مطالعه پدیدارشناسانه از چالش‌های حاکم بر مقوله مدیریت عواطف و هیجانات در مدارس و ارائه راهکارها

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 استادیارگروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

2 کارشناسی آموزش ابتدایی، فرهنگیان علامه طباطبایی، اردبیل، ایران.

چکیده

توجه به عواطف و هیجانات و مدیریت آن در دانش‌آموزان بسیار حائز اهمیت بوده و نیازمند بررسی است. هدف پژوهش حاضر، مطالعه تجارب زیسته معلمان و متخصصان، پیرامون چالش‌های حاکم بر مدیریت عواطف و هیجانات و ارائه راهکارها برای آن بود و روش پژوهش آن نیز، کیفی از نوع پدیدارشناسی بود. مصاحبه‌شوندگان پژوهش، شامل همه معلمان و متخصصان تعلیم و تربیت، روانشناسی و مشاوره شهر اردبیل در سال‌تحصیلی 1402 -1401 بودند. برای انتخاب شرکت‌کنندگان، از شیوه نمونه‌گیری هدفمند و تا حد اشباع استفاده شد، که در این پژوهش 21 نفر معلم و 19 نفر از متخصصان بودند. داده‌ها با استفاده از مصاحبه عمیق و نیمه ساختاریافته و نیز به شیوه گفت‌و‌گوی دو طرفه، جمع‌آوری گردید. برای تعیین روایی و پایایی مصاحبه‌ها نیز تکنیک تثلیث یا مثلث‌سازی، تکنیک کنترل اعضاء، تکنیک کسب اطلاعات دقیق موازی و خودبازبینی محققان صورت گرفت. در مصاحبه با معلمان، اکثریت آن‌ها به وجود چالش‌هایی نظیر چالش‌های فردی، خانوادگی، مدرسه و تحصیل  در مدیریت عواطف و هیجانات دانش‌آموزان تاکید داشتند و راهکارهایی اعم از راهکارهای اجتماعی، راهکارهای خانوده‌محور و راهکارهای آموزش‌محور را برای آن ارائه دادند. متخصصان هم راهکارهایی هم‌چون شناخت، تبیین و توجیه فرزندان، راهکارهای مربوط به خانواده و ارتقا توانایی‌های عوامل مدرسه را برشمردند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که مدیریت عواطف و هیجانات دانش‌آموزان مستلزم توانمندی و مهارت بیشتر خانواده‌ها، عوامل مدارس و جامعه است که بنظر می‌رسد وضعیت کنونی با وضعیت مطلوب آن توانمندی‌ها و مهارت‌های مدنظر فاصله چشم‌گیری دارد. از این سو تدارک برنامه‌های توانمندی لازم در راستای مدیریت عواطف و هیجانات دانش‌آموزان برای خانواده‌ها عوامل مدرسه و جامعه ضروری بنظر می‌رسد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A phenomenological study of the challenges governing the issue of managing emotions in schools and providing solutions

نویسندگان [English]

  • Kamal Nosrati Heshi 1
  • Morteza Golshani Gehraz 2
  • Nasim Rezaei 2
1 Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran, Iran.
2 Bachelor of Elementary Education, Farhangian Allameh Tabatabai, Ardabil, Iran.
چکیده [English]

Paying attention to emotions and emotions and their management in students is very important and needs to be investigated. The aim of the current research was to study the lived experiences of teachers and professionals regarding the challenges governing the management of emotions and emotions and to provide solutions for it, and the research method was also a qualitative phenomenology type. The interviewees of the research included all teachers and specialists in education, psychology and counseling in Ardabil city in the academic year of 1401-1402. To select the participants, a purposeful and saturation sampling method was used, and in this research, 21 people were teachers and 19 people were experts. Data were collected using in-depth and semi-structured interviews and two-way dialogue. To determine the validity and reliability of the interviews, triangulation or triangulation technique, member control technique, parallel accurate information acquisition technique and researchers' self-review were done. In the interview with the teachers, the majority of them emphasized the existence of challenges such as individual, family, school and educational challenges in managing students' emotions and emotions and presented solutions including social solutions, family-oriented solutions and education-oriented solutions for it. Experts also listed solutions such as recognizing, explaining and justifying children, solutions related to the family and improving the abilities of school staff. The results of the research indicate that the management of students' emotions and emotions requires more capabilities and skills of families, school and society agents, and it seems that the current situation is far from the ideal situation of those capabilities and skills. From this point of view, it seems necessary to prepare necessary empowerment programs in order to manage students' emotions and emotions for families, school and society.

کلیدواژه‌ها [English]

  • lived experience
  • management of emotions
  • challenges
  • solutions

مراجع

آخوندی، فهیمه؛ توزنده‌جانی، حسن و زنده‌دل، احمد. (1401). اثربخشی آموزش مهارت‌های مبتنی بر رویکرد هیجان‌مدار بر حساسیت اضطرابی و کنترل عواطف زنان آسیب‌دیده از روابط فرازناشویی. رویش روان‌شناسی، 11(10): 129-137. https://frooyesh.ir/article-1-3994-fa.html
ایمانیان، محمدرضا. (1397). مشکلات عاطفی؛ علت 82درصد طلاق‌ها. لینک گزارش: https://b2n.ir/m38443.
برک، لورا. (1390). روان‌شناسی رشد، (ترجمه یحیی سید محمدی). تهران: نشر ارسباران.
پروری، پیمان. (1398). خوانشی نو از روش پدیدارشناسی؛ بنیان‌های فلسفی، رویکردها و چارچوب اجرای تحقیق پدیدارشناسی. مطالعات جامعه شناسی، 12(44)، 87-106. https://sanad.iau.ir/journal/jss/Article/669587?jid=669587
حسنی، جعفر؛ آزادفلاح، پرویز؛ رسول‌زاده‌طباطبایی، سیدکاظم و عشایری، حسن. (1387). بررسی راهبردهای تنظیم‌شناختی هیجان براساس ابعاد روان‌نژندی‌گرایی و برون‌گرایی. تازه‌های علوم‌شناختی، 10(4): 1-13. https://icssjournal.ir/browse.php?a_id=463&sid=1&slc_lang=fa
خدامیان‌آرانی، علی‌اکبر؛ مزرعی‌فراهانی، محمدرضا و دانیالی، مریم. (1401). بررسی راهبردهای تنظیم هیجان درون‌فردی در روایات. پژوهش‌نامه علوم حدیث تطبیقی، 9(16): 113-128. B2n.ir/x74394
دیبا، حسین. (1391). نقش عواطف و هیجانات در اخلاق. فصلنامه حکمت اسراء، 5(1): 25-59. https://www.sid.ir/paper/488836/fa
رحیمی، علی. (1398). فقر عاطفی مشکل اصلی جامعه امروزی است. لینک گزارش: https://b2n.ir/p50361.
رسولیان، مریم. (1397). 30درصد جوانان ایرانی مشکل روانی دارند. لینک گزارش:  https://b2n.ir/f36240.
رهنما، اکبر و عبدالمالکی، جمال. (1388). بررسی رابطه‌ی بین هوش هیجانی و خلاقیت با پیشرفت تحصیلی در دانشجویان دانشگاه شاهد. اندیشه‌های نوین تربیتی، 5(2): 55-75. B2n.ir/g54857.
زمردی، رسول (1391). مدیریت هیجان در قرآن و حدیث. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علو قرآن و حدیث، (استاد راهنما: دکتر ایرج گلجانی امیرخیز)، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی. B2n.ir/q94898.
سرشار، سهیل؛ رافضی، زهره؛ ساعی، الهام و رستمی‌مالخلیفه، رسول. (1400). بررسی تاثیر حمایت اجتماعی ادرامک شده بر مدیریت هیجانات شغلی با نقش میانجی‌گری سرسختی روان‌شناختی. پژوهش‌نامه مدیریت تحول، 13(25): 189-208. https://tmj.um.ac.ir/article_41324.html.
سهرابی‌ام‌آباد، عاطفی. (1398). ویژگی‌های روان‌سنجی ابزار مدیریت عواطف و احساسات در بین کودکان. فصلنامه علمی‌پژوهشی روان‌سنجی، 7(28): 95-109. https://sanad.iau.ir/Journal/ps/Article/1112083.
سیدزاده‌قمی، سیده فاطمه. (1398). طراحی مجموعه تفریحی‌آموزشی کودکان(باغچه کودک) در منطقه 22 تهران با رویکرد مدیریت هیجانات، پایان‌نامه‌ کارشناسی ارشد، (استاد راهنما: سمیه فدایی‌نژاد و بهرا مجردی)، (استاد مشاور: محمدرضا درودی). مؤسسه آموزش عالی شفق تنکابن، دانشکده فنی مهندسی. B2n.ir/z29357.
سیف، علی اکبر. (1379). روانشناسی پرورشی. تهران: آگاه.
شاهین‌بنا، مهسا. (1399). تجربه زیسته زوجین دارای فرزند مبتلا به سرطان از مدیریت هیجانات در رابطه زناشویی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد (استاد راهنما: دکتر ابراهیم نعیمی)، (استاد مشاور: دکتر شهلا انصاری دماوندی). دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی. B2n.ir/b86825.
شاکری، رضا. (1397). اثربخشی آموزش مدیریت هیجان بر کاهش طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و خشونت زناشویی متقاضی طلاق شهر نیشابور. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته بالینی، (استاد راهنما: دکتر زهرا درویزه)، دانشگاه آزاد اسلامی وحد شاهرود. B2n.ir/w63108.
شورای عالی انقلاب فرهنگی. (1390). سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. B2n.ir/e13162.
صادری‌اسکویی، الهه. (1388). نقش نشخوار فکری و نگرانی در ساختار ارتباطی نوروتیسیم با اضطراب و افسردگی در افراد افسرده غیربالینی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد(استادراهنما: تورج هاشمی)، (استاد مشاور: مجید محمد علیلو). دانشگاه تبریز، دانشکده روانشناسی علوم تربیتی. B2n.ir/f22038.
ضرابی، اصلان. (1388). عواطف، هیجان، شناخت و رفتار. همایش سمپوزیم نوروپسیکولوژی ایران، دوره برگزاری: 4. https://www.sid.ir/paper/820361/fa.
عباس‌زاده، محمد. (1391). تاملی بر اعتبار و پایایی در تحقیقات کیفی. نشریه جامعه شناسی کاربردی، 23(1): 34-19. https://jas.ui.ac.ir/article_18250.html.
عباسی، نوذر؛ قائمی، مرتضی و یارمحمدی‌واصل، مسیب. (1394). امام علی(ع) و مدیریت عواطف در خطبه‌های شقشقیه و جهاد. پژوهش‌نامه علوی، 6(1): 61-80. https://alavi.ihcs.ac.ir/article_1930.html.
قائم‌پور، زینب؛ اسماعیلیان، مرضیه و سرافراز، مهدی‌رضا. (1398). تنظیم هیجان در نوجوانان: نقش پیشبینی‌کننده کارکرد خانواده و دلبستگی. اندیشه و رفتار، 13(51): 7-17. https://sanad.iau.ir/Journal/jtbcp/Article/1118132.
کاکی، کوثر. (1399). اثربخشی آموزش تنظیم هیجان بر سازگاری اجتماعی و خودکارآمدی دانش‌آموزان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، (استاد راهنما: دکتر شهرام ماهی)، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام. B2n.ir/a24543.
کریمی‌مقدم، حسین؛ قاسم‌زاده، سوگند و ارجمندنیا، علی‌اکبر. (1401). اثربخشی برنامه آموزش خانواده بر طرحواره بر مدیریت هیجان در نوجوانان ناسازگار. دوفصلنامه روانشناسی خانواده، 9(2): 54-68. https://www.ijfpjournal.ir/article_704562.html
کمالی‌ایگلی، سمیه و ابوالمعالی‌الحسینی، خدیجه. (1395). پیشبینی راهبردهای تنظیم شناختی هیجان براساس فرایندهای ارتباطی خانواده و کمال‌گرایی در دختران نوجوان دبیرستانی. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 3(39): 291-310. https://apsy.sbu.ac.ir/article_96617.html.
کوشان، زهرا؛ منظری‌توکلی، علیرضا؛ زین‌الدینی‌میمند، زهرا؛ حاجی‌پورعبایی، نجمه و ابراهیمی‌نژاد، مهدی. (1400). تاثیر عوامل زمینه‌ای و تفاوت‌های فردی بر کار عاطفی با تبیین نقش تعدیلگر هوش هیجانی. پژوهش‌های مدیریت عمومی، 14(51): 121-147. https://jmr.usb.ac.ir/article_6314.html.
محمدی، علیرضا؛ رضایی‌منش، بهروز؛ سیدنقوی، میرعلی و قربانی‌زاده، وجه‌اله. (1401). ارائه چارچوب مفهومی مدیریت هیجانات در فرایندهای منابع انسانی سازمان، با رویکرد فراترکیب. فصلنامه رفتار سازمانی، 11(4): 23-67. B2n.ir/t26548.
مک‌لم، گایل‌ال. (1390). تنظیم هیجان کودکان، (ترجمه احمدرضا کیانی و فاطمه بهرام). تهران: کتاب ارجمند. https://el.balagh.ir/book/614.
نظرپورصمصامی، پروانه؛ قاسم‌زاده، مهدی و پناهی، منیره. (1397). مقایسه راهبردهای تنظیم هیجان و خودتنظیمی عاطفی در دانش‌آموزان 12-16سال پسر با و بدون والدین معتاد شهرستان مسجد سلیمان. فصلنامه علمی‌پژوهشی خانواده و پژوهش، 15(3): 113-126. https://qjfr.ir/article-1-777-fa.html.
 
References
Aldao, A., Nolen-Hoeksema, S., & Schweizer, S. (2010). Emotion-regulation strategies across psychopathology: A meta-analytic review. Clinical psychology review, 30(2), 217-237. B2n.ir/n88370.
Amstadter, Ananda. (2008). Emotion regulation and anxiety disorders. Journal of anxiety disorders, 22(2), 211-221 . B2n.ir/t62163
Baas, M., De Dreu, C. K., & Nijstad, B. A. (2008). A meta-analysis of 25 years of moodcreativity research: Hedonic tone, activation, or regulatory focus? Psychological Bulletin, 134, 779-806. B2n.ir/g26925.
Cassano, M., Zeman, J; Perry-Parrish, C., & Stegall, S. (2006). Emotion regulation in children and adolescents. Developmental and Behavioral Pediatrics, 27, 155–168. B2n.ir/n76337.
Connelly, S., & Johnson, G. (2015). Emotion and planning in organizations. In M. D. Mumford & M. Frese (Eds.), The psychology of planning in organizations: Research and applications (pp. 105-122). New York, NY: Routledge. https://psycnet.apa.org/record/2015-33501-006
Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: choosing among five approaches. Thousand oaks, ca; sage publications. https://revistapsicologia.org/public/formato/cuali2.pdf
Eisenberg N, Cumberland A, Spinrad TL, Fabes RA, Shepard SA, Reiser M, (2001). The relations of regulation and emotionality to children's externalizing and internalizing problem behavior. Child development. ;72(4):1112-34. https://srcd.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1467-8624.00337
Flasche, Stefan & Edmunds, W. John. (2021). The role of schools and school-aged children in SARS-COV-2 transmission. The Lancet Infectious Diseases, 21(3), 298_299. https://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099(20)30927-0/fulltext.
Frijda, N. H. (1986). The emotions. Cambridge: Cambridge University Press. B2n.ir/p82038.
Garnefski, N & Kraaij, V (2006). Cognitive emotion regulation questionnaire. Development of a short 18-item version. Pers Individ pif, 4: 1045-1053. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0191886906001565
Goldenberg, A., Halperin, E., Van Zormern, M., & Gross, J.J. (2016). The process model of group-based emotion: Integrating inter group emotion and emotion regulation perspectives. Personality and social Psychology Review, (20)2, 118-141. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/1088868315581263.
Greenman, P. S., Johnson, S. M., & Wiebe, S. (2019). Emotionally focused therapy for couples: At the heart of science and practice. https://psycnet.apa.org/record/2018-59954-018.
Gresham, D., & Gullone, E. (2012). Emotion regulation strategy use in children and adolescents: The explanatory roles of personality and attachment. Personality and Individual Differences, 52(5), 616-621. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0191886911005836
Krauss S, Orth U & Robins RW (2020). Family environment and self-esteem development: a longitudinal study from age 10 to 16. Journal of personality and social psychology;119(2):457-478. B2n.ir/b63195.
Lazarus, R.S. (1984). Thoughts on the relations between emotion and cognition. American Psychologist, 37 (9), 1019-1024. http://gruberpeplab.com/3131/Lazarus_1982.pdf
Leahy, R. L. (2012). Emotion Regulation in Psychotherapy. New York: Guilford Press. B2n.ir/k72422.
Lerner, J. S., & Keltner, D. (2000). Beyond valence: Toward a model of emotion-specific influences on judgement and choice. Cognition & Emotion, 14, 473-493. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02699930040276.
Mardiana, Mardiana; Syahrir, Musdalifah & Nurmutmainnah, Nurmutmainnah (2021). The Influence of Pancasila and Citizenship Education Teachers in Instilling Moral Ethics to Build National Character in Madrasah Aliyah Syekh Yusuf Sungguminasa, Journal Etika Demokrasi, 6(1): 124_137. https://journal.unismuh.ac.id/index.php/jed/article/view/4685.
Martin, Ryan C, & Dahlen, Eric R. (2005). Cognitive emotion regulation in the prediction of depression, anxiety, stress, and anger. Personality and Individual Differences, 39(7), 1249-1260 . https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0191886905001765
Morrish, L., Rickard, N., Chin, T. C., & VellaBrodrick, D. A. (2017). Emotion regulation in adolescent well-being and positive education. Journal of Happiness Studies. https://psycnet.apa.org/record/2017-20028-001
Moustakas Clark E  (1994). Phenomenology research methods. Thousand Oaks. Ca: Sage Publications. https://us.sagepub.com/en-us/nam/phenomenological-research-methods/book4689.
Muris, j; Roel ofs, C & Meesters, P (2004). Rumination and Worry in nonclinical adolescents. Cognitive Therapy and research, 28: 539-554. https://link.springer.com/article/10.1023/b:cotr.0000045563.66060.3e.
Oatley, K., & Johnson-Laird, P. N. (1987). Towards a cognitive theory of emotions. Cognition and emotion, 1(1), 29-50.‏ https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02699938708408362.
Saxena P, Dubey A & Pandey R. (2011). Role of Emotion Regulation Difficulties in Predicting Mental Health and Wellbeing. J Proj Psy & Ment Health; 18(2):147- 54. https://www.academia.edu/download/44680851/SIS_-_Damayanti_July_2011.pdf#page=29.
Sean, B. (2022). Findings of the shared task on Emotion Analysis in Tamil. In Proceedings of the Second Workshop on Speech and Language Technologies for Dravidian Languages (pp. 279-285).‏ https://aclanthology.org/2022.dravidianlangtech-1.42/.
Sloan D, kering, A. (2007). Measuring changes in emotion during psychotherapy: Conceptual and methodological issues. Clincal psychology. Science and Practice, 4(14): 307- 322. https://psycnet.apa.org/record/2007-17962-001.
Strauss, A L. & Corbin, J. (2008). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for developing Grounded Theory. Thousand Oaks, CA: Sage. https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1094428108324514.
Süral I, Griffiths MD, Kircaburun K, Emirtekin E. Trait emotional intelligence and problematic social media use among adults: the mediating role of social media use motives. International Journal of Mental Health and Addiction. 2019;17(2):336.45- https://link.springer.com/article/10.1007/s11469-018-0022-6.
van Kleef, G. A., & Côté, S. (2022). The social effects of emotions. Annual review of psychology, 73, 629-658.‏ https://www.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev-psych-020821-010855.
VanDillen, L. F., & Kool, S. L. (2007). Clearing the mind: A working memory model of distraction from negative emotion. Emotion, 7, 715-723. https://psycnet.apa.org/record/2007-17748-004.
Walberg, R.P, (2003). Primary Prevention: Educational approaches to enhance Social and emotional learning, The Journal of School Health, 20(5). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10900595/.
Wilens, T. E., Martelon, M., Anderson, J., Shelley-Abrahamson, R., Biederman, J. (2013). Difficulties in emotional regulation and substance use disorders: Acontrolled family study of bipolar adolescents. Drug Alchol Dependence, 132, 114-121. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376871613000288.
مطالعات روانشناسی تربیتی
دوره 21، شماره 53
اردیبهشت 1403

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار