نقش دلبستگی به والد و همسال در خوش‌بینی تحصیلی با واسطه‌ گری دشواری در تنظیم هیجان

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی، گروه علوم تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

3 استادیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر، نقش دلبستگی به والد و همسال در خوش‌بینی تحصیلی با واسطه‌گری دشواری در تنظیم هیجان بود. روش پژوهش همبستگی از نوع معادلات ساختاری بود. جامعه پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان متوسطه دوره دوّم در سال تحصیلی 1403-1402 مدارس شهر اردکان با ۳۵۱۰ نفر بود. به روش نمونه گیری تصادفی ازنوع خوشه‌ای چند مرحله‌ای، ۳۵۱ دانش‌آموز به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسش‌نامه دلبستگی به والد و همسال (IPPA) از ارمسدن و گرینبرگ[1] (۱۹۸۷) ، پرسش‌نامه دشواری در تنظیم هیجان (DERS) از گراتز و روئمر[2] (2004) ، خوش‌بینی تحصیلی (SAOS) از اسچنن - موران[3] و همکاران (2013) بود. به منظور تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای SPSS26 و AMOS20 استفاده شد و برای تحلیل داده ها از ضریب همبستگی پیرسون و روش بوت استراپ استفاده شد. نتیجه‌های حاصل از مدل‌یابی معادلات ساختاری نشان دادند دشواری در تنظیم هیجان در رابطه با دلبستگی به والد و خوش‌بینی تحصیلی با مقدار (12/0 B=؛ 002/0P=) نقش واسطه‌ای، ایفا می‌کند. همچنین نتایج تحلیل مسیر نشان داد مسیرهای مستقیم دلبستگی به والدین، خوشبینی تحصیلی، دشواری در تنظیم هیجان و نیز مسیرهای مستقیم دلبستگی به همسالان و خوشبینی تحصیلی معنادار شده است. نتایج پژوهش ارتباط معناداری بین دلبستگی به همسالان و دشواری در تنظیم هیجان نشان نداد. براین اساس کسانی که دارای دلبستگی ایمن به والدین هستند، توانایی بیشتری در کنترل هیجان خود دارند و در پی آن نسبت به مسائل تحصیلی خوشبین تر هستند و امکان موفقیت تحصیلی در آنان بالاتر است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The role of parent and peer attachment in academic optimism with the mediation of difficulty in emotion regulation

نویسندگان [English]

  • Fateme Jandaghi Ardakani 1
  • Kazem Barzegar Bafrooei 2
  • Hossain Hassani 3
1 1. Master of Educational Psychology, Department of Educational Sciences, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Yazd University, Yazd, Iran.
2 Associate Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Yazd University, Yazd, Iran
3 Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Yazd University, Yazd, Iran.
چکیده [English]

The aim of the present study was the role of attachment to parents and peers in academic optimism with the mediation of difficulty in emotion regulation. The method of correlational research is structural equations. The research population included all secondary school students of the second period in the academic year of 2023-2024 in the schools of Ardakan city with 3510 people. 351 students were selected as a sample using multi-stage cluster random sampling method. The research tools were Parent and Peer Attachment Questionnaire (IPPA), Difficulty in Emotion Regulation Questionnaire (DERS), Academic Optimism (SAOS). SPSS26 and AMOS20 software were used for data analysis, and Pearson's correlation coefficient and bootstrap method were used for data analysis. The results of structural equation modeling showed difficulty in regulating emotions in relation to attachment to parents and academic optimism with a value of B=0.12; (P=0.002) plays a mediating role. Also, the results of the path analysis showed that the direct paths of attachment to parents, academic optimism, difficulty in emotional regulation, and the direct paths of attachment to peers and academic optimism have become significant. The research results did not show a significant relationship between attachment to peers and difficulty in emotion regulation. Therefore, those who have a secure attachment to their parents have a greater ability to control their emotions, and as a result, they are more optimistic about academic issues, and the possibility of academic success is higher for them.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Emotional Regulation
  • Academic Optimism
  • Attachment to Parents
  • Attachment to Peers

مراجع

افشاری، آرزو (۱۳۹۹). پیش‌بینی مشکلات تنظیم هیجانی مادران حاشیه‌نشین شهر تهران بر اساس سبک‌های دلبستگی آنان. پژوهش‌های روان‌شناسی اجتماعی، 10(38)، 117-134.
حیدریانی، لیلا؛  قدم پور،  عزت اله و عباسی، محمد (1403). طراحی مدل ساختاری رفتارهای تسهیل‌کننده سبک زندگی تحصیلی سلامت‌محور بر اساس جو مدرسه با نقش میانجی‌ خوش‌بینی تحصیلی در دانش‌آموزان. دوماهنامه علمی-پژوهشی راهبــردهای آموزش در علوم پزشکی17(6)، 1-10
راه‌پیما، سمیرا و شیخ‌الاسلامی، راضیه (۱۳۹۵). نقش واسطه‌ای هویت معنوی در رابطه بین دلبستگی به والدین و همسالان با تاب‌آوری. روان‌شناسی معاصر، دوفصلنامه انجمن روان‌شناسی ایران، 1(11)، 47-62.
رئیسی سرمیچی، رجب و ناستی‌زایی، ناصر (1401). اثر خشونت معلم بر تحصیل گریزی، خوش‌بینی تحصیلی و سرزندگی تحصیلی دانش‌آموزان. پژوهش در نظام‌های آموزشی ۱۶(۵۷)، ۲۱-۳۶.
شکرالله‌زاده، معصومه؛ سید موسوی، پریسا سادات؛ زاده محمدی، علی، نصیری هانیس، غفار و مهدی عراقی، مریم (۱۴۰۰). رابطه دل‌بستگی به والدین و همسالان با بلوغ اجتماعی نوجوانان و بررسی نقش میانجی دلبستگی به همسالان. اندیشه‌های نوین تربیتی، 17(2)، 91-111.
شهبازی، زهرا؛ عصاره، علیرضا و امام جمعه، محمدرضا (1402). پیش‌بینی خوش‌بینی تحصیلی و اشتیاق به مدرسه در دانش‌آموزان دختر بر اساس ابعاد برنامه درسی پنهان. پژوهش در روان‌درمانی کودک و نوجوان، 2(1)، 34-44.
شیخ الاسلامی، علی و سیداسماعیلی قمی، نسترن. (1400). اثربخشی آموزش مهارت‌های خوش‌بینی بر دلزدگی تحصیلی دانش‌آموزان با عملکرد تحصیلی ضعیف. مطالعات روانشناسی تربیتی، 18(43)، 16-1.
شیخ الاسلامی، علی؛ سیداسماعیلی قمی، نسترن و خاکدال، سعید. (1400). بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه‌ی انگیزه‌ی نوشتن در دانش‌آموزان. مطالعات روانشناسی تربیتی، 22(57)، 234-254.
شیخ‌الاسلامی، علی و ترابی پشت‌مخی، سیده نغمه. (1400). نقش ادراک از محیط کلاس، خوش‌بینی تحصیلی و هیجان‌های تحصیلی در پیش‌بینی پیوند با مدرسۀ دانش‌آموزان دختر. پژوهش در نظام‌های آموزشی، ۱۵(۵۲)، ۴۶-۵۷.
صفایی، صدیقه؛ یارمحمدی واصل، مسیب؛ محققی، حسین و طالع پسند، سیاوش. (۱۳۹۸). تأثیر اصلاح سوگیری توجه بر مؤلفه‌های تنظیم هیجانی افراد با دلبستگی دوری‌گزین. مطالعات روان‌شناسی بالینی، 9(36)، 47-64.
فلاحی، وحید؛ نریمانی، محمد و عطا دخت، اکبر. (1400). خصوصیات روان‌سنجی فرم کوتاه مقیاس دشواری در تنظیم هیجان (DERS-16): در گروهی از نوجوانان ایرانی. ماهنامه علمی‌پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، 29(5)، 3721-3735.
