نقش واسطه‌ای خودپنداشت تحصیلی در رابطه بین ادراک از جوّ مدرسه و تحصیل‌گریزی

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران

2 کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه فرهنگیان تهران، تهران، ایران

4 کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی،واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش واسطه‌ای خودپنداشت تحصیلی در رابطه بین ادراک از جو مدرسه و تحصیل‌گریزی بود. پژوهش حاضر از نوع همبستگی و به روش مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش تمامی دانش‌آموزان دوره متوسطه دوم منطقه درودزن (1366 نفر) در سال تحصیلی 99-1398 بودند. شرکت‌کنندگان 311 دانش‌آموز (139 پسر و 172 دختر) بودند که به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند و مقیاس‌های‌ ادراک از جو مدرسه وی، ردی و رودس، تحصیل‌گریزی خرمایی و صالح‌اردستانی و سیاهه خودپنداشت تحصیلی چن و تامپسون را تکمیل کردند. به‌منظور پاسخ‌گویی به فرضیه‌های پژوهش از مدل‌یابی معادلات ساختاری استفاده شد. یافته‌ها نشان دادند که اثر مستقیم ادراک از جو مدرسه بر تحصیل‌گریزی معنادار نبود؛ اما اثر مستقیم ادراک از جو مدرسه بر خودپنداشت تحصیلی و اثر مستقیم خودپنداشت تحصیلی بر تحصیل‌گریزی معنادار بود؛ همچنین، اثر ادراک از جو مدرسه بر تحصیل‌گریزی با واسطه‌گری خودپنداشت تحصیلی معنادار بود (21/0-=β، 002/0=P). به‌طور کلی یافته‌های این پژوهش، نقش ادراک از جو مدرسه و خودپنداشت تحصیلی را در تبیین تحصیل‌گریزی نشان داد. در مجموع، یافته‌های این پژوهش بیانگر اهمیت توجه به نقش ادراک از جو مدرسه و خودپنداشت تحصیلی در کاهش تحصیل‌گریزی دانش‌آموزان بود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The mediating role of academic self-concept in the relationship between perception of school atmosphere and academic avoidance

نویسندگان [English]

  • Ehsan Keshtvarz Kondazi 1
  • Elahe Hedayati 2
  • Fatemeh Kargar 3
  • Fatemeh Mazahr 4
1 Department of Psychology, Marvdasht Branch, Islamic Azad University, Marvdasht, Iran
2 Master of Educational Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Master of Educational Psychology, Farhangian University of Tehran, Tehran, Iran
4 Master of Educational Psychology, Marvdasht Branch, Islamic Azad University, Marvdasht, Iran
چکیده [English]

The present study was a correlational study using structural equation modeling. The statistical population of the study was all first-grade high school students in Kamfirooz region (1366 people) in the academic year 1398-99. Participants were 311 students (139 boys and 172 girls) who were selected by cluster random sampling and completed his school atmosphere perception scales, Way, Reddy & Rhodes, Academic Avoidance Questionnaire (Khormai and Saleh Ardestani), and Chen and Thompson's academic self-concept checklist. Structural equation modeling was used to answer the research hypotheses. The results showed that the direct effect of perception of school atmosphere on academic avoidance was not significant; But the direct effect of school atmosphere perception on academic self-concept and the direct effect of academic self-concept on academic avoidance were significant; Also, the effect of perception of school atmosphere on academic avoidance mediated by academic self-concept was significan (P=0/002, β=-0/21). In general, the findings of this study show the role of perception of school atmosphere and academic self-concept in explaining academic avoidance. Overall, the findings of this study indicate the importance of paying attention to the role of perception of school atmosphere and academic self-concept in reducing students' academic avoidance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • perception of school atmosphere
  • academic avoidance
  • academic self-concept
  • students

مراجع

  1. افشاری‌زاده، سیداحسان؛ کارشکی، حسین و ناصریان، حمید. (1392). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه خودپنداره تحصیلی دانش‌آموزان دبستانی شهر تهران. فصلنامه علمی-پژوهشی روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 3(11)، 53-66.
  2. بارانی، حمید؛ درخشان، معراج و اناری‌نژاد، عباس. (1398). جو عاطفی خانواده و بی‌صداقتی تحصیلی: نقش واسطه‌ای خودپنداشت تحصیلی. روان‌شناسی تحولی: روان‌شناسان ایرانی،‌ 16(61)‌ 97-108.
  3. بارانی، حمید؛ راه‌پیما، سمیرا و خرمایی، فرهاد. (1398). رابطه امید به تحصیل و تحصیل‌گریزی: ‌نقش واسطه‌ای خودنظم‌جویی تحصیلی. روان‌شناسی تحولی: روان‌شناسان ایرانی، 15(59)، 323-335.
  4. بای، نرگس؛ حسن‌آبادی، حمیدرضا و کاوسیان، جواد. (1396). الگوی ساختاری باورهای شایستگی و ادراک از کلاس درس با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان: نقش رفتارها و باورهای پیشرفت. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 11(2)، 67-83.
  5. خرمایی، فرهاد و صالح‌اردستانی، سمیرا. (1395). پیش‌بینی تحصیل‌گریزی بر اساس رویکرد یادگیری با میانجی‌گری جهت‌گیری اهداف. سومین همایش ملی روان‌شناسی مدرسه، دانشگاه الزهرا (س)، تهران.
  6. رشیدزاده، عبداله. (1398). اثر‌بخشی بستة آموزشی خود‌تنظیمی فراشناختی بر مؤلفه‌های اهمالکاری تحصیلی (با نقش تعدیلی خودپنداره تحصیلی). نوآوری‌های آموزشی، 18(4)،‌ 137-154.
  7. زاهدبابلان، عادل؛ کریمیان‌پور، غفار و دشتی، ادریس. (1396). نقش کیفیت زندگی در مدرسه و خودپندارة تحصیلی در اشتیاق تحصیلی در دانش‌‏آموزان پایة پنجم و ششم ابتدایی شهرستان ثلاث باباجانی. رویکردهای نوین آموزشی، 12(1)، 75-91.
  8. صالح اردستانی، سمیرا و خرمایی، فرهاد. (1399). رابطه بین محیط کلاس و تحصیل‌گریزی دانش‌آموزان: نقش واسطه‌ای ادراک خود. نشریه علمی آموزش و ارزشیابی (فصلنامه)، 13(49)، 109-125.
  9. صالح‌ا‌ردستانی، سمیرا و خرمایی، فرهاد. (1397). رابطه بین حمایت والدین و تحصیل‌گریزی دانش‌آموزان: نقش واسطه‌ای اهداف پیشرفت. نشریه علمی آموزش و ارزشیابی (فصلنامه)، 11(44)، 145-167.
  10. عبادالهی، مینا؛ برزگر، مجید و کاظمی، سلطانعلی. (1399). تدوین مدل علی تاثیر ادارک از جو مدرسه بر مشغولیت تحصیلی دانش‌آموزان با نقش واسطه‌ای خودپنداره تحصیلی. فصلنامه علمی-پژوهشی روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 11(39)، 17-34.
  11. غلامی، یونس؛ خداپناهی، محمدکریم؛ رحیمی‌نژاد، عباس و حیدری، محمود. (1385). رابطه انگیزش پیشرفت و خودپنداشت با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان پایه هشتم در درس علوم بر اساس تحلیل نتایج تیمز-آر. فصلنامه روان‌شناسی تحولی: روان‌شناسان ایرانی، 2(7)، 219-207.
  12. فرح‌بخش، سعید؛ قبادیان، مسلم؛ فرح‌بخش، مریم و قنبری، راضیه. (1398). بررسی تاثیر جو مدرسه بر خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان با میانجی‌گری سبک مدیریت کلاسی. تدریس پژوهی،‌ 7(3)‌ 242-227.
  13. لطفی عظیمی، افسانه و ابراهیمی قوام، صغری. (1394). سبک‌های انگیزش و پیشرفت تحصیلی: نقش واسطه‌ای خودپنداشت تحصیلی. فصلنامه روان‌شناسی تحولی: روان‌شناسان ایرانی، 11(43)، 258-247.
  14. محمدی، عبداله؛ قدم‌پور، عزت‌اله؛ میردریکوند، فضل‌الله و سپهوندی، محمدعلی. (1400). ارائه مدل علّی از رابطه بین عاطفه آموزشگاهی و انگیزش تحصیلی حالتی با هدایت مسیر شغلی: نقش واسطه‌ای خودپنداره تحصیلی. رویش روان‌شناسی. ۱۰(۲)، ۹۱-۱۰۲.
  15. نوعی، شیرین؛ خیر، محمد؛ کاظمی، سلطانعلی و سهرابی، نادره. (1399). بررسی نقش واسطه‌ای بهداشت روان بر ادراک از جو مدرسه و انگیزه پیشرفت در دانش‌آموزان متوسطه. فصلنامه علمی- پژوهشی روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 11(41)، 35-52.
  16. نیکدل، فریبرز؛ کدیور، پروین؛ فرزاد، ولی‌اله؛ عرب‌زاده، مهدی و کاوسیان، جواد. (1392). بررسی نقش واسطه‌ای هیجان‌های تحصیلی در ارتباط میان اهداف پیشرفت و راهبردهای خودگردانی یادگیری: ارائه الگوی ساختاری. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 5(2)، 113-136.
  17. ولی‌زاده، شیرین. (1390). سبک‌های والدگری و پیشرفت تحصیلی: نقش واسطه‌گر خودپنداشت یا حرمت خود؟. فصلنامه روان‌شناسی تحولی: روان‌شناسان ایرانی، 8(30)، 155-143.
مطالعات روانشناسی تربیتی
دوره 18، شماره 42
شهریور 1400
صفحه 156-135

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار