مقایسه اثربخشی آموزش مبتنی بر روان‌شناسی مثبت‌گرا با آموزش مبتنی بر روش شناختی-رفتاری بر تاب‌آوری دانش آموزان مدارس استعدادهای درخشان

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دکتری روانشناسی سلامت، گروه روانشناسی، دانشگاه عدالت، تهران، ایران

2 استاد، گروه روانشناسى ،دانشکده روانشناسى و علوم تربیتى، دانشگاه علامه طباطبائى، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه روانشناسی عمومی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران

4 استادیار، گروه آموزشی روانشناسی تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

5 دانشیار، گروه روان شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی آموزش مبتنی بر روان‌شناسی مثبت‌گرا با آموزش مبتنی بر روش شناختی-رفتاری بر تاب-آوری دانش آموزان مدارس استعدادهای درخشان بود. روش پژوهش، آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان مدارس استعدادهای درخشان، مشغول به تحصیل در مقطع متوسطه اول در سال تحصیلی 97-1396 (حدود 12000 نفر) بود که از بین آن‌ها نمونه‌ای به حجم 45 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شد و به تصادف در دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل جایدهی شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه تاب‌آوری کانر و دیویدسون (2003) استفاده شد. گروه‌های آزمایشی به مدت 14 جلسه 90 دقیقه‌ای تحت آموزش مبتنی بر روان‌شناسی مثبت‌گرا (سلیگمن و رشید، 2006) و روش شناختی-رفتاری (بک و همکاران، 1988) قرارگرفتند اما گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. یافته‌ها نشان داد که تفاوت گروه آزمایش و گواه در هر دو رویکرد معنادار است و به‌ترتیب آموزش مبتنی بر روان‌شناسی مثبت‌گرا و آموزش شناختی-رفتاری بیشترین تأثیر را بر تاب‌آوری دانش آموزان مدارس استعدادهای درخشان داشته است (001/0P=). براساس یافته‌های حاصل می‌توان نتیجه‌گرفت که افراد با یادگیری فنون مبتنی بر روان‌شناسی مثبت‌گرا و شناختی-رفتاری می‌توانند به تاب‌آوری بیشتری، دست پیدا کنند اما آموزش مبتنی بر روان‌شناسی مثبت‌گرا بیش از روش شناختی-رفتاری در این امر توفیق دارند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparing the effectiveness of education based on positive psychology with education based on cognitive-behavioral method on the resilience of students of gifted schools in Tehran

نویسندگان [English]

  • adel khaleghy samarin 1
  • Hasan Ahadi 2
  • Ali Asghar Asgharnejad Farid 3
  • GholamReza Sarami Foroushani 4
  • Mahdiyeh Rahmaniyan 5
1 PhD in Health Psychology, Department of Psychology, Edalat University, Tehran, Iran
2 Professor of Psychology Department of Education, Faculty of Psychology and Education, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of General Psychology, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran.
4 Assistant Professor, Department of Educational Psychology, Kharazmi University, Tehran, Iran.
5 Associate Professor, Department of Psychology, Payam Noor University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The purpose of the present study was to compare the effectiveness of education based on positive psychology with education based on cognitive-behavioral method on the resilience of students of gifted schools. The research method was a pre-test-post-test experiment with a control group. The statistical population included all the students of gifted schools, studying in the first secondary level in the academic year 2016-2017 (about 12000 people), from which a sample of 45 people was selected using cluster random sampling method. and randomly placed in two experimental groups and one control group. Connor and Davidson (2003) resilience questionnaire was used to collect data. The experimental groups were trained for 14 sessions of 90 minutes based on positive psychology (Seligman and Rashid, 2006) and cognitive-behavioral method (Beck et all, 1988), but the control group did not receive any intervention. The findings showed that the difference between the experimental and control groups is significant in both approaches, and education based on positive psychology and cognitive-behavioral education had the greatest impact on the resilience of gifted school students, respectively (P=0.001). ). Based on the findings, it can be concluded that people can achieve more resilience by learning techniques based on positive psychology and cognitive-behavioral methods, but education based on positive psychology is more successful than cognitive-behavioral methods. have.

کلیدواژه‌ها [English]

  • positive psychology
  • cognitive-behavioral therapy
  • resilience
  • gifted school students

مراجع

بشارت، محمدعلی (1386). تاب­آوری، آسیب­پذیری و سلامت روانی. مجله علوم روان شناختی، 6(24)، 373-383.
بیگی، علی؛ نجفی، محمود؛ محمدی­فر، محمدعلی و عبدالهی، عباس (1397). اثربخشی درمان شناختی- رفتاری مثبت نگر بر تاب آوری و عزت نفس نوجوانان دارای علایم افسردگی. تحقیقات علوم رفتاری، 16(51)، 47-53.
تقی پور، امین؛ قمری گیوی، حسین؛ شیخ الاسلامی، علی و رضایی، شریف علی (1400). اثربخشی روایت درمانی با تاکید بر لحظات نوآور بر تاب آوری دختران با خودآسیب زنی بدون قصد خودکشی. رویش روان شناسی، ۱۰ (۹)، 45-56.
سهرابی اسمرود، فرامرز و جعفری روشن، فریبا (1395). اثربخشی روان­درمانی گروهی مثبت­نگر بر تاب­آوری، شادکامی و سلامت عمومی زنان دارای همسر وابسته به مواد مخدر. پژوهشنامه روانشناسی مثبت، 2(1)، 31-46.
شیخ الاسلامی، علی و سیداسماعیلی قمی، نسترن (1400). اثربخشی آموزش مهارت‌های خوش‌بینی بر دلزدگی تحصیلی دانش‌آموزان با عملکرد تحصیلی ضعیف. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 18(43)، 1-16.
طبیب­زاده، فریناز و سپهریان­آذر، فیروزه (1396). اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر تاب­آوری و نشخوارذهنی بیماران مولتیپل­اسکلروزیس. مجله مطالعات ناتوانی، 7(13)، 1-12.
عبدی­زرین، سهراب و مهدوی، حسین (1397). اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر خودکارآمدی و تاب آوری معتادان مراجعه کننده به کمپ های ترک اعتیاد بهشهر. اعتیادپژوهی، 12(49)، 39-56.
علی احمد، مرتضی و جناآبادی، حسین (1397). اثربخشی آموزش مؤلفه های آرامش روانشناختی مبتنی بر دیدگاه اسلامی (صبر و دعا) در اضطراب امتحان و تاب آوری دانش آموزان پسر متوسطه اول شهر زاهدان. مطالعات روانشناسی تربیتی، 15(32)، 185-202.
قهرمانی، محمد و مومنی گوجمانی، نجمه (1396). مقایسه­ی عملکرد تحصیلی دانشجویان کارشناسی ارشد استعداد درخشان، ممتاز با عادی در دانشگاه شهیدبهشتی. مدیریت و برنامه­ریزی در نظام­های آموزشی، 12(1)، 69-100.
گال، مردیت؛ بورگ، والتر و گال، جویس (1391). روش های تحقیق کمی و کیفی در علوم تربیتی و روان‌شناسی (جلد اول)، {ترجمه: کیامنش، علیرضا؛ شهنی‌ییلاق، منیجه؛ باقری، خسرو؛ خیر، محمد؛ پاک‌سرشت، محمدجعفر؛ ابوالقاسمی، محمود؛ عریضی، حمیدرضا؛ خسروی، زهره و نصر، احمدرضا} تهران: انتشارات سمت. (تاریخ انتشار اثر اصلی، 1996).
محمدی، مسعود (1384). بررسی عوامل موثر بر تاب‌آوری در دانشجویان شیراز. دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، (39)، 69-78.
نصیران، صدیقه و ایروانی، محمدرضا (1395). بررسی مشکلات دانش آموزان تیزهوش در مدارس استعدادهای درخشان از نظر دانش آموزان و والدین. مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، 2(1)، 27-1.
نصیری تاکامی، علیرضا؛ نجفی، محمود و طالع پسند، سیاوش (1399). مقایسه اثربخشی روان درمانی مثبت نگر و درمان شناختی رفتاری گروهی بر سرمایه های روانشناختی نوجوانان با علائم افسردگی. پژوهشنامه روانشناسی مثبت، 6(2)، 79-98.
هنرمندزاده، ریحانه و سجادیان، ایلناز (1395). اثربخشی مداخله مثبت نگر گروهی بر بهزیستی روان شناختی، تاب آوری و شادکامی دختران نوجوان بی سرپرست. پژوهشنامه روانشناسی مثبت، 2(2)، 35-49.
Abdi Zarrin, S., & Mahdavi, H. (2019). Effectiveness of Cognitive-behavioral Therapy in Self-efficacy and Resilience among Addicts Referring to Behshahr Addiction Treatment Camps. Etiadpajohi, 12(49), 39-56. [Persian]
Alli-Ahmad, M., & Jenaabadi, H. (2018). The Effectiveness of Teaching the Components of Psychological Relaxation Based on the Islamic Viewpoint (Patience and Prayer) on Test Anxiety and the Resilience of First-Grade High School Students in Zahedan. Journal of Educational Psychology Studies, 15(32), 185-202. [Persian]
Amiri, E. (2023). Flourishing of Positive Psychology in Education:'Emotional Turn'and Measurement Issues. Journal of Humanities and Social Sciences Studies, 5(8), 10-18.
Beck, A. T., Steer, R. A., & Carbin, M. G. (1988). Psychometric properties of the Beck Depression Inventory: Twenty-five years of evaluation. Clinical psychology review, 8(1), 77-100.‏
Besharat, M. A. (2016). Resilience, vulnerability and mental health. The Journal of Psychological Science, 6(24), 373-383. [Persian]
Beygi, A., Najafi, M., Mohammadyfar, M. A., & Abdollahi, A. (2018). The Effectiveness of Positive Cognitive Behavioral Therapy on Self-Esteem and Resilience among the Adolescents with Depression Signs. Journal of research in behavioural sciences, 16(1), 47-53. [Persian]
Bilicha, P. N., Nashori, F., & Sulistyarini, I. (2022). Positive thinking training for improving self-acceptance of children in correctional facility. Journal Ilmiah Psikologi Terapan, 10(2), 89-93.‏
Bozzini, A. B., Bauer, A., Maruyama, J., Simões, R., & Matijasevich, A. (2020). Factors associated with risk behaviors in adolescence: a systematic review. Brazilian Journal of Psychiatry, 43, 210-221.‏
Connor, K. M., & Davidson, J. R. (2003). Development of a new resilience scale: The Connor‐Davidson resilience scale (CD‐RISC). Depression and anxiety, 18(2), 76-82.‏
Faramarz sohrabi, F., & Jafari Roshan, F. (2016). Effectiveness of Positive Group Psychotherapy on Resiliency, Happiness and General Health on Women with a Substance Dependence Spouses. Positive Psychology Research, 2(1), 31-46. [Persian]
Fredrickson, B. L. (2004). The broaden–and–build theory of positive emotions. Philosophical transactions of the royal society of London. Series B: Biological Sciences, 359(1449), 1367-1377.‏
Gabrielli, G., Longobardi, S., & Strozza, S. (2022). The academic resilience of native and immigrant-origin students in selected European countries. Journal of Ethnic and Migration Studies, 48(10), 2347-2368.‏
Gall, M. D., Borg, W. R., & Gau, J. P. (2012).  Educational research: an introduction (V1). {Translation: Kyamanesh, A. R; Shahniyilaq, M; Bagheri, Kh; Khayer, M; Paksarsht, M. J; Abolghasemi, M; Parhehi, H. R; Khosravi, Z and Nasr, A. R} Tehran: Samt Publications. (Original publication date, 1996). [Persian]
Ghahremani, M., & Momeni, N. (2019). Comparison of Academic Performance of Talented, Honor and Regular Postgraduate Students at Shahid Beheshti University. Journal of Management and Planning In Educational System, 12(1), 69-100. [Persian]
Happer, K., Brown, E. J., & Sharma-Patel, K. (2017). Children’s resilience and trauma-specific cognitive behavioral therapy: Comparing resilience as an outcome, a trait, and a process. Child abuse & neglect, 73, 30-41.‏
Happer, K., Brown, E. J., & Sharma-Patel, K. (2017). Children’s resilience and trauma-specific cognitive behavioral therapy: Comparing resilience as an outcome, a trait, and a process. Child abuse & neglect, 73, 30-41.‏
Hogan, M. J. (2020). Collaborative positive psychology: Solidarity, meaning, resilience, wellbeing, and virtue in a time of crisis. International Review of Psychiatry, 32(7-8), 698-712.‏
Honarmand Zadeh, R., & Sajjadian, I. (2016). Effectiveness of Positive Group Intervention on Psychological Wellbeing, Resiliency and Happiness of Foster Care Adolescent Girls. Positive Psychology Research, 2(2), 35-50. [Persian]
Joyce, S., Shand, F., Tighe, J., Laurent, S. J., Bryant, R. A., & Harvey, S. B. (2018). Road to resilience: a systematic review and meta-analysis of resilience training programmes and interventions. BMJ open, 8(6), 1-10.‏
Kotera, Y., Green, P., & Sheffield, D. (2021). Positive psychology for mental wellbeing of UK therapeutic students: relationships with engagement, motivation, resilience and self-compassion. International Journal of Mental Health and Addiction, 1-16.‏
Malhi, G. S., Das, P., Bell, E., Mattingly, G., & Mannie, Z. (2019). Modelling resilience in adolescence and adversity: a novel framework to inform research and practice. Translational Psychiatry, 9(1), 316-326.‏
Mohammadi, M. (2004). Investigating factors affecting resilience in Shiraz students. Knowledge and research in applied psychology, (39), 69-78. [Persian]
Nasiri Takami, G., Najafi, M., & Talepasand, S. (2020). Comparison Group Therapy of Positive Psychotherapy and Cognitive-Behavioral Efficacy on Adolescents' Psychological Capital with Depression Symptoms. Positive Psychology Research, 6(2), 79-98. [Persian]
Nasiran, S., & Irwani, M. R. (2015). Examining the problems of gifted students in gifted schools from the point of view of students and parents. Studies in Psychology and Educational Sciences, 2(1), 1-27. [Persian]
Sheykholeslami, A., & Saied esmaeel ghomi, N. (2021). The Effectiveness of Optimism Skills Training on Academic Boredom of Students with Poor Academic Performance. Journal of Educational Psychology Studies, 18(43), 1-16. [Persian]
Simmons, J. D., Smith, J. E., Erickson, S. J., & Warner, T. D. (2022). A factor analytic approach to understanding health risk behaviors and resilience among multi-racial/ethnic adolescents in New Mexico. Ethnicity & Health, 27(7), 1652-1670.‏
Suranata, K., Rangka, I. B., & Permana, A. A. J. (2020). The comparative effect of internet-based cognitive behavioral counseling versus face to face cognitive behavioral counseling in terms of student’s resilience. Cogent Psychology, 7(1), 175-202.‏
Tabibzadeh, F., & Sepehrian Azar, F. (2017). The Effect of Cognitive -Behavioral Therapy on the Resilience and Obsessive Rumination among Multiple Sclerosis (MS) Patients. Journal of Disability Studies, 7(13), 1-12. [Persian]
Taghipour, A., Ghamarikivi, H., Sheykholeslami, A., & Rezaeisharif, A. (2021). The effectiveness of the narrative therapy emphasizing on innovative moments on resilience in girls with non-suicidal self-harm. Rooyesh, 10(9), 45-56. [Persian]
Walsh, P., Owen, P. A., Mustafa, N., & Beech, R. (2020). Learning and teaching approaches promoting resilience in student nurses: an integrated review of the literature. Nurse education in practice, 45, 102-118.‏

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار