ارائه مدل علی سرزندگی تحصیلی بر اساس نگرش تحصیلی، خودتنظیمی عاطفی و تحول مثبت جوان

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دکترای روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی تربیتی، واحد بندرلنگه، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرلنگه، ایران.

2 دانشیار روانشناسی تربیتی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

3 دکترای روانشناسی بالینی، گروه روانشناسی بالینی ، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل علی سرزندگی تحصیلی بر اساس نگرش تحصیلی، خودتنظیمی عاطفی و تحول مثبت جوانی انجام شد. روش این پژوهش، توصیفی-همبستگی و از نوع مدل یابی معادلات ساختاری بوده است. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش آموزان پسر مقطع متوسطه شهرستان بندرلنگه در سال تحصیلی 1401-1400 در نظر گرفته شد. روش نمونه گیری در این پژوهش به صورت تصادفی خوشه ای بود و حجم نمونه با استفاده از مدل پیشنهادی کلاین(2004) به تعداد 264 نفر برآورد گردید. در این پژوهش برای سنجش متغیرهای موجود از مقیاس های سرزندگی تحصیلی مارتین و مارش (۲۰۰۶)، نگرش سنج تحصیلی اکبری(1383)، خودتنظیمی عاطفی لارسن و پریز مایک(2000) و تحول مثبت جوانی گلدوف و همکاران(2014) استفاده گردید. نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که متغیرهای نگرش تحصیلی(p<0.03, ß=0.19)، خودتنظیمی عاطفی(p<0.001, ß=0.31) و تحول مثبت جوانی(p<0.0001, ß=0.47) به صورت مثبت و معنادار سرزندگی تحصیلی را پیش بینی کرده اند. همچنین فرایند مدل یابی معادلات ساختاری و شاخص های برازش مدل نشان دادند که مدل کلی پژوهش در جامعه دانش آموزان دبیرستانی شهرستان بندرلنگه از برازش مطلوبی برخوردار است(p<0.05). از این یافته ها نتیجه گرفته می شود که اگر دانش‌آموزان نوجوان بتوانند نگرش تحصیلی بالا و خودتنظیمی عاطفی مطلوبی را کسب نمایند و در عین حال بر جنبه های مثبت تحول(رشد) خویش متمرکز شوند، میتوانند سرزندگی و نشاط مطلوبی را در دوران تحصیل خود داشته باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Presenting a causal model of academic vitality based on academic attitudes Emotional self-regulation and positive youth development

نویسندگان [English]

  • Seyed AbdulHadi Samavi 1
  • S. Abdolvahab Samavi 2
  • Sara Hashemipoor 3
1 PhD in Educational Psychology, Department of Educational Psychology, Bandar Lengeh Branch, Islamic Azad University, Bandar Lengeh, Iran.
2 Associate Professor of Educational Psychology, Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Hormozgan University, Bandar Abbas, Iran.
3 PhD in Clinical Psychology, Department of Clinical Psychology, Bandar Abbas Branch, Islamic Azad University, Bandar Abbas, Iran.
چکیده [English]

The aim of this study was to provide a causal model of academic vitality based on academic attitudes, emotional self-regulation and positive youth development. The method of this research was descriptive-correlation and structural equation modeling. The statistical population of this study included all high school male students in Bandar Lengeh in the academic year 2021-2022. The sampling method in this study was cluster random. The sample size was estimated to be 264 people using Klein's (2004) model. In this study, Martin and Marsh (2006) Academic Vitality Scale, Akbari Educational Attitude Scale (2004), Larsen & Prize Mike (2000) Emotional Self-Regulation, and the positive development of Goldoff et al. (2014) were used to measure the available variables. The results of multiple regression analysis showed that the variables of academic attitude (p <0.03, ß = 0.19), emotional self-regulation (p <0.001, ß = 0.31) and positive youthful development (p <0.0001, ß = 0.47) were positive and significant. Have predicted education. Also, the process of modeling structural equations and modeling indices showed that the general research model in the community of high school students in Bandar Lengeh has a good fit (p <0.05). From these findings, it can be concluded that if adolescent students can achieve a high academic attitude and good emotional self-regulation and at the same time focus on the positive aspects of their development, they can have a good vitality during their studies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Academic vitality
  • academic attitude
  • Emotional self-regulation
  • positive youth development
ابراهیمی بخت، حبیب الله.، و یاراحمدی، یحیی.، و اسدزاده، حسن.، و احمدیان، حمزه. (1397). تدوین مدل سرزندگی تحصیلی براساس خشنودی از نیازهای بنیادین روانشناختی، جهت گیری انگیزشی و یادگیری خودراهبر. راهبردهای شناختی در یادگیری، 6(11)، 153-135.  
ابراهیمی شیوا، جعفری فرشاد و رنجبر سودجانی، یوسف. (1397). رابطه بین ذهن آگاهی و راهبردهای تنظیم هیجانی دانشجویان. رویش روان شناسی، 7(5)، 30-13.   
احمدی، رحیم، حسینی نسب، سیدداود، و آزموده، معصومه. (1400). مقایسه اثربخشی آموزش مهارت های خودتنظیمی انگیزشی و آموزش مهارت های هیجانی-اجتماعی بر سرزندگی تحصیلی، تاب آوری و درگیری تحصیلی در دانش آموزان مقطع متوسطه دوره اول دارای عملکرد تحصیلی پایین ناحیه پنج تبریز. آموزش و ارزشیابی (علوم تربیتی)، 14(53 )، 92-61.
اسدزاده، حسن، دلاور، علی، و درتاج، فریبرز.(1398). مدلیابی روابط ساختاری اشتیاق تحصیلی دانشجویان براساس تدریس تحول آفرین، خودکارآمدی تحصیلی با میانجیگری نقش سرزندگی تحصیلی. راهبردهای شناختی در یادگیری، 8(14 )، 19-1.
البرزی, محبوبه, خوشبخت, فریبا, و غلامی, سکینه.(1400). دیدگاه معلمان و دانش آموزان دوره ابتدایی در باره فضاهای فیزیکی آموزشی موثر بر سرزندگی تحصیلی دانش آموزان. پژوهش در تربیت معلم، 4(1)، 108- 93.
باقری، فریبرز، و یوسفی، حسنیه. (1388). سخت رویی، باورهای خود کارآمدی و راهبردهای خود تنظیمی عاطفی در دانش آموزان دختر. اندیشه و رفتار در روانشناسی بالینی، 4(14)، 46-35.
بخشی، نگین، و فولادچنگ، محبوبه. (1397). رابطۀ جوّ مدرسه و تاب‌‌آوری تحصیلی: نقش واسطه‌‌ای سرزندگی تحصیلی. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 15(30)، 80-51.
بهرامی، فاطمه، و بدری، مرتضی.(1396). رابطه ادراک از محیط یادگیری و سرزندگی تحصیلی با نقش واسطه‌ای شناخت، فراشناخت، انگیزه پیشرفت و خودکارآمدی در دانشجویان. دوفصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، 5(9)، 212-189.
بهروزی, ناصر, محمدی, فروغ, و امیدیان, مرتضی..(1396). مقایسه حمایت اجتماعی، باورهای فراشناختی، سلامت روان و سرزندگی در نوجوانان پسر عادی و بزهکار مقیم کانون اصلاح و تربیت شهر اهواز. پژوهش های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، 1(20)، 96-81.
پورعبدل, سعید, صبحی قراملکی, ناصر, و عباسی, مسلم. (1394). مقایسه اهمال کاری تحصیلی و سرزندگی تحصیلی در دانش آموزان با و بدون اختلال یادگیری خاص. ناتوانی های یادگیری، 4(3)، 38-22.
تفرجی، اسماء و یوسفی فریده.. (1400). رابطه هوش هیجانی با نشاط ذهنی: نقش واسطه ای خوددلسوزی. مجله علوم روانشناختی، 20(98 )، 283-294.  
تمنائی فر, محمدرضا, و اربابی قهرودی, فاطمه. (1401). رابطه خودتنظیمی و خودکارآمدی با سرزندگی‌ تحصیلی دانش‌آموزان: نقش واسطه‌ای تاب‌آوری تحصیلی. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 19(48)، 61-39.
ثمری صفا، جعفر، دشتی اصفهانی، مهلا، و پوردل، مژگان. (1400). تدوین مدل سرزندگی تحصیلی بر اساس ارتباط با مدرسه، جو عاطفی خانواده، انگیزش، خودکارآمدی و درگیری تحصیلی دانش‌آموزان. پژوهش های مشاور، ۲۰(۷۷)، ۲۵۶-۲۲۵.
جان بزرگی، مسعود و مستخدمین حسینی خیرالنسا.(1384)  بررسی شیوع افسردگی در دانش آموزان مدارس شهر تهران. دوماهنامه پژوهنده، ۱(۶)، ۱۵-۹.
دهقانی زاده، محمدحسین، و حسین چاری، مسعود. (1391). سرزندگی تحصیلی و ادراک از الگوی ارتباطی خانواده؛ نقش واسطه ای خودکارآمدی. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 4(2)، 47-21.
دهقانی, ماهرخ, و رستم اوغلی, زهرا. (1399). پیش بینی سرزندگی تحصیلی بر اساس ادراک از محیط یادگیری و امید به اشتغال در دانشجویان تربیت بدنی. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 17(38)، 173-153.
ریاحی، محمداسماعیل، علی وردی نیا، اکبر، و پورحسین، سیده زینب. (1389). بررسی رابطه بین حمایت اجتماعی و سلامت روان. رفاه اجتماعی، 10(39)، 121-85.
رئیسی سرمیچی, رجب و ناستی زایی, ناصر. (1401). اثر خشونت معلم بر تحصیل گریزی، خوش بینی تحصیلی و سرزندگی تحصیلی دانش‌آموزان. پژوهش در نظام های آموزشی, 16(57), 21-36.
سواری، کریم، تراهی، رقیه  و قنواتی, سکینه. (1401). رابطه انعطاف پذیری خانواده و سرزندگی تحصیلی: نقش واسطه ‏گری نظم جویی شناختی هیجان. فصلنامه علمی روشها و مدلهای روانشناختی, 13(49), 17-30.
شریفی ،حسن پاشا.(1387). پرسشنامه های پژوهش در زمینه روانشناسی، مشاوره ، علوم تربیتی و جامعه شناسی. تهران: انتشارات سخن.
شریفی علون آبادی، محسن, عارفی، مژگان و آقایی، اصغر. (1401). مقایسه اثر بخشی سه روش آموزش گروهی سرزندگی تحصیلی، روش مثبت نگر و چشم انداز زمان بر اشتیاق تحصیلی و سرزندگی تحصیلی دانش آموزان پسر پایه نهم. دانش و پژوهش در روان شناسی کاربردی, 23(4), 1-16.‎
شیخ الاسلامی، علی. (1401). پیش‏‌بینی سرزندگی تحصیلی دانش‌‏آموزان براساس حمایت تحصیلی و خودپنداره‌‏ی تحصیلی. پژوهش در نظام های آموزشی, 16(57), 51-61.
شیخ الاسلامی، راضیه. و طاهری، ژیلا.(1396). تبیین علی سرزندگی تحصیلی بر اساس دلبستگی به والدین و همسالان و تنظیم شناختی هیجان. روشها و مدلهای روانشناختی، 8(29)، 22-1.
صابری, محمد, محمدی, آمینه و شیرین کام, محمدصادق. (1398). رابطه اشتیاق تحصیلی، کمک طلبی تحصیلی و پایستگی تحصیلی با سرزندگی تحصیلی دانشجویان علوم پزشکی. دوماهنامه علمی-پژوهشی راهبــردهای آموزش در علوم پزشکی, 14(6), 387-394.‎
صادقی، مسعود، و خلیلی گشنیگانی، زهرا. (1395). نقش ابعاد یادگیری خودراهبر در پیش بینی سرزندگی تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی لرستان. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، 8(2)، 17-9.
صنوبر، عباس، کثیر، صادق، تقوی نسب، امجد، و رئیسی، الهام. (1397). نقش راهبردهای یادگیری شناختی و فراشناختی، خوش بینی تحصیلی و اشتیاق تحصیلی در پیش بینی سرزندگی تحصیلی دانشجویان پرستاری. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 11(2 )، 155-149.
عباسی، مسلم، بگیان کوله مرز، محمدجواد، اعیادی، نادر، و درگاهی، شهریار. (1394). مقایسه خود دلسوزی, اجتناب شناختی و خودتنظیمی عاطفی در دانش آموزان با و بدون ناتوانی های یادگیری. سلامت خانواده، 4(1)، 40-31.
فتحی، داوود، و جمال آبادی، مونا. (1396). بررسی نقش واسطه گری تاب آوری در رابطه حمایت تحصیلی و سرزندگی تحصیلی در دانشجویان. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 10(4)، 269-263.
فخاریان، جمیله، یعقوبی، ابوالقاسم، ضرغام حاجبی، مجید، و محققی، حسین. (1398). تدوین مدل علی سرزندگی تحصیلی بر اساس جوعاطفی خانواده، محیط یادگیری سازنده گرای اجتماعی و درگیری تحصیلی با میانجی گری خودکارآمدی تحصیلی در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه. تدریس پژوهی، 7(3 )، 28-1.
فرید، ابوالفضل، و اشرف زاده، توحید. (1400). تبیین علّی سرزندگی تحصیلی بر اساس تعامل معلّم- دانش‌آموز ، خودکارآمدی و امید تحصیلی. اندیشه های نوین تربیتی، 17(2)، 227-203.
کراسکیان موجمباری، آدیس، قاضی نظام، شقایق، و غنی فر، محمدحسن. (1393). رابطه پنج عامل بزرگ شخصیت با کیفیت زندگی. تحقیقات روانشناختی، 6(22)، 99-109.
محمدی, پروانه, آریانی قیزقاپان, ابراهیم, و هاشمی مهر, منیژه. (1397). آزمون الگوی علّی سرزندگی تحصیلی دانش آموزان بر اساس مشارکت فعال با میانجیگری امنیت در مدرسه. پژوهش‌های رهبری و مدیریت آموزشی، 4(15)، 90-68.
مرادی، آسیه، بابا، عبدالرحمن، و کرمی، جهانگیر.(1398). نقش خودتنظیمی عاطفی و اهمال کاری رفتاری در پیش بینی اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان. راهبردهای شناختی در یادگیری، 8(14 )، 71-57.
مرادی, مرتضی, و چراغی, اعظم.(1393). الگوی علی - تجربی از روابط بین ادراک از الگوی ارتباط خانواده، ادراک از ساختار کلاس، انگیزش و خودگردانی تحصیلی و سرزندگی تحصیلی در نوجوانان دبیرستانی. مطالعات آموزش و یادگیری، 6(1)، 140-113.
معینی‌کیا, مهدی, زاهد بابلان, عادل, جبارنژاد شوطی, رقیه, و عظیم پور, احسان. (1348). پیش‌بینی نگرش دانش‌آموزان نسبت به مدرسه براساس کیفیت زندگی در مدرسه و ادراک از کلاس درس. فصلنامه علمی پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 5(3)، 32-21.
ملکی، رضوان و مولایی، نرگس و زنگنه مطلق، فیروزه.(1400). رابطه بین عملکرد تحصیلی با مهارت های اجتماعی، سرزندگی تحصیلی و فرسودگی تحصیلی. نخستین کنفرانس ملی آینده پژوهی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، شیراز.
موسوی، سیده فاطمه، نصیری پور، صدیقه و دبیری، سولماز.(۱۳۹۹). پیش بینی رضایت از زندگی نوجوانان بر اساس تحول مثبت نوجوانی وسرمایه‌های روان‌شناختی. رویش روان شناسی، ۹ (۴) :۱۲-۱.
موسوی، فرانک. و بدری، عمران.(1395). رابطه آگاهی‌های فراشناختی با خودپنداره تحصیلی، نگرش نسبت به مدرسه و سازگاری اجتماعی دانش آموزان. دوماهنامه علمی - پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 7(25)، 190-177.
میرکمالی، سیدمحمد، خباره، کبری، مزاری، ابراهیم، و فرهادی امجد، فرهاد.(1394). نقش سلامت روان بر عملکرد تحصیلی دانشجویان، با میانجی‌گری انگیزش پیشرفت تحصیلی. دانش و پژوهش در روان شناسی کاربردی، 16(2)، 109-101.
نجاتی فر، سارا، رحیمی پردنجانی، سعید، و آقازیارتی، علی. (1400). بررسی رابطه ابعاد خردمندی با سرزندگی تحصیلی و بهزیستی روان شناختی در دانش آموزان دختر تیزهوش. سنجش و پژوهش در مشاوره و روانشناسی، 3(2)، 59-50.
نجفی پور، سیده عاطفه، خانه کشی، علی، و همایونی، علیرضا. (1400). مدل یابی رابطه باورهای فراشناختی با میانجیگری ادراک از محیط کلاس بر سرزندگی تحصیلی. راهبردهای آموزش. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 14(2)، 9-1.
نظرپورصمصمامی، پروانه، قاسم زاده، مهدی، و پناهی، منیره.(1397). مقایسه راهبردهای تنظیم هیجان و خود- تنظیمی عاطفی در دانش‌آموزان ۱۶-۱۲ سال پسر با و بدون والدین معتاد شهرستان مسجد سلیمان. فصلنامه علمی- پژوهشی خانواده و پژوهش، ۱۵(۳)، 126-113.
Adnan, N. L., Muda, R., Wan Jusoh, W. N. H., & Yusoff, R. (2022). Is the vitality of Malaysian academics at stake?. Journal of Applied Research in Higher Education, 14(4), 1536-1553.
Aboelenein, S., & Mohamed, S. M. (2022). Study the Relationship between Cultural Intelligence and Academic Vitality with Self-Directed Learning among Nursing Students. International Egyptian Journal of Nursing Sciences and Research2(2), 133-148.‏
Allen, L. B., McHugh, R. K., and Barlow, D. H. (2009). Emotional disorders: A unified protocol. In D. H. Barlow (Ed.), Clinical handbook of psychological disorders: A stepby-step treatment manual. New York :The Guilford Press.
Arsal, Z. (2010). The Effects of Diaries on Self-Regulation Strategies of Preservice Science Teachers. International Journal of Environmental and Science Education5(1), 85-103.‏
Brackett, M. A., Rivers, S. E., & Salovey, P. (2011). Emotional intelligence: Implications for personal, social, academic, and workplace success. Social and Personality Psychology Compass, 5(1), 88-103.
Capon-Sieber, V., Köhler, C., Alp Christ, A., Helbling, J., & Praetorius, A. K. (2022). The role of relatedness in the motivation and vitality of university students in online classes during social distancing. Frontiers in Psychology, 12, 702323.‏
Finch, D.; Peacock, M.; Lazdowski, D. and Hwang, M. (2015).  Managing emotions: A case study exploring the relationship between experiential learning, emotions, and student performance. The International Journal of Management Education, 13(1), 23-36.
Geldhof, G.J., Bowers, E.P., Boyd, M.J., Mueller, M.J., Napolitano, K.S., Lerner, J.V., & Lerner, R.M. (2014). The creation and validation of short and very short measures of PYD. Journal of Research on Adolescence, 24(1), 163-176.
Guyer, J. J., & Fabrigar, L. R. (2015). Attitudes and behavior. ElsevierEditors, 183-189.‏
Krammer, G.; Pflanzl, B.; Matischek-Jauk, M(2020). Aspekte der Online-Lehre und deren Zusammenhang mit positivem Erleben und Motivation bei Lehramtsstudierenden: Mixed-Method Befunde zu Beginn von COVID-19. Z. Bild,  10, 337–375.
Lerner, J. V., Phelps, E., Forman, Y., & Bowers, E. P. (2009). Positive youth development. John Wiley & Sons Inc.‏
Lerner, R. M. (2005). Promoting positive youth development: Theoretical and empirical bases. In White paper prepared for the workshop on the science of adolescent health and development, national research council/institute of medicine. Washington, DC: National Academies of Science.‏
Martin, A. J. and Marsh, H. W. (2006). Academic resilience and its psychological and educational correlates: A construct validity approach.  Psychology in the Schools, 43(3), 267-281.
Martinek, D., Carmignola, M., Müller, F. H., Bieg, S., Thomas, A., Eckes, A., ... & Wilde, M. (2021). How can students feel more vital amidst severe restrictions? Psychological needs satisfaction, motivational regulation and vitality of students during the coronavirus pandemic restrictions. European Journal of Investigation in Health.  Psychology and Education, 11(2), 405-422.‏
Moran, T., & Eyal, T. (2022). Emotion regulation by psychological distance and level of abstraction: Two meta-analyses. Personality and Social Psychology Review, 26(2), 112-159.
McCoach, D. B., & Siegle, D. (2003). Factors that differentiate underachieving gifted students from high-achieving gifted students. Gifted child quarterly47(2), 144-154.‏
Núñez, J. L., & León, J. (2016). The Mediating Effect of Intrinsic Motivation to Learn on the Relationship between Student´ s Autonomy Support and Vitality and Deep Learning. The Spanish Journal of Psychology, 19.‏
Putwain, D. W., Connors, L., Symes, W., & Douglas-Osborn, E. (2012). Is academic buoyancy anything more than adaptive coping?.  Anxiety Stress Coping, 25(3), 349-58.
Rameli, M. R. M., & Kosnin, A. M. (2018). Framework of School Students Academic Buoyancy in Mathematics: The Roles of Achievement Goals Orientations and Self-Regulation. Advanced Science Letters24(1), 553-555.‏
Roorda, V. J. (2019). A Process Evaluation of the Positive Educative Programme: Perceptions on Observing Pupils’ Well-being and Engagement (Bachelor's thesis, University of Twente).‏
Samavi, S. A., Javidi, H., Kazemi, S., & Bagholi, H. (2020). Investigating the Impact of Teaching Based on Flipped Learning on the Academic Achievement of Sixth-Grade Students. Iranian Evolutionary and Educational Psychology Journal, 2(2), 89-97.‏
Scales, P. C., Pekel, K., Sethi, J., Chamberlain, R. & Van Boekel, M. (2019). Academic year changes in student teacher developmental relationships and their linkage to middle and high school students’ motivation: A mixed methods study. Journal of Early Adolescence, 1–38.
Silvers, J. A. (2022). Adolescence as a pivotal period for emotion regulation development. Current opinion in psychology, 44, 258-263.
Solberg, P. A., Hopkins, W. G., Ommundsen, Y., & Halvari, H. (2012). Effects of three training types on vitality among older adults: A self-determination theory perspective. Psychology of Sport and Exercise, 13(4), 407–417.
Strongman, K. T. (2006). Applying psychology to everyday life: A beginner's guide. John Wiley & Sons.‏
Torrato, J. B., Aguja, S. E., & Prudente, M. S. (2021). Using Web Video Conferencing to Conduct a Program as a Proposed Model toward Teacher Leadership and Academic Vitality in the Philippines. Education Sciences, 11(11), 658.
Vertsberger, D., Roskam, I., Talmon, A., Van Bakel, H., Hall, R., Mikolajczak, M., & Gross, J. J. (2022). Emotion regulation during the COVID-19 pandemic: risk and resilience factors for parental burnout (IIPB). Cognition and Emotion, 36(1), 100-105.