طراحی مدلی برای انگیزش پیشرفت دانشجویان تحصیلات تکمیلی بر اساس نقش ارزیابی‌شناختی، حمایت اجتماعی ادراک شده و هیجان-های پیشرفت

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

2 استادیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

3 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

چکیده

این پژوهش با هدف طراحی و برازش مدل علّی از روابط بین ارزیابی­های شناختی، حمایت اجتماعی ادراک شده، هیجان­های پیشرفت و انگیزش پیشرفت در دانشجویان تحصیلات تکمیلی انجام شد. طرح پژوهش، توصیفی با طرح همبستگی در قالب مدل­سازی معادلات ساختاری بود. جامعه پژوهش شامل تمامی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز (حدود 3400 نفر) در سال تحصیلی 99-1398 بود. حجم نمونه شامل 400  تن (224 دختر و 176 پسر) بود که به شیوه نمونه­گیری خوشه­ای چند مرحله­ای انتخاب شدند. جهت گردآوری داده­ها از پرسشنامه­های ارزیابی­های شناختی پی­کاک و لانگ (1990)، حمایت اجتماعی ادراک شده زیمت، دهلم، زیمت و فارلی (1988)، هیجان­های پیشرفت پکران، گوئتز و پری (2005) و انگیزه تحصیلی رشید، ذاکری، سلحشوری و کردنوقابی (1391) سود برده شد. داده­ها با استفاده از روش مدل­سازی معادلات ساختاری توسط نرم­افزار AMOS مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشانگر برازش مدل پیشنهادی پژوهش بود. هم­چنین ارزیابی­های شناختی  به واسطه هیجان­های منفی و مثبت، و حمایت اجتماعی ادراک شده به واسطه هیجان­های مثبت بر انگیزش پیشرفت تأثیر معنادار داشت، اما حمایت اجتماعی ادراک شده به واسطه هیجان­های منفی، تأثیر معناداری بر انگیزش پیشرفت نداشت. بر پایه یافته­ها، پیشنهاد می­شود والدین و مدرسان، ارزیابی شناختی سازش­یافته و مدیریت هیجان­ها را جهت مواجهه مطلوب با موقعیت­های استرس­زای تحصیلی به ویژه در مقاطع تحصیلات تکمیلی، از آموزش ابتدایی به فراگیران آموزش دهند؛ هم­چنین خانواده­، دوستان، اساتید و دانشگاه­ها با تامین حمایت­های عاطفی، اطلاعاتی و مالی و نیز تأمین و ارتقا تجهیزات علمی به واسطه ایجاد هیجان­های مثبت در دانشجویان تحصیلات تکمیلی، انگیزش پیشرفت بیشتری را در آنان موجب شوند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Constructing a Model for Achievement Motivation based on Cognitive Appraisal, Perceived Social Support and Achievement Emotions in Postgraduate Students

نویسندگان [English]

  • Hossein Mohagheghi 1
  • Mehran Farhadi 2
  • Samira Farzin 3
1 Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
3 Ph.D Student in Psychology, Department of Psychology, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
چکیده [English]

The purpose of this study was designing and fitting an causal model of the relationship between cognitive appraisal, perceived social support, achievement emotions and achievement motivation in graduate students. The research design was descriptive- correlational by use of structural equation modeling. The target population included all postgraduate students of Shiraz University) about 3400 people) in 2019-2020 academic year. The sample size was 400 (224 girls and 176 boys), selected by multistage cluster sampling method. Data were gathered using Peacock & Long (1990) Cognitive Appraisal, Zimet, Dahlem, Zimet, & Farley (1988) Perceived Social Support, Pekrun, Goetz, and Perry (2005) Achievement Emotions, and  Rashid, Zakeri, Salahshouri and Kordnoghabi (2012) Educational Motivation Questionnaires. Data was analyzed by use of Structural Equation Modeling method in Amos software. The results showed that the proposed model fit the data. Also cognitive appraisal due to negative and positive emotions, and perceived social support due to positive emotions had a significant effect on achievement motivation, but perceived social support due to negative emotions did not have a significant effect on achievement motivation. Based on the findings, it is suggested  that parents and teachers train students adapted cognitive assessment and emotional management from primary education in order to face the stressful academic situations favorably Especially in postgraduate studies; Also family, friends, professors and universities by providing emotional, informational and financial support as well as providing and upgrading scientific equipment mediating to arise positive emotions, cause more achievement motivation in students.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Achievement Motivation
  • Cognitive Appraisal
  • Social Support
  • Achievement Emotions
  • Postgraduation

مراجع

ارسائیان، محمد. (1386). روانشناسی تربیتی. تهران، انتشارات: سخن، چاپ اول.
 امینی، آسیه. (1394). رابطه حمایت اجتماعی با امیدواری و اضطراب مرگ در بین سالمندان فرهنگسرای امید تهران. فصلنامه، آموزشی، پژوهشی و اطلاع­رسانی علوم انسانی، 9 (33)، 21-17.
حبیبی، آرش و عدن­ور، مریم. (1396). مدل یابی معادلات ساختاری و تحلیل عاملی. نشر: جهاد دانشگاهی، ویرایش ششم.
حکمی، سارا و شکری، امید. (1393). رابطه بین جهت­گیری­های هدف پیشرفت و بهزیستی تحصیلی: الگوی اثرات میانجیگر هیجانات پیشرفت. مطالعات اندازه­گیری و ارزشیابی آموزشی، 5 (11)، 65-31.
داداش­زاده، وحید؛ حسنعلی­زاده، اروج؛ محمدزادگان، زهرا؛ قربانی، فاطمه و راستق قزلباش، سلیمان. (1397). بررسی رابطه حمایت اجتماعی ادراک شده با انگیزش پیشرفت دانش­آموزان متوسطه دوم شهرستان چالدران در سال تحصیلی 98- 1397، دومین کنفرانس بین المللی توسعه و ترویج علوم انسانی در جامعه، تهران.
دادوندی، فرزانه و شکری، امید. (1395). فرآیندهای ارزیابی شناختی هیجان­های پیشرفت و تعهد تحصیلی: تحلیل واسطه­ای. روانشناسی تحولی (روان­شناسی ایرانی)، 13 (50)، 198-183.
ربّانی، زینب و حجازی، الهه. (1398). انگیزش و هیجان­های تحصیلی بر اساس نیم­رخ­های درگیری تحصیلی دانش­آموزان دوره اول متوسطه شهر تهران. مطالعات آموزش و یادگیری، 11 (1)، 25-1.
رجبی، غلامرضا؛ علیبازی، هوشنگ؛ جمالی، اصغر و عباسی، قدرت اله. (1394). بررسی رابطه عزت­نفس و حمایت اجتماعی با سلامت روان دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز. مطالعات روان­شناسی تربیتی،12 (21)، 104- 83.
رشید، خسرو؛ ذاکری، علی­رضا؛ سلحشوری، احمد و کردنوقابی، رسول. (1391). انگیزه تحصیلی دانش­اموزان دوره متوسطه در رابطه به عوامل محیطی. فناوری آموزش، 7 (2)، 108-99.
رضایی، الهه؛ توحیدی، افسانه؛ موسوی نسب، سید محمد حسین. (1397). حمایت اجتماعی و انگیزش تحصیلی: نقش واسطه­ای باورهای خودکارآمدی. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 10 (2)، 74-54.
رضوی علوی، زهرا؛ شکری، امید و پورشهریار، حسین. (1396). مدل­یابی روابط بین کمال­گرایی، هیجانات پیشرفت و بهزیستی تحصیلی در دانش­اموزان تیزهوش: آزمون تغییرناپذیری جنسی. روان­شناسی افراد استثنایی، 7 (28)، 135-95.
زغیبی قناد، سیمین. (1392). رابطه علّی هیجان­های پیشرفت و انگیزش تحصیلی با مشغولیت تحصیلی با میانجی­گری سرسختی تحصیلی در دانش­آموزان دختر دبیرستانی شهر دزفول. پایان­نامه کارشناسی ارشد روان­شناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز.
سیف، علی اکبر. (1387). روانشناسی پرورشی نـوین: روان شناسی یادگیری و آموزش. ویراست ششم، تهران: نشر دوران.
سادات حسینی، فریده و خیّر، محمد. (1390). بررسی نقش معلم در هیجان ها تحصیلی ریاضی و تنظیم هیجانی دانش ­آموزان. فصلنامه علمی پژوهشی روانشناسی دانشگاه تبریز، 5 (20)، 63-41.
سادات نظامی، ماندانا؛ سادات رضوی نعمت اللهی، ویدا؛ سلطانی، امان اله و زین الدینی میمند، زهرا. (1398). بررسی نقش میانجی خودکارآمدی خالقانه در رابطه بین سبک یادگیری شناختی و انگیزش پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان. مطالعات روان­شناسی تربیتی، 16 (36)، 188- 169.
سالاری، کرامت و بادامی، رخساره. (1393). رابطه حمایت اجتماعی دبیران تربیت بدنی و انگیزش پیشرفت دانش­اموزان در فعالیت­های ورزشی. مطالعات روان­شناسی ورزشی، 8 (3)، 58-49.
سید صالحی، محمد و یونسی، جلیل. (1394). تبیین نقش خودکارآمدی تحصیلی بر عملکرد و انگیزش تحصیلی مبتنی بر حمایت اجتماعی، خودپنداره تحصیلی و ویژگی­های شخصیتی: مدل­سازی معادلات ساختاری. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 3 (9)، 7-20.
شانک، دال و پاجارس، فرانک. (1387). تحول «خودکارآمدی» تحصیلی، ترجمه و تلخیص مسعود کبیری. مجله مدارس، سال تحصیلی 87- 1386، 1، 83-78.
شریفی، روناک. (1393). بررسی تعیین­کننده­های فردی (امید، خودکارآمدی تحصیلی و صفات شخصیت) و اجتماعی (ارتباط مثبت با دیگران و حمایت اجتماعی) انگیزش تحصیلی دانشجویان دانشگاه ارومیه. پایان­نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه ارومیه.
شکری، امید؛ تمیزی، نوشین؛ عبدالله­پور، محمد و خدامی، محمد محسن. (1395). تحلیل ویژگی­های روانسنجی مقیاس ارزیابی شناختی استرس در دانشجویان. فصلنامه تازه­های علوم شناختی، 18، 2، 11- 2.
عالی­پور بیرکانی، سیروس؛ سحاقی، حکیم و مریدی، ژاله. (1393).  بررسی رابطه حمایت عاطفی ادراک شده و لذت تحصیلی با پیشرفت تحصیلی در دانشجویان دانشگاه جندی شاپور اهواز. مجله راهبردهای توسعه در علوم پزشکی، 2 (1)، 67-58.
عمادپور، لیلا. (1393). رابطه حمایت اجتماعی ادراک شده و بهزیستی روانشناختی در دانش­آموزان: بررسی نقش میانجی­گر انگیزش تحصیلی. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روان­شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران.
فلسفین، زینب و شکری، امید. (1394). رابطه ساختاری بین اسنادهای علّی، هیجان­های پیشرفت و خودنظم­جویی تحصیلی در دانشجویان. فصلنامه روانشناسی شناختی، 2 (2)، 58-46.
قائدی، غلامحسین و یعقوبی، حمید. (1387). بررسی رابطه بین ابعاد حمایت اجتماعی ادراک شده و ابعاد بهزیستی در دانشجویان دختر و پسر. نشریه ارمغان دانش، 13 (2)، 81- 69.
کدیور، پروین؛ فرزاد، ولی الله، کاوسیان، جواد، نیکدل، فریبرز. (1388). رواسازی پرسشنامه هیجان­های تحصیلی پکران. نوآوری­های آموزشی، 8 (32)، 38-7.
همتی، نگین؛ نوشادی، ناصر و نیکدل، فریبرز. (1397). ارائه مدل ساختاری اهداف پیشرفت و انگیزش تحصیلی با مشغولیت تحصیلی: میانجی­گری هیجان­های پیشرفت. مطالعات آموزش و یادگیری، 10 (2)، 53-33.
هیرآد آسا، ماهرخ و ابوالمعالی، خدیجه. (1396). پیش­بینی امید بر اساس خلاقیت هیجانی و حمایت اجتماعی ادراک شده در دانشجویان. مجله پیشرفت­های نوین در علوم رفتاری، 2 (10)، 95-83.
 
Adawiah D. M. & Safree Y., A. (2009). The effect of social support and psychological problems on students’ academic performance. Proceedings of the 2nd International Conference of Teaching and Learning, INTI University College, Malaysia.
Atkinson, J. W. (1980). Motivational effects in so–called tests of ability and educational achievement. In L. J. Fyans, Jr (Ed). Achievement motivation. New York: Plenum Press, April.
Battle, E.S. (1960). Motivational determinants of academic competence.Journal of Personality and Social Psychology, 4 (2), 634-­ 642.
Burić, I., & Sorić, I. (2012). The role of test hope and hopelessness in self-regulated learning: Relations between volitional strategies, cognitive appraisals and academic achievement. Learning and Individual Differences, 22, 523–529.
Cobb, S. (1976). Social support as a moderator of life stress. Psychosomatic medicine, 38 (5), 300-314.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well being. American Psychologist, 55, 68–78.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2012). Motivation, personality, and development within embedded social contexts: An overview of self-determination theory .In R. M. Ryan (Ed), Oxford handbook of human motivation. Oxford, UK: Oxford University Press, 85-107.
Fredrickson, B. L. (2013). Positive emotions broaden and build. Advances in Experimental Social Psychology, 47, 1-53.
Fridfinnsdottir,  E. B. (1997). Icelandic women’s identifications of stressors and social support during the diagnostic phase of breast cancer. Journal of Advanced Nursing, 25, 526-531.
Frijda, N. H. (1993). The place of appraisal in emotion. Cognition and Emotion, 7, 357- 387.
Goetz, T., Pekrun, R., Hall, N., & Haag, L. (2006). Academic emotions a social-cognitive perspective: Antecedents and domain specificity of students, affect in the context of Latin instruction. British Journal of Educational Psychology, 76, 289-308.
Goetz, T., Preckel, F., Pekrun, R., & Hall, N. C.  (2007). Emotional experiences during test taking: Does cognitive ability make a difference? Learning and Individual Differences, 17, 3-16.
Gülaçt, F. (2010). The effect of perceived social support on subjective well-being. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2, 3844–3849.
Hughes, J. N., Im, M. H., & Wehrly, S. E. (2014). Effect of peer nominations of teacher-student support at individual and classroom levels on social and academic outcomes. Journal of School Psychology, 52(3), 309-322.
Ikiz F. E, Cakar F. S. (2010). Perceived Social Support and Self- esteem in Adolescence. Social and Behavioral Sciences. 5, 2338–2342.
Kusurkar, R. A., Ten Cate, T. J., Vos, C. M. R., Westers, P., & Croiset, G. (2013). How motivation affects academic performance: A structural equation modeling analysis. Advances in Health Science Education, 18, 57-69.
Lazarus, R. S. (1986). Commentary on LeDoux. Integrative Psychiatry, 4, 245-247.
Lazarus, R. S. (1999). The cognition-emotion debate: a bit of history. In T. Dagleish and M. J. Piwer (Eds.), Handbook of cognition and emotion, 3-19, Chichester, UK: Wiley.
Linnenbrink, E. A. (2007). The role of affect in student learning: A multi-dimensional approach to considering the interaction of affect, motivation, and engagement. In P. A. Schutz & R.Pekrun (Eds.), Emotion in education (pp. 101-118). San Diego:Academic Pres
Lewis, M., Haviland-Jones, J. M, & Barrett, L. F. (2010). Handbook of emotions. 3th  Ed.  The Guilford Press.
Lisa, L., Green-Demers, I., & Pelletrier, L. (2006). Why Do High School Students Lack Motivation in the Classroom? Toward an Understanding of Academic Motivation and the Role of Social Support. Journal of Educational Psychology, 98 (3), 567-582
Luo, W., Ng, P. T., Lee, K., & Aye, K. M. (2016). Self-efficacy, value, and achievement emotions as mediators between parenting practice and homework behavior: A control-value theory perspective. Learning and Individual Differences, 50, 275-282.
Mazyari, M., Kashef, M. M., Ameri, M. H. S., & Araghi, M. (2012). Students’ motivation in physical education activities and teachers’ social support.  World Applied Sciences Journal, 20, 1570- 1573.
Pekrun, R., Goetz, T., & Perry, R. P. (2005). Achievement Emotions Questionnaire (AEQ). User’s manual. Munich, Germany: Department of Psychology, University of Munich.
Pekrun, R. (2006). The control- value theory of achievement emotions: assumptions, corollaries, and implication for educational research and practice. Educational Psychology Review, 18, 315-341.
Pekrun, R., Frenzel, A. Goetz, T. & Perry, R. (2007). The control- value of achievement emotions: An integrative approach to emotions in education. By P.A. Shutz, Pekrun, (Eds.). Emotion in Education, Amesterdam: Academic Press, 13- 36.
Panksepp, J. (2005). Affective consciousness: Core emotional feeling in animals and humans. Consciousness and Cognition, 14, 30-80.
Riley, G. (2016). The role of self-determination theory and cognitive evaluation theory in home education. Cogent Education, 3 (1), 1-7.
Roseman, I. J., & Smith, C. A. (2001). Appriasal theory: overview, assumptions, varieties, and controversies. In K. R. Scherer, A. Schorr, & T. Johnstone (Eds.), Appriasal process in emotion, 3- 19, Oxford, UK: Oxford University Press.
Rowley, A. A., Roesch, S. C., Jurica, B. J., & Vaughn, A. A(2005). Developing and validating a stress appraisal measure for minority adolescents. Journal of Adolescence, 28, 547–557.
Rush, Sh. (1994).  Analysis factors that place student at risk. Educational Research, 4 (3), 38-42
Sarason B. R., Sarason, I. G, Pierce G. R. (1990). Social support: An interactional view. New York:  John Wiley & Sons.
Shen, B., Li, W., Sun, H., & Rukavina, P. B. (2010). The influence of inadequate teacher – to student social support on amotivation of physical education students. Journal of Teaching in Physical Education, 29, 417-432.
Schutz, P. A., & Davis, H. A. (2000). Emotion and self- regulation during test taking. Educational Psychologist, 35 (4), 243-256.
Schwartz, B. (2000). Self-Determination: The Tyranny of Freedom. American Psychologist, 55 (1), 79-88.
Taylor, S.E. (2005). Health psychology.  4th  Ed, New York, McGraw hill publication.
Wells, T. L. (2005). Emotion and culture in a collaborative learning environment for engineers. Doctoral Dissertation of Philosophy, University of Texas, Austin.
Yadav S. (2010). Perceived social support, hope, and quality of life of persons living with HIV/AIDS: case study from Nepal. Quality of  Life Research, 19 (2), 157-166.
Zeidner, M. (2007). Test anxiety in educational contexts: What I have learned so far. In P. A. Schutz & R. Pekrun (Eds.), Emotion in education, 165–184, Elsevier Academic Press
مطالعات روانشناسی تربیتی
دوره 19، شماره 48
بهمن 1401
صفحه 151-132

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار