ارائه مدل علی ادراک از سبک مدیریت کلاس و خودناتوان‌سازی تحصیلی با نقش واسطه‌ای سرمایه‌های روان‌شناختی

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 استادیار، پژوهشگاه مواد و انرژی، کرج ، ایران

2 استادیار ، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران

3 دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه پیام نور تهران ایران

چکیده

این پژوهش با هدف ارائه مدل علی ادراک از سبک مدیریت کلاس و خود ناتوان ­سازی تحصیلی با نقش واسطه­ای سرمایه های روان شناختی درمیان دانش­آموزان انجام گرفت. روش انجام پژوهش توصیفی همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه ی دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهرستان آباده به تعداد 4100 نفر در سال تحصیلی 1402-1401 بود که 351 نفر از دانش آموزان به صورت طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسش­نامه های سبک مدیریت کلاس (ولفگانک و گلیکمن، 1986)، خود ناتوان سازی تحصیلی(میجلی و همکاران، 2000) و سرمایه های روان­شناختی(لوتانز و همکاران، 2007) بود. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل مسیر با نرم­افزار لیزرل ورژن52/8   استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که سبک مدیریت کلاس تعاملی و غیر مداخله گر اثر مستقیم و مثبت بر سرمایه­های روان­شناختی دارد و سبک مدیریت کلاس مداخله گر اثر مستقیم و منفی بر سرمایه­های روان­شناختی دارد. همچنین، افزایش سرمایه­های روان­شناختی مستقیما بر خود ناتوان سازی تحصیلی تاثیر منفی بر جای می­گذارد. سبک مدیریت تعاملی و غیرمداخله­گر بصورت غیرمستقیم و با واسطه­گری سرمایه­های روان­شناختی موجب کاهش خودناتوان­سازی می­شود  و سبک مدیریت مداخله­گر بصورت غیرمستقیم سبب افزایش خود ناتوان ­سازی می­شود.
نتایج پژوهش نشان داد از میان متغیرهای برونزا به ترتیب سبک مدیریت تعاملی (31/0-)، سبک مدیریت غیر مداخله گر(28/0-) و سبک مدیریت مداخله گر(23/0) بالاترین تا پایین ترین ضریب همبستگی را با خود ناتوان سازی تحصیلی دارا می باشند که همه ضرایب در سطح 01/0 معنی دار می باشند از میان متغیر های درونزا نیز به ترتیب خودکارآمدی(49/0-)، خوش بینی(42/0-)، تاب آوری(40/0-)و امیدواری(38/0-)، بالاترین تا پایین ترین ضریب همبستگی را با خود ناتوان سازی تحصیلی دارا هستند که تمامی این ضرایب منفی و از نظر آماری در سطح 01/0 معنی­دار هستند. بالاترین ضریب همبستگی مربوط به رابطه بین خودکارآمدی و خودناتوان­سازی تحصیلی(49/0-) و پایین­ترین ضریب همبستگی در این ماتریس مربوط به رابطه بین سبک مداخله­گر و سبک تعاملی(18/0-) است که هر دو از نظر آماری در سطح 01/0 معنی­دار هستند. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که بهبود ادراک دانش‌آموزان از سبک مدیریت کلاس از طریق به‌کارگیری رویکردهای تعاملی و غیرمداخله‌گرانه، همراه با تقویت سرمایه‌های روان‌شناختی، می‌تواند به‌عنوان یک راهبرد مؤثر در کاهش خودناتوان‌سازی تحصیلی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Presenting a Causal Model of the Perception of Classroom Management Style and Academic Self-Handicapping with the Mediating Role of Psychological Capital

نویسندگان [English]

  • reza fathi 1
  • somayeh negahdari 2
  • Ahmad Rastegar 3
  • mohammad hasan seyf 3
1 Department of Energy, Materials and Energy Research Center , karaj, Iran
2 Assistant Professor, Department of educational Sciences. Payame noor university. Tehran , Iran
3 Associate professor, Department of educational Sciences. Payame noor university. Tehran , Ira
چکیده [English]

This study aimed to present a causal model of the perception of classroom management style and academic self-handicapping, with the mediating role of psychological capital among students. The research method was descriptive-correlational. The statistical population included all secondary high school students in Abadeh county, totaling 4100 individuals in the 2022-2023 academic year, from which 351 students were selected via stratified random sampling. The research instruments included the Classroom Management Style questionnaire (Wolfgang & Glickman, 1986), the Academic Self-Handicapping Scale (Midgley et al., 2000), and the Psychological Capital Questionnaire (Luthans et al., 2007). Path analysis was performed using LISREL version 8.52 to analyze the data. The results indicated that interactive and non-interventionist classroom management styles have a direct and positive effect on psychological capital, while an interventionist management style has a direct and negative effect on psychological capital. Furthermore, an increase in psychological capital directly and negatively impacts academic self-handicapping. The interactive and non-interventionist management style indirectly reduces self-handicapping through the mediation of psychological capital, whereas the interventionist style indirectly leads to an increase in academic self-handicapping. The results indicated that among the exogenous variables, the interactive management style (-0.31), non-interventionist management style (-0.28), and interventionist management style (0.23) had the strongest to weakest correlation with academic self-handicapping, respectively. All coefficients were statistically significant at the 0.01 level. The results further indicated that among the endogenous variables, self-efficacy (-0.49), optimism (-0.42), resilience (-0.40), and hope (-0.38) demonstrated the strongest to weakest negative correlations with academic self-handicapping, respectively. All coefficients were negative and statistically significant at the 0.01 level.The strongest correlation was observed between self-efficacy and academic self-handicapping (-0.49), while the weakest correlation in the matrix was between the interventionist and interactive management styles (-0.18). Both correlations were statistically significant at the 0.01 level. Therefore, it can be concluded that improving students' perception of classroom management through the implementation of interactive and non-interventionist approaches, coupled with the enhancement of psychological capital, can serve as an effective strategy for reducing academic self-handicapping.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Classroom Management Style
  • Academic Self-Handicapping
  • Psychological Capital

مراجع

بخشایش، علیرضا.(1392). رابطه سبک های مدیریت کلاس با ویژگی­های شخصیتی معلمان مدارس ابتدایی شهر یزد. فصلنامه علمی پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، 2: 198- 185.
https://dorl.net/dor/20.1001.1.20086369.1392.4.14.11.7
بخشایش، علیرضا؛ آذرنیاد، عادل.(1391). رابطه بین سبک رهبری معلمان با رضایت شغلی و سلامت روانی آنان. فصلنامه روش های نوین در مدیریت آموزشی، 3(9): 82- 63.
https://dorl.net/dor/20.1001.1.20086369.1391.3.9.4.3
بهادری خسروشاهی، جعفر؛ هاشمی نصرت آبادی، تورج؛ باباپور خیرالدین، جلیل.(1391). رابطه سرمایه روانشناختی با سرمایه اجتماعی دانشجویان دانشگاه تبریز. مجله تخصصی پژوهش و سلامت، مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقای سلامت گناباد. 1(2): 1- 28.
- تابع بردبار، فریبا؛ رستگار، احمد(1394). مدل روابط ویژگی­های شخصیت و خود ناتوان ­سازی تحصیلی: نقش واسطه­ای اهداف پیشرفت. مجله­ی ایرانی اموزش در علوم پزشکی، 68: 542- 530.
http://ijme.mui.ac.ir/article-1-3743-fa.html
- تمنایی­فر، محمدرضا؛ صدیقی ارفعی،فریبرز؛ محمدآبادی،فاطمه.(1389). رابطه هوش هیجانی، خودپنداره و عزت نفس با پیشرفت تحصیلی. فصلنامه راهبردهای آموزشی، 3(3): 126-.121
URL: http://edcbmj.ir/article-1-86-fa.html
سبزیان،سعیده؛ گراوند، هوشنگ وسلیمی،حسین. (1402. )اثربخشی مصاحبۀ انگیزشی بر خودناتوان­سازی تحصیلی دانش­آموزان پسر.مجله مطالعات روانشناسی تربیتی،20(49):64-48.
https://doi.org/10.22111/jeps.2022.7167
حسینی، سید عدنان؛ سلیمی، حسین و عیسی زادگان، علی.(1392). تاثیر آموزش شناختی ارتقا امید بر کاهش خود ناتوان ­سازی تحصیلی دانش آموزان. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 10(18): 102-82 .
https://doi.org/10.22111/jeps.2014.1848
ذبیح اللهی، کاظم؛ یزدانی روزنه؛ جواد؛ غلامعلی لواسانی، مسعود.(1390). خودکارآمدی تحصیلی و خودناتوان سازی در دانش آموزان دبیرستانی. روان شناسی تحولی: روان شناسی ایرانی، 9 (34). 212-203.
رئیسی، فاطمه؛ هاشمی شیخ شبانی؛ فاتحی زاده، مریم.(1383). رابطه خود ناتوان سازی تحصیلی دانش آموزان با اهداف تسلط، عملکرد گرا و عملکرد گریز دانش آموز، والدین، معلم و کلاس. تازه های علوم شناختی، 6(3): 93 - 101.
URL: http://icssjournal.ir/article-1-96-fa.html
شکر کن حسین، هاشمی شیخ شبانی، سید اسماعیل، نجاریان، بهمن.(1384). بررسی رابطه برخی پیشایند های مهم و مربوط به خود ناتوان سازی تحصیلی و رابطه آن به پیامد های برگزیده در دانش اموزان پسر سال اول دبیرستان های اهواز. مجله علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز،12(3): 100-77 .
عالی، آمنه؛ امین یزدی، امیر.(1387). تأثیر ویژگی های معلم بر سبک مدیریت کلاس. فصلنامه تعلیم و تربیت، شماره 1: 137 – 103.
عباس زاده، مسلم، استوار، رحیم.(1395). بررسی تاثیر سبک رهبری عدم مداخله­گر و ابعاد آن بر توانمند سازی روانشناختی کارکنان استانداری گهکلویه و بویراحمد. ششمین کنفرانس حسابداری و مدیریت، تهران، همایشگران مهر اشراق.
کریمی، زهرا.(1395). ارائه مدل علی ادراک از سبک مدیریت کلاس و سر زندگی تحصیلی با نقش واسطه­­ای سرمایه­های روان­شناختی. پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته تحقیقات آموزشی، دانشگاه پیام ­نور واحد شیراز .

Assor,A., Yu, S., Yu,H,. & Wang, Q.(2023). Autonomy as a potential moral resource: Parenting practices supporting youth need for autonomy negatively predict youth acceptance of academic dishonesty. Learning and Individual Differences,101. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2022.102245.

Avey, J. B., Luthans, F., & Jensen, S. M. (2025). The state of psychological capital in the workplace: An updated review and meta-analysis. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 12.
 
Bakhshayesh, A.R., & Azarniyad, A. (2012). Relationship between Principals’ Leadership Styles and Teachers’ Job Satisfaction and Mental Health.
https://dorl.net/dor/20.1001.1.20086369.1391.3.9.4.3
 
Brandt, T; Gomes, J; Boyanova, D, (2011). Personality and psychological capital as European countries. Journal of business economics, 3(11), 263-289
Canter,n&norman,j.k(1989)defensive pessimism and strees and coping . social cognition,7,92-112 .DOI:10.1521/soco.1989.7.2.92
Djigic, Godana., Stojiljkovic, Snezana (2012). Protocol for classroom management styles assessment designing. Procedia - Social and Behavioral Sciences 45, 65-74. http://dx.doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.06.543
 
Djigic, G., &Stojiljkovic, S. (2011).Classroom management styles, classroom climate and schoolachievement. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 29, 819 – 828. DOI:10.1016/j.sbspro.2011.11.310
Dupree shields,C.(2007) the relation ships between goal orientation, parenting style and self-handicapping in adolescent. Unpoblished doctoral dissertation. University in Alabama. https://doi.org/10.22108/nea.2017.21755
Marzano, R. J. (2003). Classroom Management that Works: Research-Based Strategies for Every Teacher. Alexandria, VA, USA. Association for Supervision & Curriculum Development.
 http://site.ebrary.com/lib/akdeniz/Doc.
 
Eyink, J., Hirt, E. R., Hendrix, K. S., & Galante, E. (2017). Circadian variations in claimed self-handicapping: Exploring the strategic use of stress as an excuse. Journal of Experimental Social Psychology, 69, 102-110.
Feray,k (1995). Teachers and students perceptions towards teachers classroom management applications in primary schools. Procedia- Social and Behavioral Sciences 15. 4093- 4097.
URL: http://rme.gums.ac.ir/article-1-265-en.html
 
Fong, C. J., & Lam, S. F. (2024).** Navigating academic buoyancy: The role of daily academic coping and emotion regulation. *Educational Psychology Review, 36*(2), 451–470. https://doi.org/10.1007/s10648-024-09907-9
Frederickson, B.L. (2001). The role of positive emotion in positive psychology: the broadening- and- build theory of positive emotion. American Psychology, 56, 218- 226. DOI:10.1037//0003-066X.56.3.218
Granziera, H., Collie, R. J., & Martin, A. J. (2024). Teacher classroom management: Exploring its multidimensionality and links with student motivation and psychological well-being. Journal of Educational Psychology, 116(2), 245-261. (2024)
 
Hamid, N. (2007). The relationship between hardiness characteristics and stress with Choronic disease. Journal of medical, 6(2), 219-225. (In Persian)
DOI:10.4236/sm.2021.111002
Hospel, V., & Galand, B. (2023). The joint effect of perceived classroom autonomy support and structure on students' engagement: The mediating role of basic psychological needs. Learning and Instruction, 86, 101763. `https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2023.101763
 
Khoshnoodi, M., Hejazi, E., & Lavasani, M. G. (2023). The relationship between conscientiousness and academic achievement: The mediating role of achievement goals and academic self-efficacy. Current Psychology, 42 (28), 24231–24242. https://doi.org/10.1007/s12144-022-03515-y
Luthans,F,Jensen,S,M.(2002)Hope:A new positive strength for human resource development human. Resource development review,1(3),304-322.
https://doi.org/10.1177/1534484302013003
Mainhard, T., Wubbels, T., & den Brok, P. (2023). The social dimension of classroom management: Incorporating interpersonal perspective-taking into model teacher behavior. Teaching and Teacher Education, 122, 104336. `https://doi.org/10.1016/j.tate.2022.104336`
Martin, N. K., Yin, Z., & Mayall, H. (2008). The Attitudes & Beliefs on Classroom Control Inventory-Revised and Revisited: A Continuation of Construct Validation. Journal of Classroom Interaction, 42(2), 11e20.
 
Martin, N.K., Yin, Z., & Baldwine, B (1998), Classroom Management Training, Class size and Graduate Study, ERIC Identifier, ED 420671.
   
Martin, N.K., Baldwin, B., & Yin, Z. (1996). Beliefs Regarding Classroom Management Style: Relationships to Particular Teacher Personality Characteristics.
Marzano, R.J., &Marzano, J.S. (2003). The key to classroom management. Educational leadership, 9, 6-13.
 
 
Midgley, C., Kaplan, A.,& Middleton, M. J. (2001). Performance-approach goals: Good for what, for whom, under what circumstances, and at what cost? Educational Psychology, 93, 77-86. https://doi.org/10.1037/0022-0663.93.1.77
Reeve, J., & Cheon, S. H. (2021). Autonomy-supportive teaching: Its malleability, benefits, and potential to improve educational practice. Educational Psychologist, 56(1), 54-77.
Rickert, N. P., Meras, I. L., & Witkow, M. R. (2014). Theories of intelligence and students' daily self-handicapping behaviors. Learning and Individual Differences, 36, 1-8.
Robbins S, Millet B, Caccioppe R, Waters- Marsh T. Organisational behaviour, 2ndEdn. Australia: Prentice Hall; 1998.
Seligman, M. E & Csikszentmihalyi, M. (2000). Positive psychology: an introduction. Am psychology, 55, 5-14
 
Schwinger, M., Trautner, M., Pütz, N., Fabianek, S., Lemmer, G., Lauermann, F., & Wirthwein, L. (2022). Why do students
use strategies that hurt their chances of academic success? A meta-analysis of antecedents of academic selfhandicapping.
Journal of Educational Psychology, 114(3), 576. https://doi.org/10.1037/edu0000706
Tal, C. (2010). Case studies to deepen understanding and enhance classroom management skills in preschool teacher training. Early Childhood Edue Journal, 38, 143-152. DOI:10.1007/s10643-010-0395-z
 
Urdan, T., & Kaplan, A. (2023). The fear of failure revisited: New perspectives on an old construct in achievement motivation research. Educational Psychologist, 58(1), 12-29.
Uysal,A.knee,C.R.(2012).low trail self control predicts self handicapping. Journal of personality.80.59-78
Wolfgang, C. H (2004). Solving discipline and classroom Management problems (6nd ed.). New York: John Wiley & sons, INC.
 
Yeager, D. S., Hanselman, P., & Dweck, C. S. (2024). A national experiment reveals where a growth mindset improves achievement. Nature, 573 (7774), 364–369. https://doi.org/10.1038/s41586-024-07215-4
 
Zhou, Y., Wang, X., & Chai, X. (2024). Teacher support and academic engagement: The mediating role of academic self-efficacy and the moderating role of perceived academic pressure. Contemporary Educational Psychology, 76, 102245. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2024.102245
مطالعات روانشناسی تربیتی
دوره 22، شماره 58
خرداد 1404
صفحه 246-219

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار