اثربخشی بازی درمانی گروهی بر کاهش استرس آموزشی رابطه‌ معلم ـ دانش‌آموز در مدارس ابتدایی

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 استاد گروه مشاوره، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 کارشناسی ارشد مشاوره مدرسه، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی بازی درمانی گروهی بر کاهش استرس آموزشی رابطه معلم ـ دانش‌آموز در مدارس ابتدایی سردشت ـ دزفول و روستاهای وابسته به آن در یک طرح نیمه آزمایشی با پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل انجام شد. جامعه‌ی این پژوهش شامل کلیه‌ی مدارس دخترانه، پسرانه و مختلط مقطع ابتدایی شهرستان سردشت–دزفول و روستاهای وابسته (526 دانش آموز) به آن در سال تحصیلی 1401-1400 بود. برای انتخاب نمونه، پنج مدرسه‌ی دخترانه، پسرانه و مختلط به‌طور تصادفی از میان 117 مدرسه ابتدایی این شهرستان و روستاهای اطراف آن انتخاب شدند. در مرحله‌ی بعد 30 دانش‌آموز بر اساس گزارش معلمان، مشاوران و تأیید مرکز اختلالات رفتاری این شهرستان از نظر اختلال‌های عاطفی و رفتاری برگزیده شدند که 15 نفر به صورت تصادفی به گروه آزمایش و 15نفر به صورت تصادفی به گروه کنترل اختصاص یافتند. معلمان به شاخص استرس آموزشی در سه مرحله‌ی پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری برای هر دانش‌آموز پاسخ دادند. دانش‌آموزان شرکت‌کننده‌ی گروه آزمایش در دَه جلسه‌ی چهل‌وپنج دقیقه‌ای مداخله‌ی بازی‌درمانی گروهی شرکت کردند و دانش‌آموزان شرکت‌کننده‌ی گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکردند. داده‌ها با روش آماری تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر (آمیخته) و با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS-22 تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که بازی‌ درمانی گروهی باعث کاهش استرس آموزشی رابطه‌ی معلّم-دانش‌آموز در دانش آموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است (01/0 < p). همچنین نمره‌های گروه تحت بازی‌ درمانی گروهی در مرحله‌ی پیش آزمون تا مرحله‌ی پیگیری در متغیرهای بیش‌فعالی، اضطراب/کناره‌گیری، اختلال رفتاری/پرخاشگری و نااُمیدی در کار با والدین کاهش یافته است (01/0 < p) امّا در متغیر اختلال در تدریس تغییری مشاهده نشد. بنابراین می‌توان با استفاده از این نوع بازی ‌درمانی گروهی برای کاهش استرس  آموزشی رابطه‌ی معلّم- دانش‌آموز استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The effectiveness of Group Play Therapy to Reducing Teacher-Children Relationship Teaching Stress in Primary Schools

نویسندگان [English]

  • Gholam reza Rajabi 1
  • Maryam Pouremami 2
1 Professor, Department of Counseling, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
2 M.A in School Counseling, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
چکیده [English]

This research aims to the effectiveness of group play therapy on reducing the teacher-student relationship teaching stress in Sardasht-Dezful primary schools and its surrounding villages in a semi-experimental design with pre-test, post-test, and follow-up was conducted with the control group. The population of this research included all girls', boys' and mixed elementary schools of Sardasht-Dezful city and its surrounding villages (526 students) in the academic year of 2021-2022. For sample selection, five girls', boys', and mixed schools were randomly selected among 117 elementary schools in this city and its surrounding villages. ]n the next stage, 30 students were selected using the teachers and counselors reports and confirmation of the behavioral disorders center of this city in according to emotional and behavioral disorders criteria, that 15 students were randomly assigned to the experimental group and 15 students randomly to the control group. Teachers responded to the Index of Teaching Stress in three stages: pre-test, post-test, and follow-up for each student. The students of the experimental group participated in ten forty-five minute group play therapy intervention sessions, and the students of the control group did not receive any intervention. The data were analyzed using the statistical method of repeated measure analysis of variance (mixed) and SPSS-22 statistical software. The results showed that group play therapy has reduced of the teacher-student relationship teaching stress the experimental group students in compare with control group participants (p < 0.01). Also, the scores of the group under group play therapy intervention of the pre-test to follow-up stage in hyperactivity, anxiety/withdrawal, behavioral/aggression disorder, and hopelessness in working with parent’s variables have decreased, but was not observed change in disrupts teaching process variable. Therefor, it is possible to use this type of group therapy play to reduce teacher-student relationship teaching stress. group play therapy is effective in reducing teacher-student relationship teaching stress.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Group play therapy
  • teacher-student relationship
  • teacher-student relationship teaching stress

مراجع

افضلی، لیلا.، و خمسه، فاطمه. (1397). اثربخشی بازی درمانگری با رویکرد کودک محور بر کاهش مشکلات برونی سازی شده‌ی دانش‌‌آموزان. نشریه‌ی توانمند سازی کودکان استثنایی، 9(2)، 25-17. https://sid.ir/paper/262508/fa
آزادی ‌منش، پگاه.، حسین خانزاده، عباسعلی.، و حکیم آبادی، منصور. (1397). اثر بخشی بازی درمانی عروسکی بر بهبود مهارت‌های کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی/نارسایی توجه. مطالعات ناتوانی، 8(14)، 90-83. https://sid.ir/paper/521469/fa
پلامر، دبورا. (1957). کمک به کودکان برای بهبود مهارت‌های ارتباطی. ترجم‌ی فهیمه آرین و حمدالله عبدالملکی. (1393)، تهران: آوای نور. https://avayenoor.com/%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%DB%8C/
تیموریان، سپیده.،  میرزایی، هوشنگ.، پیشیاره، ابراهیم.، و حسین زاده، سمانه. (1399). تأثیر بازیدرمانی گروهی بر مشکلات اجتماعی، پرخاشگری و قانون‌شکنی کودکان شش تا دوازده سال با نقص توجه و بیش‌فعالی. مجله توانبخشی 21(3)، 404-390. http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-2748-fa.html
جباری دانشور، انسیه.، حسینی نسب، سید داوود.، آزموده، معصومه. (1401). مقایسه اثربخشی بازی درمانی گروهی مبتنی بر رویکرد شناختی- رفتاری و قصه درمانی بر پرخاشگری جسمانی، رابطه ای و کالمی دانش 1 آموزان کم توان ذهنی آموزش پذی. دوفصلنامه پویش در آموزش علوم تربیتی و مشاوره، 8، 16، 112-92. https://educationscience.cfu.ac.ir/article_2417.html?lang=fa
حسین‌زاده، میکائیل. (1400). اثربخشی بازی درمانی شناختی بر علائم اختلال نقص توجّه/ بیش‌فعالی و تکانشگری دانش‌آموزان ابتدایی پسرانه دوره‌ی اوّل تبریز. فصلنامه‌ی پژوهش‌های نوین روا‌‌ن‌شناختی، 16(61)، 190ـ177. https:// 20.1001.1.27173852.1400.16.61.13.6
ضیایی میناب، نگار. (1398). بررسی تاثیر بازی درمانی شناختی-رفتاری بر کاهش پرخاشگری جسمانی، کلامی و رابطهای در دانشآموزان کمتوان ذهنی پسر ٧ تا ١٢ سال شهرستان میناب. تحقیقات جدید در علوم انسانی، 16، 156-143. https://civilica.com/doc/94825
عباسی، محمد.، شاه‌کرمی، مریم.، و عالی‌پور، کبری. (1398). بررسی رابطه‌ی حمایت معلّم و همسالان با اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان از طریق نقش میانجی‌گر شایستگی تحصیلی. نشریه‌ی پژوهش‌های آموزش و یادگیری (دانشور رفتار)، 16(1)، 271-35. https:// 10.22070/TLR.2019.3002
کلانی، سارا.، اصغری نکاح، سید محسن.، و غنایی چمن آباد، علی. (1394). اثربخشی برنامه‌ی مبتنی بر بازی‌های نرم‌افزاری با رویکرد زبان‌شناختی بر دقت خواندن و درک مطلب دانش‌آموزان با اختلال خواندن. فصلنامه علمی ناتوانی یادگیری، 4(4)، 84-66. https://jld.uma.ac.ir/article_317.html
محمدی باغملایی، حیدر.، و یوسفی، فریده. (1397). رابطه‌ی ساختاری تعامل معلّم- دانش‌آموز، درگیری تحصیلی و سازگاری دانش‌آموزان با مدرسه. مطالعات آموزش و یادگیری، 20(10)، 799-75. 10.22099/JSLI.2019.29377.2545https://
محمدی، هدی.، ناصری جهرمی، رضا.، مختاری، زینب.، حسامپور، زهرا.، و ناصری جهرمی،راحیل. (1399).تجارب زیسته‌ی معلّمان دوره‌ی ابتدایی از ذهن آگاهی حین تدریس. فصلنامه‌ی علمی تدریس پژوهی، 8(1)، 37-19. https ://DOI.ORG/10.34785/J012.2020.728
موسوی، سیده فاطمه.، افروز، غلامعلی.، ارجمند نیا، علی اکبر.، و غباری بناب، باقر. (1402). اثربخشی بازی درمانی خانواده محور بر رابطه والدین و فرزندان با اختلال کاستی توجه. رویش روان‌شناسی، 12(5)، 10-1. http://frooyesh.ir/article-1-4197-fa.html
نجفی، پولکی.، و سرپولکی، بیتا. (1395). اثربخشی بازی درمانی شناختی-رفتاری بر پرخاشگری و اختلال املاء در کودکان دبستانی. روان‌شناسی افراد استثنایی، 6(21)، 121-103. https://doi.org/10.22054/jpe.2016.5283
Abidin, R. R., Greene, R. W., & Konold, T. R. (2004). Index of teaching stress: Professional manual. Lutz, FL: Psychological Assessment Resources, Inc. https://books.google.com/books/about/ITS_Index_of_Teaching_Stress.html?id=qSdjHQAACAAJ
Abidin, R. R., Jenkins, C., & McGaughey, M. (1992). The relationship of early family variables to children’s subsequent behavioral adjustment. Journal of Clinical Child Psychology, 21, 60–69.
Baggerly, J., & Parker, M. (2005). Child‐centered group PLAY therapy with African American boys at the elementary school level. Journal of Counseling & Development, 83(4), 387-396. https://doi.org/10.1002/j.1556-6678.2005.tb00360.x
Baker, J. A. (2006). Contributions of teacher–child relationships to positive school adjustment during elementary school. Journal of School Psychology, 44(3), 211-229. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2006.02.002
Bériault, M., Turgeon, L., Labrosse, M., Berthiaume, C., Verreault, M., Berthiaume, C., & Godbout, R. (2018). Comorbidity of ADHD and anxiety disorders in school-age children: impact on sleep and response to a cognitive-behavioral treatment. Journal of Attention Disorders, 22(5), 414-424. https://doi.org/10.1177/1087054715605
Birch, S. H., & Ladd, G. W. (1997). The teacher-child relationship and children's early school adjustment. Journal of School Psychology, 35(1), 61-79. https://doi.org/10.1016/S0022-4405(96)00029-5
Boutelle, K., Eisenberg, M., Gregory, M., & Neumark-Sztainer, D. (2009). The reciprocal relationship between parent-child connectedness and adolescent emotional functioning over 5 years. Journal of Psychosomatic Research, 66, 309–316. https://10.1016/j.jpsychores.2008.10.019. Epub 2009 Jan 16.
Cornelius-White, J. (2007). Learner-centered teacher-student relationships are effective: A meta-analysis. Review of Educational Research, 77(1), 113-143. https://doi.org/10.3102/003465430298
Danger, S., & Landreth, G. (2005). Child-centered group play therapy with children with speech difficulties. International Journal of Play Therapy, 14(1), 81-102. https://doi.org/10.1037/h0088897
Delle Carmichael, K. (2006). Play therapy: An introduction. Recording for the Blind & Dyslexic. https://www.amazon.com/Play-Therapy-Karla-Delle-Carmichael/dp/0130974188
Dworkin, A. G., Haney, C. A., Dworkin, R. J., & Telschow, R. L. (1990). Stress and illness behavior among urban public school teachers. Educational Administration Quarterly, 26(1), 60-72. https://doi.org/10.1177/0013161X90026001
Furrer, C., & Skinner, E. (2003). Sense of relatedness as a factor in children's academic engagement and performance. Journal of Educational Psychology, 95(1), 148.
Greene, R. W., Abidin, R. R., & Kmetz, C. (1997). The Index of Teaching Stress: A Measure of Student-Teacher Compatibility. Journal of School Psychology, 35(3), 239-259. https://doi.org/10.1016/S0022-4405(97)00006-X
Hidayat, D. R., Prabowo, A. S., Cahyawulan, W., & Fitriyani, H. (2016). The efficacy of using play therapy in children with behavior disorders: A metaanalysisoverview. International Journalof Research Studies in Psychology, 5(3), 63-69. https:// 10.5861/ijrsp.2016.1404
Hughes, J., Cavell, T., & Jackson, T. (1999). Influence of the teacher-student relationship childhood conduct problems: A prospective study. Journal of Clinical Child Psychology, 28, 173–184. https://10.1207/s15374424jccp2802_5
Hughes, J. N., & Chen, Q. (2011). Reciprocal effects of student–teacher and student–peer relatedness: Effects on academic self efficacy. Journal of Applied Developmental Psychology, 32(5), 278-287. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2010.03.005
Hughes, J., & Kwok, O. M. (2007). Influence of student-teacher and parent-teacher relationships on lower achieving readers' engagement and achievement in the primary grades. Journal of Educational Psychology, 99(1), 39-51. https:// 10.1037/0022-0663.99.1.39
Hamre, B. K., & Pianta, R. C. (2001). Early teacher–child relationships and the trajectory of children's school outcomes through eighth grade. Child Development, 72(2), 625-638. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00301
Hunry, A., & Thorsen, C. (2018). Teacher–student relationship and L2 motivation. Modern Language Journal, 102, 11-45. https:// 10.1111/modl.12446
Ladd, G. W., & Burgess, K. B. (2001). Do relational risks and protective factors moderate the linkages between childhood aggression and early psychological and school adjustment? Child Development, 72(5), 1579-1601. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00366
Landreth, G. L., Ray, D. C., Sweeney, D. S., Homeyer, L. E., & Glover, G. J. (Eds.). (2010). Play therapy interventions with children's problems: Case studies with DSM-IV-TR diagnoses. Jason Aronson.
Martin, A. J., & Collie, R. J. (2019). Teacher–student relationships and students’ engagement in high school: Does the number of negative and positive relationships with teachers matter? Journal of Educational Psychology, 111(5), 861-876. https://doi.org/10.1037/edu0000317
Mashburn, A. J., & Pianta, R. C. (2006).Social relationships and school readiness. Early education and development, 17(1), 151-176. https://doi.org/10.1207/s15566935eed1701_7
Meany-Walen, K. K., & Teeling, S. (2016). Adlerian play therapy with students with externalizing behaviors and poor social skills. International Journal of Play Therapy, 25, 2, 64–77. https:// 10.1037/pla0000022
Nelson, J. (2001). Sources of occupational stress for teachers of students with emotional and behavioral disorders. Journal of Emotional and Behavioral Disorders, 9, 123–131. https:// 10.1177/106342660100900207
Pace, T., Mullins, L., Beesley, D., Hill, J., & Carson, K. (1999). The relationship between children’s emotional and behavioral problems and the social responses of elementary school teachers. Contemporary Educational Psychology, 24, 140–155. https:// 10.1006/ceps.1998.0986
Pianta, R. C., & Stuhlman, M. W. (2004). Teacher-child relationships and children's success in the first years of school. School Psychology Review, 33(3), 444-458. https:// tps://doi.org/10.1080/02796015.2004.12086261
Poulou, M., & Norwich, B. (2002).Cognitive, emotional and behavioural responses to studentswith emotional and behavioural difficulties: A model of decision-making. British Educational Research Journal, 28(1), 111–138. https://doi.org/10.1080/01411920120109784
Raufelder, D., Bukowski, W. M., & Mohr, S. (2013). Thick description of the teacher-student relationship in the educational context of school: results of an ethnographic field study. Journal of Education and Training Studies, 1(2), 1-18. https:// 10.11114/jets.vli2.108
Ray, D. C. (2007). Two counseling interventions to reduce teacher-child relationship stress. Professional School Counseling, 10(4), 428-440. https:// 10.5330/prsc.10.4.x3403022427l5705
Ray, D. C., Henson, R. K., Schottelkorb, A. A., Brown, A. G., & Muro, J. (2008). Effect of short and long-term play therapy services on teacher–child relationship stress. Psychology in the Schools, 45(10), 994-1009. https://doi.org/10.1002/pits.20347
Ray, D. C., Schottelkorb, A., & Tsai, M. H. (2007). Play therapy with children exhibiting symptoms of attention deficit hyperactivity disorder. International Journal of Play Therapy, 16(2), 95. https:// 10.1037/1555-6824.16.2.95
Rezaeerezvan1, S., Kareshki2, H., & Pakdaman, M. (2022). The effect of cognitive–behavioral play therapy on Improvements in expressive linguistic disorders of bilingual children. Front. Psychol, 12, 1-10. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.626422
Riley, P. (2009). An adult attachment perspective on the student–teacher relationship & classroom management difficulties. Teaching and Teacher Education, 25(5), 626-635. https://doi.org/10.1016/j.tate.2008.11.018
Ryan, R. M. (1995). Psychological needs and the facilitation of integrative processes. Journal of Personality, 63(3), 397-427. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.1995.tb00501.x
Spilt, J. L., Hughes, J. N., Wu, J. Y., & Kwok, O. M. (2012). Dynamics of teacher–student relationships: Stability and change across elementary school and the influence on children’s academic success. Child Development, 83(4), 1180-1195. https:// 10.1111/j.1467-8624.2012.01761.x
Stulmaker, H. L., & Ray, D. C. (2015). Child-centered play therapy with young children who are anxious: A controlled trial. Children and Youth Services Review, 57, 127-133. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2015.08.005
Wade, C. (2014). Resilient classrooms. Creating healthy environments for learning. Educational Psychology in Practice, 30(4), 444–445. https://doi.org/10.1080/02667363.2014.943556

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار