اثربخشی آموزش برپایه مدل شناختی فراشناختی رفتاری و مهارت حرفه ای ساخت اپلیکیشن بر راهبردهای حل مسئله در دختران نوجوان ترک تحصیل کرده

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روانشناسی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه اراک، اراک، ایران.

2 دانشیار، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.

چکیده

ترک‌تحصیل هرساله گریبان‌گیر نظام‌های آموزشی است و به همین دلیل ارتقای سلامت روان دانش‌آموزان ترک تحصیل کرده پراهمیت است. هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش برپایه مدل شناختی-فراشناختی-رفتاری و مهارت حرفه‌ای ساخت اپلیکیشن بر راهبردهای حل‌مسئله دختران نوجوان ترک تحصیل کرده است. پژوهش نیمه تجربی است و درآن گروه نمونه به‌شیوه داوطلبانه انتخاب شدند و شامل 25 نفر از دختران نوجوان ترک تحصیل‌کرده کمیته امداد استان مرکزی بودند که تصادفا در سه گروه قرار گرفتند. یک گروه تحت آموزش هردو پروتکل، گروهی تحت آموزش پروتکل ساخت اپلیکیشن قرار گرفت و گروه دیگر گواه بود. ابزار پژوهش پرسشنامه سبک حل مسئله کسیدی و لانگ (1996) بود که به عنوان پیش و پس‌آزمون بکار گرفته شد. داده‌ها با روش تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. این پژوهش نشان داد تفاوت سه گروه در راهبرد حل مسئله غیرسازنده در سطح 0/05 معنادار نبود چراکه شکست‌تحصیلی منجربه شکل‌گیری خودپنداره منفی می‌شود که تغییر آن زمان‌برست. تفاوت سه گروه در راهبرد حل مسئله سازنده در سطح 0/05 معنادار بود و بیشترین تغییرات متعلق به گروهی بود که هردو پروتکل را آموزش دیده است. ترکیب آموزش توانست از لحاظ شناختی و رفتاری و مهارتی به شرکت کنندگان در راستای افزایش نمرات در سبک حل مسئله سازنده کمک کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Effectiveness of Education based on meta cognitive-cognitive-behavioral model and proficiency of making an app to problem-solving style in dropout students

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Ahmadi 1
  • Saeed Moosavipour 2
1 Master's degree ,Department of psychology, Faculty of humanities, Arak university, Arak, Iran
2 Faculty member, Department of psychology, Faculty of humanities, Arak university, Arak, Iran.
چکیده [English]

Dropping out of education every year plagues educational systems so it’s important to improve the mental health of students who drop out. The purpose of this study is to investigate the effectiveness of education based on the cognitive-metacognitive-behavioral model and the proficiency of making an app on the problem-solving style of teenage girls who dropped out. The research is semi-experimental and the sample group was selected voluntarily and included 25 teenage girls who dropped out, who were randomly assigned to 3 groups. One group was trained in both protocols, one group was trained in the application development protocol, and the other group was control. The research tool was Cassidy and Long's (1996) problem solving style questionnaire, which was used as a pre- and post-test. The data were analyzed by analysis of covariance. This research showed that the difference between the 3 groups in non-constructive style wasn’t significant, because academic failure leads to the formation of negative self-concept, which takes time to change. The difference between the 3 groups in the constructive style was significant. The combination of training was able to help the participants cognitively, behaviorally and skillfully in order to increase their scores in constructive problem solving style.

کلیدواژه‌ها [English]

  • meta cognitive-cognitive-behavioral model
  • proficiency of making an app
  • problem-solving style
  • dropout students

مراجع

احمدی، الهه. (1395). مطالعه پدیدارشناسه ترک‌تحصیل دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول شهرستان زیرکوه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه بیرجند.
احمدی، فاطمه. (1402). اثربخشی آموزش برپایه مدل شناختی-فراشناختی-رفتاری و مهارت حرفه‌ای ساخت اپلیکیشن بر ابراز وجود و راهبردهای حل مسئله در دختران نوجوان ترک تحصیل کرده کمیته امداد استان مرکزی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اراک.
اشتاد، الهام؛ غلامعلی لواسانی، مسعود؛ حمیدپور، حسن و پورنقاش تهرانی، سید سعید. (1401). بررسی اثربخشی رفتار درمانی شناختی متمرکز بر اندیشناکی در کاهش اندیشناکی (نشخوار فکری)، نشانه های افسردگی و بهبود راهبردهای حل مساله. فصلنامه پژوهش های نوین روانشناختی. 17 (67)، 25-34. https://psychologyj.tabrizu.ac.ir/article_15300.html
بیات، موسی و ملاشاهی، محمدرضا. (1401). بررسی روند ترک تحصیل و بازماندگی از تحصیل درآموزش و پرورش  (سالهای 1401-1393). دفتر مطالعات فرهنگ و آموزای مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 890-907.  https://www.sid.ir/paper/1047740/fa
حسن آبادی، حمیدرضا و احمدیان نسب، مریم. (1398). راهنمای گام به گام مداخله در مشکلات تحصیلی، تهران: جهاد دانشگاهی واحد شهید بهشتی.
خرمیان، ساره. (1402). بررسی عوامل موثر در ترک تحصیل و ارائه راهکارهای کاهش آن در دانش آموزان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) شهرستان بجنورد در سال ۱۴۰۱-۱۴۰۰، مجله مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، 5 (53)، 1-44. https://civilica.com/doc/1690191/
ربیعی، مهدی؛ نیک‌فرجام، مسعود؛ قاسمی، نظام‌الدین و خرمدل، کاظم. (1393). تدوین مدل جدید رفتاری-شناختی-فراشناختی در تبیین اختلال وسواس موکنی. مجله دانشگاه علوم پزشکی کرمان، 21 (6)، 518-531. https://www.sid.ir/paper/354/fa
رزبان، سمیه؛ شاه‌حسینی، سعید؛ باقری، محسن. (1399). تأثیر آموزش برنامه نویسی با نرم افزار اسکرچ بر مهارت حل مسئله دانش آموزان، آموزش و ارزشیابی، 13(49)، 93-107. https://www.sid.ir/paper/411012/fa
رستمی، رضا؛ خجوی، زینب؛ اصلانی، سعید. (1396). تاثیر روان درمانی بر کارکرد و ساختار مغز، مجله رویش روانشناسی، 6(1)، پیاپی 18، 225-246. https://www.sid.ir/paper/224194/fa
رسولی فشتمی، علی؛ مرادی کلارده، پریسا؛ نریمانی، محمد و غلامی کفترودی، ام کلثوم. (1402). یش‌بینی نشانگان افسردگی بر اساس ویژگی‌های شخصیتی و کمال‌گرایی در دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم. رویش روان شناسی. ۱۴۰۲; ۱۲ (۵) :۴۱-۵۲. http://frooyesh.ir/article-۱-۴۵۲۱-fa.html
زارعی زوارکی، اسماعیل، نوروزی، داریوش، قویدل، ایام. (1390). اثربخشی آموزش مهارت‌های شناختی و فراشناختی بر میزان استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در بین کارکنان بیمه مرکزی ایران. فصلنامه روانشناسی تربیتی، 18 (6)، 19-37. https://ensani.ir/fa/article/319740/
زرقی، محمد. (1402). مقایسه رفتارهای پرخطر دانش آموزان پسر و دختر نوجوان. کنفرانس بین المللی روانشناسی، علوم تربیتی و سبک زندگی.
سپیدنامه، بهروز، مومنی، حسن و سلیمان نژاد، محمد. (1395). شناسایی دلایل ترک تحصیل دانش‌آموزان مقطع ابتدایی منطقۀ آموزش و پرورش موسیان (نواحی روستایی). توسعه محلی(روستایی-شهری)، 8(1)، 197-198. https://www.sid.ir/paper/367084/fa
سیاح، علی و چراغی، مهدی. (1400). بررسی عوامل موثر بر افراد بازمانده از تحصیل در دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه روستاهای استان زنجان، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی، 2(6)، 76-94. https://jurs.znu.ac.ir/article_251006.html
شهبازی‌راد، افسانه. (1395). تدوین مدل شناختی - فراشناختی - رفتاری اختلال اضطراب اجتماعی و بررسی اثربخشی آموزش مبتنی بر این مدل بر کاهش نشانه‌ها، پردازش پسرویدادی و باور فرانگرانی در مبتلایان به اختلال اضطراب اجتماعی شهر کرمانشاه ، رساله دکتری، دانشگاه لرستان.
طلایی، روژان. (1394). تاثیر آموزش شناختی-رفتاری بر سبک‌های حل مسئله و خودتنظیمی هیجانی در دانش‌آموزان دختر با اضطراب امتحان پایه دوم متوسطه شهرستان سردشت، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه ارومیه.
غلامعلی لواسانی، مسعود و ساویز، مرضیه. (1395). درگیری تحصیلی؛ گامی در جهت پیشگیری از ترک تحصیل و افت تحصیلی، دوّمین همایش ملّی روانشناسی مدرسه، اردبیل، دانشگاه محقق اردبیلی.
فتی، لادن؛ موتابی، فرشته، محمدخانی، شهرام و کاظم زاده عطوفی، مهرداد. (1395). آموزش مهارت‌های زندگی ویژه دانتشجویان، کتاب راهنمای مدرس، تهران: نشر دانژه.
فرنام، علی. (1395). اثربخشی آموزش رفتارهای سالم (با تأکید بر حل مسئله) بر سبک‌های حل مسئله و راهبردهای مقابله‌ای سازنده در نوجوانان دانش آموز. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 13 (24)، 89-108. https://jeps.usb.ac.ir/article_2780.html
قرائت، زهرا. (1401). بررسی اثربخشی بازی‌های رایانه‌ای و آموزش برنامه‌نویسی بر پرورش مهارت حل مسئله و خلاقیت در کودکان و نوجوانان 10 تا 15 سال شهر تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور استان بوشهر.
محمدی، نوراله. (1383). رابطه سبک های حل مساله با سلامت عمومی. مجله روانشناسی، 8(4 (پیاپی 32))، 322-336. https://www.sid.ir/paper/54543/fa
مرادی، حامد. (1402). نقش برنامه نویسی کامپیوتر برخلاقیت و حل مساله دانش آموزان با محوریت نرم افزار اسکرچ،دومین فراخوان ملی مقالات کاربردی آموزش و پرورش: مسائل و راهکارها با تاکید بر کیفیت بخشی به مدارس دولتی تهران. https://civilica.com/doc/1922953
نوری مطلق، محمد. (1391). ارائه پروتکل آموزش الگوریتم و برنامه‌نویسی برای کودکان دبستانی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز.
Baker,L. & Scarth,K. (2005). Congnitve-behavioural therapy for conduct disorder. Edition six.U.S.A. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9350472/
Bozzini, A. B., Bauer, A., Maruyama, J., Simões, R., & Matijasevich, A. (2020). Factors associated with risk behaviors in adolescence: a systematic review. Brazilian Journal of Psychiatry, 43, 210-221. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8023154/
Cassidy, T., & Long, C. (1996). Problem solving style, stress and psychological illness: Development of a multifactorial. British journal of clinical psychology, 35, 256-277. https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=2215287
Heidenreich, T., Noyon, A., Worrell, M., & Menzies, R. (2021). Existential approaches and cognitive behavior therapy: Challenges and potential. International Journal of Cognitive Therapy, 14, 209-234.‏ https://link.springer.com/article/10.1007/s41811-020-00096-1
Incebacak, B. B., & Ersoy, E. (2017). Problem solving skills of secondary school students.China-USABusinessReview,15(6),275-285. https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/2047173416630012
Jang, I. O., & Lew, H. C. (2014). Case studies in thinking processes of mathematically gifted elementary students through Logo programming,”. Work, 4(9), 22-30. https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://atcm.mathandtech.org
Mechelli, A. (2010). Psychoanalysis on the couch: can neuroscience provide the answers. Medical Hypotheses, 75, 594-599. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5662000/  
Wulansari, R. E., & Nabawi, R. A. (2021). Efforts to Improve Problem Solving Skills and Critical Thinking Skills Through Problem-Based Integrated Computer Assisted Instruction (CAI) in Vocational Education. Jurnal Pendidikan Teknologi Kejuruan, 4(4), 111-117.‏ https://www.academia.edu/download/93632558/154.pdf
Yurniwati, Y. (2020). The Effectiveness of Computer-Based Problem Solving to Improve Higher Order Thinking Skills on Prospective Teachers, International Journal of Instruction,  13(2), 393-406. https://www.researchgate.net/publication
 
مطالعات روانشناسی تربیتی
دوره 21، شماره 53
اردیبهشت 1403

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار