تدوین مدل تفکر انتقادی بر اساس عدالت اخلاقی و توانایی‌های شناختی با میانجی‌گری فراشناخت در دانشجویان

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روان‌شناسی تربیتی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.

2 استادیار گروه روان‌شناسی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.

3 استاد گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

4 دانشیار، گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سمنان، سمنان، ایران.

10.22111/jeps.2022.7188

چکیده

هدف از پژوهش حاضر تدوین مدل تفکر انتقادی بر اساس عدالت اخلاقی و توانایی‌های شناختی با میانجی‌گری فراشناخت در دانشجویان شهر سمنان در سال 1400-1399 بود. بنابراین روش تحقیق از نوع همبستگی و جامعه‌ی آماری شامل کلیه‌ی دانشجویان شهر سمنان بودند که براساس دیدگاه نورمن و استرینر(2003) تعداد 300 نفر از آنها با استفاده از روش نمونه‌گیری بعنوان نمونه انتخاب شدند. نمونه‌ی موردنظر به پرسشنامه‌های ریکتس(2003)، فرم کوتاه پرسشنامه‌ی فراشـناخت ولـز(1997)، توانایی‌های شناختی نجاتی(1392) و عدالت اخلاقی بیرگر(2012) پاسخ دادند. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Amos و به روش تحلیل مسیر انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد به ترتیب بین فراشناختی، عدالت اخلاقی و توانایی شناختی با تفکر انتقادی 24/0، 45/0 و 21/0 رابطه مثبت معنادار وجود دارد. همچنین نتایج معادلات ساختاری نیز نشان داد توانایی شناختی و عدالت اخلاقی بطور غیرمستقیم با میانجی‌گری باورهای فراشناختی با تفکر انتقادی ارتباط معناداری وجود دارد؛ همچنین بین تفکر انتقادی و باورهای فراشناخت با عدالت اخلاقی و توانایی شناختی ارتباط مستقیم و معنادار وجود دارد(01/0P<). و مدل مفروض نیز نشان داده است که مدل از برازش مناسب و قابل قبولی برخوردار است. بر اساس یافته‌های پژوهش ضرورت ترکیب سازه‌های مختلف در عملکرد فردی مورد تائید قرار گرفت، بنابراین پیشنهاد می‌شود با تایید روابط فوق آموزش‌های اساسی از همان اوان کودکی و در مراحل پیش‌دبستانی مورد توجه متخصصین و برنامه‌ریزان قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Developing a critical thinking model based on moral justice and cognitive abilities mediated by metacognition in students

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Nakhostin Khayat 1
  • Faeze Jahan 2
  • Abolghasem Yaghoobi 3
  • Ali Jahan 4
1 Ph.D. Student in Educational Psychology, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran.
2 Assistant Professor in Psychology, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran.
3 Professor of psychology Department, Faculty of Economic and Social Sciences, Bu Ali Sina University, Hamadan, Iran.
4 Associate Professor, Department of Industrial Engineering, Faculty of Engineering, Islamic Azad University, Semnan Branch, Semnan, Iran.
چکیده [English]

The purpose of this study was to develop a critical thinking model based on moral justice and cognitive abilities mediated by metacognition in students. Therefore, the research method was correlation type and the statistical population included all the students of Semnan city, based on Norman and Streiner's (2003) view, 300 of them were selected as a sample using the sampling method. Data collection tools included Ricketts (2003) Critical Thinking Questionnaire, the short form of the Wells Metacognition Questionnaire (1997), the Rescue Cognitive Abilities Questionnaire (2013), and the Birger Ethical Justice Questionnaire (2012); Data analysis was performed using Amos software and path analysis method. Findings showed that there is a significant positive relationship between metacognitive, moral justice and cognitive ability with critical thinking 0.24, 0.45 and 0.21, respectively. The results of structural equations also showed that there is a significant relationship between cognitive ability and moral justice indirectly through the mediation of metacognitive beliefs with critical thinking; There is also a direct and significant relationship between critical thinking and metacognitive beliefs with moral justice and cognitive ability, and the assumed model indices has also shown that the model has a suitable and acceptable fit. Based on the findings of the research, the necessity of combining different structures in individual performance was confirmed, so it is suggested that, by confirming the above relationships, basic education should be paid attention to by experts and planners from early childhood and in preschool stages.

کلیدواژه‌ها [English]

  • critical thinking
  • moral justice
  • cognitive abilities
  • metacognition
  1. منابع

    1. بدری گرگری، رحیم. (1390). توانایی‌های شناختی و ویژگی‌های شخصیتی به عنوان پیش‌بینی کننده تفکر انتقادی. اندیشه‌های نوین تربیتی، 7(4)، 154-130.
    2. بهزادی، بهناز و سروقد، سیروس. (1391). بررسی رابطه انعطاف‌پذیری خانواده و سبک‌های هویت با نقش واسطه‌گری گرایش به تفکر انتقادی در دختران نوجوان. زن و مطالعات خانواده، 4(7)، 79-63.
    3. پاک مهر، حمیده؛ میردورقی، فاطمه؛ غنایی چمن‌آباد، علی و کرمی، مرتضی. (1392). رواسازی، اعتباریابی و تحلیل عاملی مقیاس گرایش به تفکر انتقادی ریکتس در مقطع متوسطه. اندازه‌گیری تربیتی، 4(11)، 53-33.
    4. تقوایی نیا، علی؛ درخشان، معراج و زارعی، رقیه. (1398). نقش عدالت اخلاقی و توانایی‌های شناختی در پیش‌بینی تفکر انتقادی دانشجویان. فصلنامه روان‌شناسی تربیتی، 15(53)،31-49.
    5. راستجو، سعیده؛ سپهر، حمید و زندوانیان نائینی، احمد. (1395). بررسی وضعیت گرایش به تفکر انتقادی و رابطه آن با عملکرد تحصیلی (مورد مطالعه: دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه یزد). نامه آموزش عالی، 9(34)، 171-189.
    6. سعیدی دهاقانی، سمیه؛ باباپور خیرالدین و اسماعیل‌پور، خلیل. (1393). نقش فراشناخت در پیش‌بینی احساس خستگی شناختی، جسمانی و اجتماعی بر اساس مدل براون. فصلنامه روان‌شناختی شناختی، 2(1)، 8-1.
    7. صالحیان، مریم؛ احدی، حسن؛ کراسکیان موجمباری، آدیس و محمد میگونی، احمد. (1399). اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر توانایی‌های شناختی دانشجویان دارای تیپ شخصیتی D. فصلنامه تعالی مشاوره و روان‌درمانی، 9(36)، 45-56.
    8. . گودرزی، ماندانا، موسیوند، محبوبه. (1400). رابطه باورهای دینی، معرفت‌شناختی و عدالت اخلاقی با عملکرد تحصیلی: نقش میانجی سازش‌یافتگی اجتماعی دانشجویان. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 18(42)، 22-1.

      1. مجیدیان فرد، محمدباقر؛ محمدی مهر، مژگان و نجیمی، مرتضی. (1397). بررسی رابطه ساختاری (تدوین مدل) تفکر انتقادی بر اساس سبک‌های یادگیری و نقش میانجی فراشناخت. فصلنامه روان‌شناسی تربیتی، 14(50)، 155-169.
      2. نجاتی، وحید. (1392). پرسشنامه توانایی‌های شناختی: طراحی و بررسی خصوصیات روان‌سنجی. مجله تازه‌های علوم شناختی.95(7)، 99-91.
      3. یانگ، کلوسکو و ویشار. (1394). طرحواره درمانی، راهنمای کاربردی برای متخصصان بالینی. ترجمه حسن حمیدپور و زهرا اندوز. تهران: ارجمند.
      4. Ahrari, S. Samah, B. A. Hassan, M. S. H. B. Wahat, N. W. A. & Zaremohzzabieh, Z. (2016). Deepening critical thinking skills through civic engagement in Malaysian higher education. Thinking Skills and Creativity, 22, 121-128.
      5. Amin, A. M. Corebima, A. D. Zubaidah, S. & Mahanal, S. (2020). The Correlation between Metacognitive Skills and Critical Thinking Skills at the Implementation of Four Different Learning Strategies in Animal Physiology Lectures. European Journal of Educational Research, 9(1), 143-163.
      6. Beugre, C. D. (2012). Development and validation of a deontic justice scale. Journal of Applied Social Psychology, 42(9), 2163-2190.
      7. Bauer, K. W. Weeks, H. M. Lumeng, J. C. Miller, A. L. & Gearhardt, A. N. (2019). Maternal executive function and the family food environment. Appetite, 137, 21-26.
      8. Chan, Z. C. (2013). "Critical thinking and creativity in nursing: Learners' perspectives". Nurse Education Today, 33(5): 558-63.
      9. Facione, P. A. (2013). "Critical Thinking: What it is and why it counts". Insight Assessment, 3: 1-28.
      10. Garrison, D. R. & Akyol, Z. (2015). Thinking collaboratively in educational environments: Shared metacognition and co-regulation in communities of inquiry. In Educational developments, practices and effectiveness (pp. 39-52). Palgrave Macmillan, London.
      11. Goldin, P.R. Lee, I. Ziv, M. Jazaieri, H. Heimberg R.G. Gross, J.J. (2014). Trajectories of change in emotionregulation and social anxiety during cognitive-behavioral therapy for social anxiety disorder. BehaviorResearch Therapy.
      12. Halpern, D. F. (2014). Critical thinking across the curriculum: A brief edition of thought & knowledge. Routledge
      13. Jones, T. (2017). "Playing Detective to Enhance Critical Thinking". Teaching and Learning in Nursing, 12(1): 73-76.
      14. Kass, P. H. (2016). "Critical Thinking, Now More Than Ever". Advances in Small Animal Medicine and Surgery, 29(8): 1-3.
      15. Lukitasari, M. Hasan, R. & Murtafiah, W. (2019). Using critical analysis to develop metacognitive ability and critical thinking skills in biology. JPBI (Jurnal Pendidikan Biologi Indonesia), 5(1), 151-158.
      16. Martincová, J. & Lukešová, M. (2015). Critical thinking as a tool for managing intercultural conflicts. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 171, 1255-1264
      17. Miharja, F. J. Hindun, I. & Fauzi, A. (2019). Critical thinking, metacognitive skills, and cognitive learning outcomes: a correlation study in genetic studies. Biosfer: Jurnal Pendidikan Biologi, 12(2), 135-143.‏
      18. Molchanov, S. V. (2016). Moral decision making in adolescence. ProcediaSocial and Behavioral Sciences, 233, 476-480.
      19. Nicholson, T. Williams, D. M. Carruthers, P. & Lind, S. E. (2016). Distinguishing Between Implicit and Explicit Measures of Metacognition in ASD.
      20. Norman, G. R. & Streiner, D. L. (2003). PDQ statistics. PMPH USA.
      21. Paul, R. Elder, L. & Bartell, T. (1997). A brief history of the idea of critical thinking. Retrieved July, 10, 2006.
      22. Ricketts, J. C. (2003). The Efficacy of Leader ship Development, Critical Thinking Dispositions, and Students Academic Performance on the Critical Thinking Skills of Selected Youth Leaders. Dissertation Presented to the Graduate School of the University of Florida in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of Doctor of Philosophy
      23. Ramblrltch, A. (2018). A social justice approach to providing academic writing support. Educational research for social change, 7(1), 46-50.
      24. Rogal, S. M. & Young, J. (2010). "Exploring critical thinking in critical care nursing education: a pilot study". Journal of Continuing Education Nursing, 39(1): 28-33.
      25. Wells, A. & Cartwright-Hatton, S. (2004). A short form of the metacognitions questionnaire: properties of the MCQ-30. Behaviour research and therapy, 42(4), 385-396.
      26. Wells, A. Clark, D. M. Salkovskis, P. Ludgate, J. Hackmann, A. & Gelder, M. (2016). Social Phobia: The Role of In-Situation Safety Behaviors in Maintaining Anxiety and Negative Beliefs–Republished Article. Behavior therapy. 47(5):669-674.
      27. Wangensteen, S. Johansson, I. S. Björkström, M. E. & Nordström, G. (2010). Critical thinking dispositions among newly graduated nurses. Journal of advanced nursing, 66(10), 2170-2181.
      28. Wilgis, M. (2017). Concept mapping: An educational strategy to improve graduate nurses’ critical thinking skills during a hospital orientation program. The journal of continuing education in Nursing, 39(3), 119-126.
      29. Wilson, J. (2017). Critical Thinking: A Beginner's Guide to Critical Thinking, Better Decision Making and Problem Solving. Amazon
      30. Zeki, A. (2015). "The effects of microteaching on the critical thinking dispositions of preservice teachers". Australian Journal of Teacher Education, 40(6): 140-153.