قاسم‌پور، عبدالله؛ ایل‌بیگی، رضا؛ حسن‌زاده، شهناز و ناصری، ابوذر. (1390). مقایسه تنظیم هیجانی در دانشجویان سیگاری و غیرسیگاری. سلامت و روان‌شناسی، 1(3)، 103-116.
قمری، سیما؛ کدیور، پروین و قنبری پناه، افسانه (۱۳۹۹). پیش‌بینی گرایش‌های اجتماعی مطلوب و خودکنترلی بر اساس حمایت اجتماعی و ویژگی‌های خلقی: نقش واسط‌های خودکارآمدی در تنظیم هیجان و شایستگی هیجانی - اجتماعی. دوفصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، ۹(۱۶)، ۳۵-۵۶.
مرآتی، علیرضا؛ قدم‌پور، عزت اله و ویس کرمی، حسنعلی (۱۴۰۱). پیش‌بینی پیوند با مدرسه بر اساس خوش‎بینی تحصیلی و طرح‌واره‌های هیجانی. دوماهنامه علمی - پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 15(1)، 19-27.
معماری، هنگامه. (1394). پیش‌بینی سبک مدیریت معلمان زن بر اساس ذهن آگاهی و خوش‌بینی تحصلی آنان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی.
ملاحی، فاطمه و تعبدی، میمنت. (1398). بررسی خودپنداره تحصیلی در رابطه با امید به تحصیل دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه اول. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، (۶۲) 507-517.
مهریان، عصمت جناآبادی؛ حسین و پورقاز، عبدالوهاب . (1398). رابطه معنای تحصیلی با استرس ادراک شده و خوش بینی تحصیلی در دانش آموزان شهر نیشابور. مطالعات روانشناسی تربیتی، 33(16)156-137.
ناصری محمدآبادی، علی؛ عسکری، آزاده؛ بهرامی، فاطمه؛ صادق، رباب؛ عابدی، جواد (1391). هنجاریابی پرسش‌نامه خزانه دلبستگی والدین و همسالان تجدید نظر شده در کودکان 9 تا 11 ساله شهر اصفهان. پژوهش‌های روان‌شناسی بالینی و مشاوره، تازه‌های علوم شناختی، ۲(۲).
نایب درختان، لیلی؛ موسی‌زاده، توکل؛ تکلوی، سمیه و شیخ الاسلامی، علی. (1403). اثربخشی آموزش تنظیم هیجان بر کاهش نارسایی هیجانی و علایم اختلال نارسایی توجه در دانش‌آموزان با مشکلات هیجانی. مجله رویش روانشناسی، 13(9)، 120-111.
نظیری، الهام، و قاسم‌پور مقدم، حسین. (۱۳۹۶). اثربخشی آموزش چندرسانه‌ای حل مسئله بر کاهش اضطراب اجتماعی دانش‌آموزان، یک کارآزمایی بالینی. فناوری برنامه درسی، 2(3)، 29-39.
هجرت، سروه؛ غریبی، حسن و رحمانی، سیف الله. (1403). تدوین مدل فرسودگی شغلی در کلاس بر مبنای نقش هیجانی معلم( مثبت و منفی) با میانجیگری دشواری تنظیم شناختی هیجان. مطالعات روانشناسی تربیتی. 21(56)269-238.
Ainsworth, M. D. S. (1978). The bowlby-ainsworth attachment theory. Behavioral and brain sciences, 1(3), 436-438.
Antunes, P., Novais, C., Novais, Â., Grosso, F., Ribeiro, T.G., Mourão, J., Perovic, S.U., Rebelo, A., Ksiezarek, M., Freitas, AR., Peixe, L. (2021) an experimental microbiology project fostering student's antimicrobial resistance awareness and personal and social development. FEMS Microbiol Lett. 368(4). https://doi.org/10.1093/femsle/fnab016
Armsden, G.C., & Greenberg, M.T. (1987). The inventory of parent and peer attachment: Individual differences and their relationship to psychological well-being in adolescence. Journal of Youth and Adolescence, 16,427–454.
Bailis, D.S., Chipperfield, JG. (2012). Hope and optimism. In: Ramachandran VS. Encyclopedia of Human Behaviour. ed. UK: Elsevier, (18)69, 172-188.
Bjureberg, J., Ljotsson, B., Tull, M., Hedman, E., Sahlin, H., Lundh, LG., et al. (2016). Development and Validation of a Brief Version of the Difficulties in Emotion Regulation Scale: The DERS-16. J Psychopathol Behav Asses. 38(2), 284-296.
Bowlby, J. (1973). Separation, anxiety and anger: Attachment and Loss, Vol, II Separation Anxiety and Anger New York: Basic Books. The Tavistock Institute of Human Relations
Bowlby, J. (1982). Attachment and loss. New York: Basic books; 23-5.
Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Attachment (vol. 1). New York: Basic Books.
Bowlby, J. (1979). The making and breaking of affectional bonds. London: Tavistock /Routledge.
Cai, RY., Love, A., Robinson, A., Gibbs, V. (2023) The Inter-Relationship of Emotion Regulation, Self-Compassion, and Mental Health in Autistic Adults. Autism Adulthood, 5(3), 335-342. https://doi.org/10.1089/aut.2022.0068
Chen, Y., Su, J., Ren, Z., Huo, Y. (2019) Optimism and Mental Health of Minority Students: Moderating Effects of Cultural Adaptability. Front Psychol, 10, 2545. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.02545
Dahka, S.M., Ganjari, M.G., Sarparast, M., Eslam-Kenarsari, H., Hassanpour, A., FallahMortezaNejad, S., & Delpasand, K. (2021). Relationship Between Avoiding the Experience, Cognitive Fusion and the Difficulty of Regulating Excitement With Fear of Giving Birth to Pregnant Women of Primigravid. Journal of Guilan University of Medical Sciences.
Elhusseini S, Rawn K, El-Sheikh M, Keller PS. (2023) Attachment and prosocial behavior in middle childhood: The role of emotion regulation. J Exp Child Psychol, 225, 105534. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2022.105534
Ghasemi Nasab, Z., Motaghi, Z., Nazari, A.M., Keramat, A., Hadizadeh-Talasaz, F. (2023). The effect of cognitive-behavioral counseling on maternal-fetal attachment among pregnant women with unwanted pregnancy in Iran: A randomized clinical Trial. J Prev Med Hyg, 64(3), E316-E322. https://doi.org/10.15167/24214248/jpmh2023.64.3.2930
Golshani, S., Najafpour, A., Hashemian, S.S., Goudarzi, N., Firoozabadi, A., Ghezelbash, M.S., Hookari, S., Firoozabadi, K., Dürsteler, K.M., Brühl, A.B., Alikhani, M., Sadeghi-Bahmani, D., Brand, S. (2021). Individuals with Major Depressive Disorder Report High Scores of Insecure-Avoidant and Insecure-Anxious Attachment Styles, Dissociative Identity Symptoms, and Adult Traumatic Events. Healthcare (Basel), 9(9), 1169. https://doi.org/10.3390/healthcare9091169
Gratz, K. L., & Roemer, L. (2004). Multidimensional assessment of emotion regulation and dysregulation: Development, factor structure, and initial validation of the difficulties in emotion regulation scale. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 26(1), 41–54. https://doi.org/10.1007/s10862-008-9102-4.
Jeong, G.-C., & Seol, M. K. (2019). Influence of Parental Attachment on Learning Flow: Mediating Effects of Parental Academic Expectation and Optimism in Adolescents. Journal of the Korea Convergence Society, 10(7), 213-224.
Kemp K, Lewis B, Naik AR, Uhley VE. Utilizing a medical school outreach program to help high school students explore the impact of food security and ultraprocessed foods on health risks. Adv Physiol Educ. 2024 Jun 1;48(2):421-426. doi: 10.1152/advan.00115.2023. Epub 2024 Mar 28. PMID: 38545644.
