نقش میانجی خودتنظیمی هیجانی در رابطه بین جوعاطفی خانواده و شایستگی هیجانی- اجتماعی دانش‌آموزان ابتدایی

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

2 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

3 استاد گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش میانجی خودتنظیمی هیجانی در رابطه بین جوعاطفی خانواده و شایستگی هیجانی- اجتماعی در دانش­آموزان انجام شد. روش پژوهش توصیفی- همبستگی از نوع مدل­یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش­آموزان دوره دوم ابتدایی شهر خرم­آباد در سال1403 -1402 بود. در این مطالعه 340 دانش­آموزن دختر (143 نفر) و پسر (197 نفر) به روش نمونه­گیری تصادفی طبقه­ای به­عنوان نمونه انتخاب شدند. جمع­آوری داده­ها با استفاده از مقیاس خودتنظیمی هیجانی (هافمن و کاشدن،2010)، ، مقیاس جو عاطفی خانواده (هیل برن، 1964) و مقیاس شایستگی هیجانی- اجتماعی ژو و ای، 2012 انجام شد. به­منظور آزمون روابط ساختاری در مدل مفروض، از روش آماری مدل­یابی معادله ساختاری،  نرم­افزار آماری24-SPSS  و 24-AMOS  استفاده شد. نتایج نشان داد مدل پیشنهادی از برازش مطلوب برخوردار است. نتایج نشان داد اثرات مستقیم جوعاطفی خانواده بر شایستگی هیجانی- اجتماعی، جوعاطفی خانواده بر خودتنظیمی هیجانی و خودتنظیمی هیجانی بر شایستگی هیجانی- اجتماعی معنادار بود (۰۵/۰p<)، همچنین نتایج نشان داد که خودتنظیمی هیجانی در رابطه بین جوعاطفی خانواده و شایستگی هیجانی- اجتماعی نقش میانجی دارد (۰۵/۰p<). یافته­های پژوهش حاضر دارای تلویحات کاربردی برای مداخله­های آموزشی و مشاوره­ای برای دانش­آموزان و خانواده­ها با هدف ارتقای شایستگی هیجانی- اجتماعی دانش­آموزان بر اساس تقویت جوعاطفی خانواده و خودتنظیمی هیجانی است تا دانش­آموزان بتوانند به شیوه کارآمد و سازگارانه با محیط اجتماعی و مدرسه سازگاری مطلوبی را کسب نمایند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Mediating Role of Emotional Self-Regulation in the Relationship Between Family Temperament and Social-Emotional Competence of Elementary Students

نویسندگان [English]

  • Hafez Padervand 1
  • Ezatolah Ghadampour 2
  • Fazlolah Mirdarikvand 3
1 Ph.D. Student of Educational Psychology, Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran.
2 Professor, Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khoramabad, Iran.
3 Professor, Dpartment of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran.
چکیده [English]

The present study was conducted with the aim of determining the mediating role of emotional self-regulation in the relationship between family emotional atmosphere and social-emotional competence in students.The descriptive-correlational research method was structural equation modeling. The statistical population of the research included all students of the second year of elementary school in Khorram Abad city in 2023-2024. In this study, 340 female students (143 people) and male students (197 people) were selected as samples by stratified random sampling method. Data collection was done using emotional self-regulation scale (Hoffman and Kashden, 2010), family emotional atmosphere scale (Hillburn, 1964) and social-emotional competence scale Zhou and Ai, 2012. In order to test the structural relationships in the assumed model, the statistical method of structural equation modeling, SPSS-24 and AMOS-24 statistical software were used. The results showed that the proposed model has a good fit. The results showed that the direct effects of family emotionality atmosphere on emotional-social competence, family emotionality atmosphere on emotional self-regulation and emotional self-regulation on emotional-social competence were significant (p<0/05), Also, the results showed that emotional self-regulation plays a mediating role in the relationship between family emotionality atmosphere and social-emotional competence (p<0/05). The findings of the present research have practical implications for educational and counseling interventions for students and families with the aim of improving the emotional-social competence of students based on the strengthening of family emotionl atmosphere and emotional self-regulation so that students can To get a good adaptation to the social and school environment in an efficient and compatible way. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • social-emotional competence
  • family temperament
  • emotional self-regulation
  • students

مراجع

ابوالحسنی، زهرا و دهقانی، مرضیه. (1402). تأثیر آموزش برنامه درسی کار و فناوری مبتنی بر تفکر طراحی بر شایستگی هیجانی- اجتماعی دانش­آموزان. مجله علمی پژوهش­های برنامه درسی، 13 (2)، 172-145. 10.22099/jcr.2024.740.
احمدی، محمد سعید (1393). اثربخشی آموزش مهارت­های ارتباطی بر خودتنظیمی یادگیری دانش­آموزان پسر مقطع متوسطه شهر زنجان. مجله دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، 15 (1)، 120-113. https://journals.iau.ir/article_533911.html.
ابویی، آزاده؛ عاصی حداد، فاطمه و عزیزی، مهدیه. (1402). پیش بینی خود مراقبتی بر اساس رابطه والد- فرزند و جو عاطفی خانواده در زنان در دوران کودکی. نشریه پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی، 22 (2)، 232-223. https://sid.ir/paper/1037854/en.
اسماعیل­پور، خلیل و فرزانه، اکرم. (۱۳۹۷). پیش‌بینی سازگاری عاطفی و تحصیلی دانش‌آموزان بر اساس ابعاد کارکردی خانواده. نشریه علمی آموزش و ارزشیابی (فصلنامه)، ۱۱ (۴۴)، ۱۱۸-۱۰۳. https://ensani.ir/file/download/article/1557658994-10100-97-29.pdf.
امامقلی­وند، فاطمه؛ کدیور، پروین، و پاشا شریفی، حسن. (1397). شاخص­های روانسنجی پرسشنامه شایستگی هیجانی - اجتماعی دانش­آموزان. فصلنامه اندازه­گیری تربیتی، 9 (33)، 79-101. https://doi.org/10.22054/jem.2019.32968.1767.
بهداروندی شیخی، کبری و شریعت باقری، محمد مهدی. (1398). رابطه خودتنظیمی هیجانی و مسئولیت‌پذیری با روابط اجتماعی دانش‌آموزان. مجله رفاه اجتماعی، 19 (73)، 220-189. doi:10.29252/refahj.19.73.189.
جاودان، موسی. (1393). رابطه خودبازبینی، جو عاطفی خانواده و مهارت­های زندگی با پرخاشگری نوجوانان پسر. فصلنامه شخصیت و تفاوت­های فردی، 3 (5)، 125-144. file:///C:/Users/sa/Downloads/10002513930508.pdf.
حسین­زاده، بابک. (۱۴۰۱). بررسی رابطه خودکارآمدی و تنظیم هیجانی شناختی با سازگاری اجتماعی در دانش آموزان پسر دوره اول متوسطه. مجله راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، ۱۵ (۶)، ۶۳۸-۶۳۰. http://edcbmj.ir/article-1-1855-fa.html
حقی، زهرا؛ حسینیان، سیمین؛ رسولی، رویا. (۱۳۹۹). مقایسه اثربخشی آموزش مدیریت رفتاری مادران و آموزش شناختی- رفتاری با و بدون حضور دختران بر جوعاطفی خانواده. فصلنامه علمی- پژوهشی روش­ها و مدل­های روانشناختی، 11(42)؛ 114-99. article_4584_9f3a570011afc594c88cd4b0eedfa5a8.pdf.
سودانی، منصور؛ کوتی، فرزانه و رجبی، غلام رضا. (1386). رابطه جوعـاطفی خانواده و حمایـت اجتماعی بـا سلامت عمـومی در دانـش­آمـوزان دختـر پایـه اول مقطـع متوسـطه شـهر اهـواز. یافتـه­هـای نـو در روان­شناسی، 2 (5)، 4-18. https://www.sid.ir/paper/476321/fa#downloadbottom.
صابری­فرد، فرشته؛ و حاجی اربابی، فاطمه. (۱۳۹۸). رابطه جو عاطفی خانواده با خود تنظیمی هیجانی و تاب­آوری در دانشجویان دانشگاه آزاد مشهد. مجله روانشناسی و روان­پزشکی شناخت، ۶ (۱)، ۶۳-۴۹.  http://shenakht.muk.ac.ir/article-1-558-fa.html.
صفایی نایینی، کاوس؛ نریمانی، محمد؛ کاظمی، رضا، و موسی­زاده، توکل. (1398). اثر بخشی مصاحبه‌ی انگیزشی گروهی و آموزش تنظیم هیجان برکاهش رفتار قلدری و فرسودگی تحصیلی نوجوانان کاربر شبکه‌های اجتماعی مجازی. فصلنامه روان­شناسی تربیتی، 15 (51)، 126-95. https://doi.org/10.22054/jep.2019.27670.2049.       
فارسی جانی، نیلوفر؛ بشارت، محمدعلی؛ مقدم­زاده، علی. (۱۴۰۰). پیش­بینی سازگاری اجتماعی بر اساس استحکام من و تنظیم شناختی هیجان در نوجوانان. نشریه رویش روانشناسی، ۱۰ (۷)، ۶۶-۵۶. http://frooyesh.ir/article-1-2924-fa.html
مکرم، فاطمه؛ کاظمی، رضا و تکلوی، سمیه. (1400). اثربخشی آموزش مهارت­های هیجانی-اجتماعی بر شایستگی هیجانی/ اجتماعی و بهزیستی روان­شناختی دختران تک والد. نشریه رویش روان­شناسی، 10 (1)، 154-146. http://frooyesh.ir/article-1-2521-fa.html.
References
Alwaely, S. A., Yousif, N. B. A., & Mikhaylov, A. (2020). Emotional development in preschoolers and socialization. Early child development and care, 190(9), 1-10. https://doi.org/10.1080/03004430.2020.1717480.
Agbaria, Q., & Mahamid, F. (2023). The association between parenting styles, maternal self-efficacy, and social and emotional adjustment among Arab preschool children. Psicologia: Reflexão e Crítica, 36, 10.‏ https://doi.org/10.1186/s41155-023-00252-4.
Bagea, I., Ausat, A. M. A., Kurniawan, D. R., Kraugusteeliana, K., & Azzaakiyyah, H. K. (2023). Development of Effective Learning Strategies to Improve Social-Emotional Skills in Early Childhood. Journal on Education, 5(4), 14378-14384.‏ https://doi.org/10.31004/joe.v5i4.2474.
Barkley, R. (2010). Deficient emotional self-regulation: a core component of attention-deficit/hyperactivity disorder. J ADHD Relat Disord, 1(2), 5–37. https://psycnet.apa.org/record/2010-24692-030.
Bender, A. E., McKinney, S. J., Schmidt-Sane, M. M., Cage, J., Holmes, M. R., Berg, K. A., ... & Voith, L. A. (2022). Childhood exposure to intimate partner violence and effects on social-emotional competence: A systematic review. Journal of family violence, 37(8), 1263-1281.‏ https://doi.org/10.1007/s10896-021-00315-z.
Benfer, N., Bardeen, J. R., Clauss, K. (2018). Experimental manipulation of emotion regulation self-efficacy، Effects on emotion regulation ability, perceived effort in the service of regulation, and affective reactivity. Journal of Contextual Behavioral Science, 10, 108-114. https://doi.org/10.1016/j.jcbs.2018.09.006.
Bursey, M. L. (2022). Perceptions of Parent Engagement Strategies to Support Social-Emotional Competence of Pre-Kindergarten Children: A Qualitative Descriptive Study (Doctoral dissertation, Grand Canyon University).‏ https://www.proquest.com/openview/14d20d8be2ac421ca155035d9c6e527b/1?pqorigsite=gscholar&cbl=18750&diss=y.
Coelho, V. A., Marchante, M., & Sousa, V. (2015). “Positive Attitude”: A multilevel model analysis of the effectiveness of a Social and Emotional Learning Program for Portuguese middle school students. Journal of adolescence, 43, 29-38.‏ https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2015.05.009.
Collyer, C., Bell, M., Christian, H. (2022). Associations between the built environment and emotional, social and physical indicators of early child development across high and low socioeconomic neighbourhoods. International Journal of Hygiene and Environmental Health, 243(6): 397-414. https://doi.org/10.1016/j.ijheh.2022.113974.
Enfeal, N., Omidvar, B., Zarenejad, & M. (2021). Predicting borderline personality traits based on childhood trauma and family emotional climate in drug addicts. Journal of Scientific Researchers, 19 (3), 11 -1. doi: 10.52547/psj.19.3.1 .
Ewing, E. S. K., Herres, J., Dilks, K. E., Rahim, F., & Trentacosta, C. J. (2019). Understanding of emotions and empathy: Predictors of positive parenting with preschoolers in economically stressed families. Journal of Child and Family Studies, 28(5), 1346–1358. https://doi.org/10.1007/s10826-018-01303-6.
Firouzi, R., Hossein Nezhad, A., & Zarastvand, A. (2022). The relationship between family emotional climate and cognitive emotion regulation with symptoms of attention deficit / hyperactivity disorder in students. Journal of Except Educ, 2 (168), 57-68
http://exceptionaleducation.ir/article-1-2266-fa.html.
Gordon, R. A., Crowder, M. K., Aloe, A. M., Davidson, L. A., & Domitrovich, C. E. (2022). Student self-ratings of social-emotional competencies: Dimensional structure and outcome associations of the WCSD-SECA among Hispanic and non-Hispanic White boys and girls in elementary through high school. Journal of school psychology, 93, 41-62.‏ https://doi.org/10.1016/j.jsp.2022.05.002.
Gupta, T., Horton, W., Haase, C., Carolc, E., Mittal, V. (2022). Clues from caregiver emotional language usage highlight the link between putative social environment and the psychosis-risk syndrome. Schizophrenia Research, 8(4), 56-64. https://doi.org/10.1016/j.schres.2022.03.012.
Hofmann, S. G., & Kashdan, T. B. (2010). The affective style questionnaire: development and psychometric properties. Journal of psychopathology and behavioral assessment, 32(2), 255-263. https://doi.org/10.1007/s10862-009-9142-4.
Korucu, I., Ayturk, E., Finders, J. K, Schnur, G., Bailey, C. S, Tominey, S. L & Schmitt, S. A. (2022). Self-Regulation in Preschool: Examining Its Factor Structure and Associations With Pre-academic Skills and Social-Emotional Competence. Front. Psychol, 12:717317.
Lee, J., Shapiro, V. B., Robitaille, J. L., & LeBuffe, P. (2024). Gender, racial-ethnic, and socioeconomic disparities in the development of social-emotional competence among elementary school students. Journal of School Psychology, 104, 101311.‏ https://doi.org/10.1016/j.jsp.2024.101311.
Li, S., Tang, Y., & Zheng, Y. (2023). How the home learning environment contributes to children’s social–emotional competence: A moderated mediation model. Frontiers in Psychology, 14, 1065978.‏ doi: 10.3389/fpsyg.2023.1065978.
Lucia, V. C., & Breslau, N. (2006). Family cohesion and children's behavior problems: A longitudinal investigation. Psychiatry research, 141(2), 141-149. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2005.06.009.
McClelland, M. M., Ponitz, C. C., Messersmith, E. E., & Tominey, S. (2010). Self-regulation: Integration of cognition and emotion. In W. F. Overton & R. M. Lerner (Eds.), The handbook of life -span development (Vol. 1, pp. 509 –553). Wiley.  https://doi.org/10.1002/9780470880166.hlsd001015.
Miers, A. C., Blöte, A.W., De Rooij, M., Bokhorst, C. L., & Westenberg, P. M. (2013). Trajectories of Social Anxiety during Adolescence and Relations with Cognition, SocialCompetence and Temperament. Journal of Abnormal Child Psychology, 41, 97–110. https://doi.org/10.1007/s10802-012-9651-6.
Megreya, A. M., Al-Attiyah, A. A., Moustafa, A. A., & Hassanein, E. E. (2020). Cognitive emotion regulation strategies, anxiety, and depression in mothers of children with or without neurodevelopmental disorders. Research in Autism Spectrum Disorders, 76, 101600.‏https://doi.org/10.1016/j.rasd.2020.101600.
Powell, D., & Dunlap, G. (2009). Evidence-Based Social Emotional Curricula and Intervention Packages for Children 0 - 5 Years and Their Families (Roadmap to Effective Intervention Practices). Tampa, FL: University of South Florida. https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=2124980.
Sanabra, M., Gómez -Hinojosa, T., Grau, N., & Alda, J. A. (2022). Deficient emotional self-regulation and sleep problems in ADHD with and without pharmacological treatment. Journal of Attention Disorders, 26(3), 426 -433. https://doi.org/10.1177/1087054720986242.
Schmitt, S. A., Finders, J. K., Duncan, R. J., Korucu, I., Bryant, L. M., Purpura, D. J., & Elicker, J. G. (2021). Examining transactional relations between behavioral self-regulation and social-emotional functioning during the transition to kindergarten. Developmental Psychology, 57(12), 2093.‏ https://doi.org/10.1037/dev0001266.
Segundo -Marcos, R., Carrillo, A. M., Fernández, V. L., & González, M. T. D. (2022). Development of executive functions in late childhood and the mediating role of cooperative learning: A longitudinal study. Cognitive Development, 63, 101-219. https://doi.org/10.1016/j.cogdev.2022.101219.
Silkenbeumer, J., Schiller, E. M., Holodynski, M., & Kärtner, J. (2016). The role of co-regulation for the development of social-emotional competence. Journal of Self-regulation and Regulation, 2, 17-32.‏ https://doi.org/10.11588/josar.2016.2.34351.
Strage, A. A. (1998). Family context variables and the development of self-regulation in college students. Adolescence, 33(129), 17.‏ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9583657/.
Ursache, A., Blair, C., & Raver, C. C. (2012). The promotion of self-regulation as a means of enhancing school readiness and early achievement in children at risk for school failure. Child Development Perspectives, 6(2), 122 – 128. https://doi.org/10.1111/j.1750-8606.2011.00209.x.
Victor, A. M., Bernat, D. H., Bernstein, G. A., & layne, A. E. (2007). Effects of parent and family characteristics on treatment outcome of anxious children. Journal of Anxiety Disorders, 21(6), 835- 848. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2006.11.005.
Zhou, M., & Ee, J. (2012). Development and validation of the social emotional competence questionnaire (SECQ). The International Journal of Emotional Education, 4(2), 27-42. https://www.researchgate.net/publication/261872642_Development_and_validation_of_social_emotional_competency_questionnaire.
Zhang, W., He, E., Mao, Y., Pang, S., & Tian, J. (2023). How teacher social-emotional competence affects job burnout: The chain mediation role of teacher-student relationship and well-being. Sustainability, 15(3), 2061.‏ https://doi.org/10.3390/su15032061.
Zhou, W., Wang, S. (2022). Early Childhood Health Shocks, Classroom Environment, and Social-Emotional Outcomes. Journal of Health Economics, 2(10), 269-278. https://doi.org/10.1016/j.jhealeco.2022.102698.
مطالعات روانشناسی تربیتی
دوره 22، شماره 57
فروردین 1404
صفحه 58-34

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار