents. Current Psychology, 43(35), 28416-28428. http://dx.doi.org/10.1007/s12144-024-06483-7
Lipkin, S. (2020). The Relationship between School Climate, School Valuing, and Academic Achievement among Middle School Students. Dissertation submitted to the Faculty of the Graduate School of the University of Maryland, Baltimore County, in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy
Maiya, S., Dotterer, A. M., & Whiteman, S. D. (2021). Longitudinal changes in adolescents’ school bonding during the COVID‐19 pandemic: Individual, parenting, and family correlates. Journal of Research on Adolescence, 31(3), 808-819. https://doi.org/10.1111/jora.12653
Martins, J., Cunha, J., Lopes, S., Moreira, T. & Rosário, P. (2022). School Engagement in Elementary School: A Systematic Review of 35 Years of Research. Educational Psychology Review,34(2), 793-849.  https://psycnet.apa.org/doi/10.1007/s10648-021-09642-5
McDoniel, M. & Bierman, K. (2023). Exploring pathways linking early childhood adverse experiences to reduced preadolescent school engagement. Child Abuse & neglect, 142(1):105572. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2022.105572
Oelsner, J., Lippold,  M.A. &  Greenberg, T. (2011). Factors Influencing the Development of school bonding Among Middle School Students. J Early Adolesc, 31(3), 463–487. https://doi.org/10.1177/0272431610366244           
Ozgenel, M., Yılmaz, F. C., & Baydar, F. (2018). School climate as a predictor of secondary school students’ school attachment. Eurasian Journal of Educational Research, 18(78), 87-116. http://dx.doi.org/10.14689/ejer.2018.78.5
Pekrun, R. (2024). Control-Value Theory: From Achievement Emotion to a General Theory of Human Emotions. Educational Psycology Review, 36(83). https://link.springer.com/article/10.1007/s10648-024-09909-7
Pekrun, R., & Bühner, M. (2014). Self-report measures of academic emotions. In R. Pekrun & L. Linnenbrink-Garcia (Eds.), International handbook of emotions in education (pp. 561–579). https://psycnet.apa.org/record/2014-09239-028
Rani, L & Kumari, V. (2019). Emotional maturity and family environment. International Journal of Creative Research Thoughts, 7(4), 784-789. https://ijcrt.org/papers/IJCRT1133730.pdf
Vagos, P., & Carvalhais, L. (2022). Online Versus Classroom Teaching: Impact on Teacher and Student Relationship Quality and Quality of Life. Frontiers in Psychology, 13, 828774-828774. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.828774.
Yin, H., Qian, S., Huang, F., Zeng, H., Zhang, C., & Ming, W. (2021). Parent-Child Attachment and Social Adaptation Behavior in Chinese College Students: The Mediating Role of School Bonding. Frontiers in Psychology (12). http://dx.doi.org/10.3389/fpsyg.2021.711669
Zhang, T., Zhao, J., & Shen, B. (2023). The influence of perceived teacher and peer support on student engagement in physical education of Chinese middle school students: mediating role of academic self-efficacy and positive emotions. Current Psychology, 43(12):1-10. http://dx.doi.org/10.1007/s12144-023-05200-0
Sun, Y., & Liu, L. (2023). Structural equation modeling of university students’ academic resilience academic well-being, personality and educational attainment in online classes with Tencent meeting application in China: investigating the role of student engagement. BMC Psychol. 11:347. doi: 10.1186/s40359-023-01366-1