Li, J., Yang, D., Hu, Z. (2022). Wuhan College Students' Self-Directed Learning and Academic Performance: Chain-Mediating Roles of Optimism and Mental Health. Front Psychol, 12, 757496. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.757496
Long, F., Zhou, W., Zhang, T., Zhang, Z., Zhou, R. (2024). Effects of working memory training on different goals of cognitive reappraisal. Emotion, 24(1), 150-163. https://doi.org/10.1037/emo0001253
Mansueto, G., Marino, C., Palmieri, S., Offredi, A., Sarracino, D., Sassaroli, S.,... & Caselli, G. (2022). Difficulties in emotion regulation: The role of repetitive negative thinking and metacognitive beliefs. Journal of Affective Disorders, 308, 473-483. https://doi.org/10.1016/j.jad.2022.04.086
Mónaco, E., Schoeps, K., Montoya-Castilla, I. (2019). Attachment Styles and Well-Being in Adolescents: How Does Emotional Development Affect This Relationship?, Int J Environ Res Public Health. 17, 16(14), 2554. https://doi.org/10.3390/ijerph16142554
Mónaco, E., de la Barrera, U., & Castilla, I. M. (2021). Parents and peer attachment and their relationship with emotional problems in adolescence: is stress mediating?, Revista de Psicología Clínica Con Niños y Adolescentes, 8(3), 67-73.
Obeldobel, C. A., Brumariu, L. E., & Kerns, K. A. (2023). Parent–Child Attachment and Dynamic Emotion Regulation: A Systematic Review. Emotion Review, 15(1), 28-44.
Parada‐Fernández, P., Herrero‐Fernández, D., Oliva‐Macías, M., & Rohwer, H. (2021). Analysis of the mediating effect of mentalization on the relationship between attachment styles and emotion dysregulation. Scandinavian Journal of Psychology, 62(3), 312-320. https://doi.org/10.1111/sjop.12717
Paulus, D.J., Heggeness, L.F., Raines, A.M., Zvolensky, M.J. (2021). Difficulties regulating positive and negative emotions in relation to coping motives for alcohol use and alcohol problems among hazardous drinkers. Addict Behav, 115, 106781. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2020.106781
Alyana, S., Saeed, R., Farwa, U.E. (2023). Linking Attachment Styles to Life Satisfaction: The Mediating Role of Optimism among Adolescents Students in Pakistan. Jilin Daxue Xuebao (Gongxueban)/Journal of Jilin University (Engineering and Technology Edition), 42(4), 384-396. http://dx.doi.org/10.17605/OSF.IO/JG4ZW
Seligman ME. (1998). Positive social science. APA Monitor, 29(1), 2-5.
Tan, D., Xie, R., Song, S., Ding, W., Wu, W., Li, W. (2023). How does parent-child attachment influence left-behind children's loneliness and depression: The mediating roles of peer attachment and teacher-student relationship. Child Care Health Dev, 49(6), 1076-1086. https://doi.org/10.1111/cch.13118
Tan, J., Mao, J., Jiang, Y., Gao, M. (2021). The Influence of Academic Emotions on Learning Effects: A Systematic Review. Int J Environ Res Public Health. 18(18), 9678. https://doi.org/10.3390/ijerph18189678
Teng, Z., Griffiths, M.D., Nie, Q., Xiang, G., Guo, C. (2020). Parent-adolescent attachment and peer attachment associated with Internet Gaming Disorder: A longitudinal study of first-year undergraduate students. J Behav Addict, 9(1), 116-128. https://doi.org/10.1556/2006.2020.00011
Tschannen-Moran, M., Bankole, R. A., Mitchell, R. M., & Moore J.r, D.M. (2013). Student academic optimism: A confirmatory factor analysis, Journal of Educational Administration, 51(2), 150-175.
Usán, P., Salavera, C., Quílez-Robres, A. (2022). Self-Efficacy, Optimism, and Academic Performance as Psychoeducational Variables: Mediation Approach in Students. Children (Basel). 9(3), 420. https://doi.org/10.3390/children9030420
مطالعات روانشناسی تربیتی
دوره 22، شماره 58
خرداد 1404
صفحه 106-74

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار