ارائه مدل علّی ادراک از محیط سازنده‌گرای اجتماعی و جهت‌گیری‌های انگیزشی: نقش واسطه‌ای باورهای خودکارآمدی و انتظار پیامد

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 استادیار، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

2 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، خرم آباد، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل علّی ادراک از محیط سازنده‌گرایی اجتماعی و جهت‌گیری‌های انگیزشی با نقش واسطه‌ای باورهای خودکارآمدی و انتظار پیامد انجام شد. روش تحقیق، توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانشجویان دوره کارشناسی ارشد دانشگاه لرستان در سال تحصیلی 96-1395 به تعداد 1643 دانشجو بود که از این میان 310 نفر براساس روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های ادراک از محیط یادگیری سازنده‌گرایی اجتماعی حقایقی و کارشکی (1394)، باورهای خودکارآمدی تحصیلی زاژاکووا و همکاران (2005)، انتظار پیامد دانشجو هاکت و همکاران (1992) و انگیزش تحصیلی والرند و همکاران (1992) استفاده شد. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مسیر به وسیله نرم‌افزار AMOS انجام گرفت. نتایج نشان داد سازنده‌گرایی اجتماعی، باورهای خودکارآمدی و انتظار پیامد اثر مستقیم مثبت و معنی‌دار بر انگیزش تحصیلی درونی و بیرونی داشتند (01/0 p<). باورهای خودکارآمدی دارای اثر منفی بر بی‌انگیزگی بود (01/0 p<)؛ اما سازنده‌گرایی اجتماعی و انتظار پیامد بر بی‌انگیزگی اثر مستقیم نداشتند (05/0< P). سازنده‌گرایی اجتماعی دارای اثر مثبتی بر باورهای خودکارآمدی و انتظار پیامد بود (01/0 p<). به علاوه، اثرات غیرمستقیم سازنده‌گرایی اجتماعی با انگیزش درونی، بیرونی و بی‌انگیزگی با واسطه باورهای خودکارآمدی معنادار شد (01/0 p<). همچنین اثرات غیرمستقیم سازنده‌گرایی اجتماعی با انگیزش درونی و بیرونی با واسطه انتظار پیامد معنادار بود (01/0 p<)؛ اما اثرات غیرمستقیم سازنده‌گرایی اجتماعی با بی‌انگیزگی با واسطه انتظار پیامد معنادار نبود (05/0< P).  نتایج این تحقیق به‌کارگیری رویکرد سازنده‌گرایی در تدریس را به عنوان نظریه‌ای قوی و تأثیرگذار، برای محافل آموزشی پیشنهاد می‌کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Presenting a causal model of the effect of social constructivist learning environment and motivational orientations: the mediating role of self-efficacy and outcome expectation

نویسندگان [English]

  • Houshang Geravand 1
  • Moslem Ghobadiyan 2
1 Assistant professor. Department of psychology. Faculty of Literature and Humanities.Lorestan University. Khorramabad.Iran
2 Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Farhangian University, Khorramabad, Iran.
چکیده [English]

The present study was done with the aim of presenting the causal model of the effect environment of social constructivist on motivational orientations with regard to the mediating role of self-efficacy and outcome expectation. The research method was descriptive-correlational and the statistical population of the study included all postgraduate students of Lorestan University in the academic year 2016-2017 to 1643 students, of which 310 were selected based on stratified random sampling method. To collect the required data from University Social Constructivist Learning Environment Survey (USCLES), Academic Self Efficacy Beliefs Questionnaire (ASEBQ), Student Outcome Expectations Scale (SOES), and Academic Motivation Scale (AMS-C 28) was used. Data analysis was performed by path analysis by AMOS software. Social constructivism, self-efficacy and outcome expectation had a positive and significant direct effect on intrinsic and extrinsic motivation (p < 0.01). Self-efficacy had a negative effect on amotivation (p<0.01); But social constructivism and outcome expectation had no direct effect on amotivation (p>0.05). Social constructivism had a positive effect on self-efficacy and outcome expectation (p<0.01). In addition, the indirect effects of social constructivism with intrinsic, extrinsic motivation and apostasy through self-efficacy became significant (p<0.01). Also, the indirect effects of social with intrinsic and extrinsic motivation mediated by outcome expectation were significant (p < 0.01); But the indirect effects of social constructivism with amotivation mediated by outcome expectation were not significant (p > 0.05). The results of this study suggest the use of a constructivist approach in teaching as a strong and effective theory for educational circles.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social constructivism
  • academic self-efficacy
  • outcome expectation
  • academic motivation

مراجع

  1. احتشامی‌تبار، اکرم؛ مرادی، علیرضا؛ شهرآرای، مهرناز. (1385). اثربخشی راهبردی برنامه‌ریزی عصبی - کلامی بر سلامت عمومی و انگیزش تحصیلی. مجلۀ روان‌شناسی، 10 (1)، 52-65.
  2. اکبری بورنگ، محمد؛ رحیمی بورنگ، حسن. (1395). تبیین سرزندگی و انگیزش تحصیلی دانشجویان بر اساس ادراک آنان از محیط یادگیری در دانشگاه علوم پزشکی بیرجند. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی. ۱۶، 222-۲۳۱.
  3. برزگر بفرویی، کاظم؛ خضری، حسن؛ شیرجهانی، اعظم. (1392). پیدایش رویکرد سازنده‌گرایی و تحول در محیط‌های یادگیری، چهارمین همایش انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران: مبانی فلسفی تحول در نظام آموزش و پرورش ایران.
  4. برزگر بفرویی، کاظم؛ شبانیان، سعیده؛ شیرجهانی، اعظم. (1394). رابطه بین ادراک از محیط یادگیری سازنده‌گرا و آگاهی‌های فراشناختی دانش‌آموزان دختر و پسر، دومین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روانشناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی.
  5. بهرامی، فاطمه؛ بدری، مرتضی. (1396). رابطه ادراک از محیط یادگیری و سرزندگی تحصیلی با نقش واسطه‌ای شناخت، فراشناخت، انگیزه پیشرفت و خودکارآمدی در دانشجویان. راهبردهای شناختی در یادگیری، 5 (9)، 189-212.
  6. حجازی، الهه؛ عظیمی، عاطفه. (1398). پیش‎بینی راهبردهای یادگیری خودتنظیم دانشجویان از طریق حمایت اجتماعی ادراک شده، خودکارآمدی تحصیلی و انتظار پیامد. فصلنامه روانشناسی تربینی، 15 (52)، 15-43.
  7. حسینی، افضل السادات؛ مهدی پور مارالانی، فرناز. (1396). الگوی ساختاری جوآموزشی خلاق، انگیزه یادگیری و راهبردهای یادگیری خودتنظیم در دانشجویان دختر دانشگاه تهران. فصلنامه پژوهش های کاربردی روانشناختی. 1 (8): 13-29.
  8. حقایقی، مرضیه؛ کارشکی، حسین. (1394). ساخت و اعتباریابی پرسشنامۀ ادراک دانش‌آموزان از محیط یادگیری سازنده‌گرایی اجتماعی. فصلنامه مطالعات اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی، 5 (11)، 91-118.
  9. رحیمی، مهدی؛ زارعی، الهام. (1395). نقش ابعاد دلبستگی بزرگسالی در سرزندگی تحصیلی با واسطه‌گری ابعاد خودکارآمدی مقابله با مشکلات و کمال گرایی. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 3 (12)، 70-89.
  10. روحی، قنبر؛ آسایش، حمید؛ بطحایی، سید احمد؛ شعوری بیدگلی، علیرضا؛ تقی بادله، محمد؛ رحمانی، حسین. (1392). ارتباط خودکارآمدی و انگیزه تحصیلی در بین گروهی از دانشجویان علوم پزشکی. مجله مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی یزد. 8 (1)، 45-51.
  11. زیارت‌زاده، سارا؛ طاهری، عبدالمحمد. (1394). رابطه‌ی محیط آموزشی با انگیزه یادگیری در دانش آموزان متوسطه دوره دوم ناحیه دو شیراز. اولین همایش بین المللی علوم مدیریت پیشرفت ها، نوآوری ها و چالش ها.
  12. شفیع نادری، مهدیه؛ کدیور، پروین؛ عربزاده، مهدی؛ صرامی، غلام رضا. (1389). بررسی ساختار عاملی، روایی و پایایی مقیاس انتظارات پیامد دانشجو. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 10 (3)، 36-21.
  13. شکری، امید؛ طولابی، سعید؛ غنایی، زیبا؛ تقوایی نیا، علی؛ کاکابرایی، کیوان؛ فولادوند، خدیجه. (1390). مطالعه روان‌سنجی پرسشنامه باورهای خودکارآمدی تحصیلی. مطالعات آموزش و یادگیری، 6 (1)، 45-62.
  14. قلاوندی، حسن؛ امانی‌ساری‌بیگلو، جواد؛ بابایی‌سنگجی، محسن. (1391). تحلیل کانونی رابطۀ فرهنگ مدرسه با نیازهای روان‌شناختی اساسی در میان دانش‌آموزان. اندیشه‌های نوین تربیتی، 8 (4)، 9-28.
  15. گراوند، هوشنگ. (1391). نقش عوامل اجتماعی و محیط آموزشی- پژوهشی دانشگاه بر خودکارآمدی و عملکرد آموزشی – پژوهشی دانشجویان دانشگاه فردوسی و علوم پزشکی مشهد. پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد. دانشگاه فردوسی مشهد.
  16. محبی امین، سکینه؛ جعفری ثانی، حسین؛ سعیدی رضوانی، محمود؛ امین یزدی، امیر. (1392). وضعیت تدریس خلاق از دیدگاه دانشجویان دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی مشهد. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 13 (6)، 509-518.
  17. مرادی، مرتضی، دهقانی‌زاده، محمدحسین؛ سلیمانی‌خشاب، عباسعلی. (1394). حمایت اجتماعی ادراک شده و سرزندگی تحصیلی، نقش واسطه‌ای باورهای خودکارآمدی تحصیلی. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 7 (1)، 1-24.
  18. مروتی، ذکر اله؛ شهنی ییلاق، منیژه؛ مهرابی‌زاده هنرمند، مهناز؛ کیانپور فرخی، فاطمه. (1390). رابطه‌ علّی محیط یادگیری سازنده‌گرای ادراک شده و عملکرد ریاضی با میانجی جهت‌گیری درونی هدف، ارزش تکلیف، نگرش نسبت به ریاضی و خودکارآمدی ریاضی در دانش‌آموزان پسر دبیرستانی شهر اهواز. دست‌آوردهای روان‌شناختی (علوم تربیتی و روان‌شناختی)، 4 (1)، 91-122.
  19. مولوی، پرویز؛ رستمی، خلیل؛ فدایی‌نائینی، علیرضا؛ محمدنیا، حسین؛ رسول‌زاده، بهزاد. (1386). بررسی عوامل مؤثر در کاهش انگیزه تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اردبیل. مجله علمی سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران. 25 (1)، 53-58.
  20. نریمانی، محمد؛ خشنودی نیا، بهنام؛ زاهد، عادل؛ ابوالقاسمی، عباس. (1392). نقش درک حمایت معلم در پیش بینی خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان دارای ناتوانی یادگیری. ناتوانی های یادگیری، 3 (1)، 110-128.
  21. نصیری، حبیب‎اله؛ لطیفیان، مرتضی؛ یوسفی، فریده. (1390). ارائه الگوی علّی- تجربی از ارتباط بین یادگیری عاطفی- اجتماعی و موفقیت تحصیلی در نوجوانان دبیرستانی. مجلۀ مطالعات آموزش و یادگیری، 3 (2)، 135-161.
  22. یمینی، محمد، کریور، پروین؛ فرزاد، ولی‌الله؛ مرادی، علیرضا. (1387). رابطه بین ادراک از محیط یادگیری ساختن گرای اجتماعی، سبک‌های تفکر با رویکرد عمیق به یادگیری و بازده‌ها یا پیامدهای یادگیری. فصلنامه علمی- پژوهشی روانشناسی دانشگاه تبریز، 3 (12)، 139-171.
  23. یمینی، محمد؛ کدیور، پروین؛ فرزاد، ولی الله؛ مرادی، علیرضا. (1387). رابطۀ بین ادراک از محیط یادگیری ساختن گرای اجتماعی، سبک‌های تفکر با رویکرد عمیق به یادگیری و بازده ها یا پیامدهای یادگیری. فصلنامه علمی- پژوهشی روان‌شناسی دانشگاه تبریز، 3 (12)، 114-147.
  24. یوسفی، علیرضا؛ قاسمی، غلام رضا؛ فیروزنیا، سمانه. (1388). ارتباط انگیزش تحصیلی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 9 (1)، 79-85.
مطالعات روانشناسی تربیتی
دوره 18، شماره 42
شهریور 1400
صفحه 63-22

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار