اثربخشی آموزش مهارت‌های ارتباطی بین فردی بر امید به تحصیل و احساس تعلق به مدرسه

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشاسی،دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 دانشیار مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشاسی،دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی آموزش مهارت‌های ارتباطی بین فردی بر امید به تحصیل و احساس تعلق به مدرسه انجام گرفت. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش کلیه دانش‌آموزان پسر پایه ششم ابتدایی شهر زهک (استان سیستان و بلوچستان) در سال تحصیلی 1401-1400 به حجم 413 نفر بودند. نمونه شامل 30 دانش‌آموز بود که به شیوه نمونه‌گیری تصادفی چند مرحله‌ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه 15 نفره و کنترل گمارده شدند. ابزار جمع آوری داده‌ها پرسشنامه‌های امید به تحصیل (خرمائی و کمری، 1396) احساس تعلق به مدرسه (بری، بتی و وات، 2004) بود که تمام آزمودنی‌ها در مرحله پیش آزمون آن را تکمیل کردند، سپس برنامه آموزش مهارت‌های ارتباطی بین فردی (احمدی و همکاران، 1392) برای گروه آزمایش در هشت جلسه اجرا شد و در نهایت، پس آزمون از تمام گروه‌های گروه آزمایش و کنترل گرفته شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش تحلیل کواریانس استفاده شد. نتایج نشان داد که آموزش مهارت‌های ارتباطی بین فردی هم بر امید به تحصیل و هم بر احساس تعلق دانش‌آموزان به مدرسه تأثیر مثبت و معناداری دارد  (01/0>p-value). بنابراین باید آموزش مهارت‌های ارتباطی بین فردی به عنوان یکی از سرفصل‌های درسی در راستای ارتقای امید به تحصیل و احساس تعلق دانش‌آموزان به مدرسه مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The effectiveness of teaching six interpersonal skills on academic hope and students’ sense of connectedness with school

نویسندگان [English]

  • Jafar Hoseinabadi 1
  • Naser Nastiezaie 2
1 M. A. Student of Educational Administration, Department of Education, Faculty of Education and Psychology,University of Sistan and Baluchestan , Zahedan, Iran.
2 Associate Professor of Educational Administration, Department of Education, Faculty of Education and Psychology,University of Sistan and Baluchestan , Zahedan, Iran.
چکیده [English]

The Porpouse of this study was to investigate the effectiveness of interpersonal communication skills training on academic hope and students’ sense of connectedness with school. A quasi experimental design was employed with pretest, posttest and control group. The population of this study included all sixth grade male students in Zahak city (Sistan and Baluchestan province) in the academic year 2021-2022 (N=413). The sample consisted of 30 students who were selected by multistage cluster sampling and randomly assigned to two groups, experimental (n=15) and control (n=15), were assigned. The data collection instrument was the academic hope scale (Khormayie & Kamari, 2017) and students’ sense of connectedness with school (Brew, Beatty & Watt, 2004) questionnaire that all participants completed as the pre-test. Then, the communication skill training program (Ahmadi et al, 2013) was conducted in the experimental group for eight sessions. Finally, the same questionnaire was completed by both experimental and control groups. Then, the data was analyzed using covariance analysis. The findings indicated that communication skills training can affect academic hope and students’ sense of connectedness with school (p-value<0/01). Therefore, interpersonal communication skills should be taught as one of the subjects in order to promote the academic hope and students’ sense of of connectedness with school should be considered.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Training
  • interpersonal communication skills
  • academic hope
  • connectedness with school
  • students

مراجع

احمدی غلامعلی، اوضاعی نسرین، گودرزی ماندانا. (1398). نقش راهبردهای یادگیری خودتنظیمی، درگیری تحصیلی و امید به تحصیل در پیش‌بینی پیشرفت‌ تحصیلی دانش‌آموزان. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 12(5)، 28-19.
احمدی، سهیلا؛ حسنی، محمد؛ موسوی، میرنجف. (1397). رابطه جوّ اخلاقی مدرسه با حس تعلق به مدرسه و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان. اخلاق در علوم و فناوری، 13(4)، 132-125.
احمدی، محمدسعید؛ حاتمی، حمیدرضا؛ احدی، حسن، اسدزاده، حسن. (1392). تأثیر آموزش مهارت‌های ارتباطی بر باورهای خودکارآمدی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 4(16)، 118-105.
اردلان، الهام؛ حسین‌چاری، مسعود. (1389). پیش‌بینی سازگاری تحصیلی براساس مهارت‌های ارتباطی با واسطه باورهای خودکارآمدی. روانشناسی تربیتی، 6(17)، 32-1.
بحرکاظمی، محبوبه؛ هاشمیان، کیانوش. (1395). اثربخشی آموزش مهارتهای ارتباطی (درون فردی و بین فردی) بر افزایش نگرش مثبت به مدرسه و احساس تعلق به مدرسه در دانش‌آموزان دختر درخانواده‌های تک سرپرست. کنفرانس سراسری پژوهش های نوین در روانشناسی و علوم اجتماعی، تهران.
بهادری خسروشاهی جعفر، حبیبی کلیبر رامین. (1396). تأثیر آموزش مهارت های ارتباطی بر انگیزش تحصیلی و سازگاری تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه. آموزش و ارزشیابی (علوم تربیتی)، 10(39)، 173-151.
بهامین، معصومه؛ کورش نیا، مریم. (1396). رابطه بین مهارت‌های اجتماعی و سازگاری اجتماعی به واسطه احساس تنهایی در نوجوانان. روشها و مدلهای روانشناختی، 8(29)، 268-253.
پیرخائفی، علیرضا؛ حسینی، سیدمحمدحامد؛ محمدی، اکبر. (1400). طراحی الگوی خلاقیت دانش‌آموزان بر مبنای احساس تعلق به مدرسه با نقش میانجی تاب‌آوری در مدارس پنج شهرک نظامی شهر تهران. روانشناسی نظامی، 12(48)، 57-41.
پیری، موسی؛ افسانه، شاهی؛ برقی، عیسی. (1398). رابطه کیفیت تجارب یادگیری دانش‌آموزان در احساس تعلق به مدرسه با نقش واسطه‌ای نگرش به برنامه درسی. مطالعات برنامه درسی، 14(53)، 76-55.
تقدیری، عزت؛ نریمانی، محمد؛ موسی زاده، توکل. (1400). مقایسه اثربخشی مدل مبتنی بر انگیزه پیشرفت و تکنیک‌های تنظیم هیجان بر احساس تعلق به مدرسه در دانش‌آموزان مبتلا به ناتوانی‌های یادگیری. مطالعات روانشناسی تربیتی، 18(43)، 100-85.
تقوی، حسین؛ جاویدپور، مرتضی؛ احمدی، شیرین. (1400). تدوین مدل معادلات ساختاری پیش‌بینی حس تعلق به مدرسه بر اساس انسجام خانواده با نقش میانجی هوش معنوی در دانش‌آموزان پسر مقطع متوسطه دوم شهر اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۰-۱۳۹۹: یک مطالعه توصیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، 20(8)، 878-865.
حبیبی کلیبر، رامین؛ فرید، ابوالفضل؛ مصرآبادی، جواد؛ بهادری خسروشاهی، جعفر. (1398). اثربخشی آموزش مهارت‌های اجتماعی و هیجانی بر بهبود روابط بین فردی دانش‌آموزان. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 12(1)، 15-9.
حسینی، سیدعدنان، سلیمی، حسین؛ عیسی زادگان، علی. (1393). تأثیر آموزش شناختی ارتقاء امید برکاهش خودناتوان سازی تحصیلی دانش آموزان پسر مدارس راهنمایی شبانه روزی شهرستان بوکان در سال تحصیلی 91-90. مطالعات روانشناسی تربیتی، 10(18)، 102-83..
خرمائی، فرهاد؛ کمری، سامان. (1396). ساخت و بررسی ویژگی‌های روانسنجی مقیاس امید به تحصیل. راهبردهای شناختی در یادگیری، 5(8)، 37-15.
راه پیما، سمیرا؛ بارانی، حمید؛ خرمایی، فرهاد. (1399). رابطه امید به تحصیل و رویکرد به یادگیری: بررسی نقش واسطه‌ای خودتنظیمی تحصیلی. روانشناسی، 24(1)، 122-106.
سلیمان پورعمران، محبوبه. (1400). رابطه فرصت‌های برابر آموزشی با کیفیت زندگی مدرسه ای و احساس تعلق به مدرسه با نقش میانجی فرهنگ مدرسه در دبیران متوسطه. پژوهش‌های تربیتی، 9(1)، 276-253.
سیمیاریان، کوثر؛ سیمیاریان، قاسم؛ تدریس تبریزی، معصوم. (1393). بررسی تاثیر آموزش مهارت های ارتباطی بر کاهش اضطراب اجتماعی و بهبود روابط بین فردی دانش‌آموزان دختر رشته ریاضی فیزیک پایه سوم دبیرستان‌های شهر تهران. پژوهش‌های کاربردی در روان شناسی، 1(2)، 45-33.
شریعت باقری، محمدمهدی؛ نیک‌پور، فاطمه. (1397). تأثیر آموزش مهارت‌های اجتماعی- ارتباطی بر مسئولیت پذیری و سازگاری دانش‌آموزان. روش‌ها و مدل‌های روانشناختی، 9(32)، 223-207.
شیخ الاسلامی، علی؛ خاکدال قوجه بگلو، سعید. (1397). بررسی ویژگی‌های روانسنجی فرم کوتاه مقیاس تعلّق به مدرسه. اندازه‌گیری تربیتی، 9(33)، 188-175.
طالبی خانسری، لیلا. (1399). رابطه بین شیوه‌های مدیریت کلاس و مهارت‌های ارتباطی باانگیزه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مقطع ابتدایی شهر چابکسر. مدیریت و چشم انداز آموزش، 2(3)، 131-113.
فاروقی، پریا؛ پورشالچی، حسام؛ اسمخانی اکبری نژاد، هادی. (1399). نقش احساس تعلق به مد‌رسه د‌ر پیش‌بینی اشتیاق تحصیلی و خود‌کارآمد‌ی تحصیلی د‌انش‌آموزان. رفاه اجتماعی، 20(78)، 200-181.
فتاحی، امید؛ جدیدی، هوشنگ؛ احمدیان، حمزه؛ مرادی، امید. (1400). اثربخشی بسته آموزشی تاب‌آوری تحصیلی، دلبستگی به مدرسه، خودپنداره تحصیلی و درگیری تحصیلی بر سازگاری تحصیلی. مطالعات روانشناسی تربیتی، 18(43)، 84-63.
فریس آبادی، لیلا؛ خسروی، معصومه؛ صباحی، پرویز. (1394). اثربخشی آموزش مهارت‌های ارتباطی بین فردی و حل مساله اجتماعی بر بهبود رفتار سازگارانه و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دختر با کم توانی ذهنی. افراد استثنایی، 5(18)، 121-101.
مکیان، راضیه السادات؛ کلانتر کوشه، سید محمد. (1394). هنجاریابی پرسشنامه احساس تعلق به مدرسه و ارتباط آن با فرسودگی تحصیلی و انگیزش پیشرفت در میان دانش آموزان شهر تهران. اندازه گیری تربیتی، 5(20)، 138-119.
ملاحی، فاطمه؛ تعبدی، میمنت. (1398). بررسی خودپنداره تحصیلی در رابطه با امید به تحصیل دانش آموزان دختر مقطع متوسطه اول. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، 62(ویژه نامه روانشناسی)، 517-507.
یگانه شمامی، لیلا؛ خسرو جاوید، مهناز؛ حسین خانزاده، عباسعلی. (1394). تأثیر آموزش گروهی مهارت‌های ارتباطی در سازش یافتگی و همدلی دانش‌آموزان. علوم رفتاری، 9(32)، 138-129.
یزدان پور، مهلا؛ برقی مقدم، جعفر؛ میرصمدی، حسام الدین. (1398). ارتباط احساس تعلق به مدرسه و موفقیت تحصیلی در دانش‌آموزان ورزشکار: بررسی نقش میانجی‌گری سرسختی تحصیلی. مطالعات روانشناسی ورزشی، 8(29)، 137-123.
یوسفی، نیاز. (1397). اثربخشی آموزش مهارت‌های اجتماعی بر شادکامی و احساس تعلق به مدرسه. پنجمین همایش ملی روان شناسی مدرسه، تهران.
Berzonsky, M. D. (2005). Identity processing style, self-construction, and personal epistemic assumptions: A socialcognitive perspective. European Journal of Developmental Psychology, 1(4), 303-315.
Chapman, R. L., Lisa, B., Mary, C. S., Ian, M. S., & Madeline, R. (2011).The Impact of School Connectedness on Violent Behavior, Transport Risk-Taking Behavior, and Associated Injuries in Adolescence. Journal of School Psychology 49(4), 399-410.
Demirdağ, S. (2021). Communication skills and time management as the predictors of student motivation. International Journal of Psychology and Educational Studies, 8(1), 38-50.
Deveugele, M., Derese, A., De Maesschalck, S., willems, S., Van Driel, M., & De Maeseneer, J. (2005). Teaching communication skills to medical students, a challenge in the curriculum, patient. Educational science, 25 (2), 24-28.
Esmaeilinasab, M., Malik Mohamadi, D., Ghiasvand, Z., & Bahrami, S. (2011). Effectiveness of life skills training on increasing self-esteem of high school students. Journal of Procardia – Social and Behavioral Sciences, 30, 1043 –1047.
Gummadam, P., Pittman, L. D., & Ioffe, M. (2016). School belonging, ethnic identity, and psychological adjustment among ethnic minority college students. The Journal of Experimental Education, 84(2), 289-306.
Harrison, L. J., Clarke, L., & Ungerer, J. A. (2007). Children's drawings provide a new perspective on teacher–child relationship quality and school adjustment. Early childhood research quarterly, 22(1), 55-71.
Hedman, E., Mortberg, E., Hesser, H., Clark, D.M., Lekander, M., Andersson, E., & Ljotsson, B. (2013). Mediators in psychological treatment of social anxiety disorder: Individual cognitive therapy compared to cognitive behavioral group therapy. Behavior Research and Therapy, 51(10), 696-705.
Kas-Osoka, O. A., & Woods, J. (2015). Pediatric resident interpersonal/communication skills: Do they play a role in adolescent contraception knowledge after a clinic visit? Journal of Adolescent Health, 56(2), 39-40.
Kilic, C. (2013). Turkish Primary School Teachers' Opinions about Problem Posing Applications: Students, the Mathematics Curriculum and Mathematics Textbooks. Australian Journal of Teacher Education, 38(5), 144-155.
Ladd, G. W., & Lisa, M. D. (2009). Continuity and Change in Early School Engagement: Predictive of Children’s Achievement Trajectories from First to Eighth Grade? Journal of educational psychology, 101(1), 190-206.
Namono, R., Abaasi Musenze, I., & Sifuna Mayende, T. (2022). Activating creative behavior of academic knowledge workers in selected public universities in Uganda: The role of hope. New Ideas in Psychology, 65(2022), 100930.
Okpala, A., & Okpala, C. (2014). The role of school life expectancy and urbanization on adult literacy rates in sub-Saharan Africa. The International Business & Economics Research Journal; 13(2), 329-334.
Payne, A. A., Denise C. G., & Gary D. G. (2003). Schools as communities: The relationships among communal school organization, student bonding, and school disorder. Criminology, 41(3), 749-778.
Penzar, E. C., Shea, M., & Edwards, C. N. (2021). College Students’ Academic Achievement: Exploring the Role of Hope and Academic Self-Efficacy. International Dialogues on Education Journal, 8(1), 4–23.
Rose, S. (2022). Measurement Structures of Hope: A Review of Single-Factor and Two-Factor Models Across Hope Scales. Current Opinion in Psychology, In Press.
Suhaimi, A. W., Marzuki, N. A., & Mustaffa, C. S. (2014). The relationship between emotional intelligence and interpersonal communication skills in disaster management context: A proposed framework. Procedia- Social and Behavioral Sciences, 155(2014), 110-114.
Whitlock, J. L. (2001). Youth perceptions of life at school: Contextual correlates of school connectedness in adolescence. Applied Developmental Science, 10(1), 13–29.
Won, S., Wolters, C. A., & Mueller, S. A. (2018). Sense of belonging and self-regulated learning: Testing achievement goals as mediators. The Journal of Experimental Education, 86(3), 402-418.
Yeganeh Shamami, L. (2015). The effectiveness of group communication skill training on the adjustment and empathy of students. International Journal of Behavioral Sciences, 9(2), 129-138.
Yuen, M., Lau, P. S., Lee, Q. A., Gysbers, N. C., Chan, R. M., Fong, R. W., & et al. (2012). Factors influencing school connectedness: Chinese adolescents ‘perspectives. Asia Pacific Education Review, 13(1), 55-63.
Zeng, Q., He, Y., Li, J., Liang, Z., Zhang, M., Yi, D., & Quan, J. (2022). Hope, future work self and life satisfaction among vocational high school students in China: The roles of career adaptability and academic self-efficacy. Personality and Individual Differences, 199(2022), 111822.
Zettergren, P. (2003). School adjustment in adolescence for previously rejected, average and popular children. Journal of Educational Psychology, 73(2), 207-221.
مطالعات روانشناسی تربیتی
دوره 19، شماره 47
آبان 1401
صفحه 52-33

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار