اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر سازگاری اجتماعی و خودتنظیمی یادگیری دانش‎آموزان دختر دارای اضطراب امتحان

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 استادیار، گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، ایران

2 کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

3 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، ایران

چکیده

پژوهش حاضر باهدف اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر سازگاری اجتماعی و خودتنظیمی یادگیری دانش‎آموزان دختر دارای اضطراب امتحان اجرا شد. طرح پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه مورد مطالعه، کلیه دانش‌آموزان دختر پایه‌های یازدهم و دوازدهم دوره متوسطه دوم شهر خمینی‌شهر به تعداد تقریبی 1693 نفر، در سال تحصیلی 96-1397 بودند. با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس و بر اساس نقطه برش پرسشنامه اضطراب امتحان ساراسون، نمونه‌ای به تعداد 28 نفر انتخاب شدند و به‌صورت تصادفی در دو گروه گواه (15 نفر) و گروه آزمایش (13 نفر) قرار گرفتند. ابزار پژوهش پرسشنامه سازگاری اجتماعی سینها و سینگ (1993) و پرسشنامه راهبردهای انگیزشی برای یادگیری پنتریچ و دی گروت (1990) بود. گروه آزمایش طی 8 جلسه 2 ساعته، تحت مداخله درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (هیز، استروسال و ویلسون، 2011) قرار گرفت. گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکردند. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از تحلیل کوواریانس چند متغیری استفاده گردید. نتایج پژوهش نشان داد که مداخله درمانی مبتنی بر تعهد و پذیرش در مؤلفه‌های سازگاری اجتماعی و خودتنظیمی یادگیری منجر به افزایش معنادار عملکرد در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل در مرحله پس‌آزمون گردید (05/0>P)؛ بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که مدارس با به‌کارگیری مداخله درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد می‌توانند باعث افزایش سازگاری اجتماعی و خودتنظیمی یادگیری دانش‎آموزان شوند تا از این طریق دانش آموزان به موفقیت تحصیلی دست یابند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy on Social Adjustment and Self-regulation Learning in Female Students with Test Anxiety

نویسندگان [English]

  • Mohammad Soltanizadeh 1
  • Fatemeh Hosseini 2
  • Hamid Kazemi Zahrani 3
1 Assistant Professor, Department of Psychology, Payam Noor University, Iran
2 MS of Educational Psychology, Payam Noor University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Psychology, Payame Noor University, Isfahan, Iran.
چکیده [English]

The purpose of this study was to investigate the effectiveness of acceptance and commitment therapy on social adjustment and Self-regulation learning in female students with test anxiety. The research design was a quasi-experimental with pretest-posttest control group. The study population was all female students of the 11th and 12th grades of Khomeini Shahr city second-cycle high schools, approximately 1693 people, in the academic year 2017-2018. Using the available sampling method and based on the cut-off point of the Sarason Anxiety Questionnaire, a sample of 28 people was selected and randomly divided into two groups of control (15 people) and experimental group (13 people). The research instruments were Sinha and Singh Social Adjustment Questionnaire (1993) and Pintrich and De Groot (1990) motivational strategies for learning questionnaire. The experimental group received eight sessions of 2-hour acceptance and commitment group therapy (Hayes, Strosahl & Wilson, 2011). The control group did not receive any intervention. Multi-variable covariance analysis was adopted to analyze the data. The results showed that therapeutic intervention based on commitment and acceptance in the components of social adjustment and learning self-regulation led to a significant increase in performance in the experimental group compared to the control group in the post-test phase (p < 0/05); The overall conclusion is that schools by using therapeutic intervention based on acceptance and commitment can increase social adjustment and self-regulation of students' learning to achieve academic success.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Test Anxiety
  • Social Adjustment
  • Self-regulation Learning
  • Acceptance and Commitment Therapy

مراجع

  1. استادیان خانی، زهرا و فدایی مقدم، ملیحه. (1396). اثربخشی گروه‌درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر سازگاری اجتماعی و هراس اجتماعی معلولان جسمی، مجله توان‌بخشی، 18(1): 63-72.
  2.  اسدزاه، نیما؛ مکوندی، بهنام؛ عسکری، پرویز؛ پاشا، رضا و نادری، فرح. (1397). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر سازگاری اجتماعی، بهزیستی روان‌شناختی و خود انتقادی افراد مبتلابه اضطراب مراجعه‌کننده به کلینیک‌های روان‌شناختی شهر اهواز، سلامت جامعه، 12(3): 39-47.
  3.  اسماعیلی، لیلا؛ امیری، شعله؛ عابدی، محمدرضا و مولوی، حسین. (1397). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با تمرکز بر شفقت، بر اضطراب اجتماعی دختران نوجوان. مطالعات روان‌شناسی بالینی، 8(30): 117-137.
  4.  باقرزاده نیم چاهی، صفورا؛ حسینی طبقدهی، سیده لیلا و حافظیان، مریم. (1397). رابطه خودآگاهی و یادگیری خودتنظیمی با سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 15(30): 29-50.
  5.  پورعبدل، سعید؛ صبحی قراملکی، ناصر؛ بسطامی، مالک و غضنفری، هادی. (1395). اثربخشی درمان پذیرش و تعهد بر کاهش تعلل‌ ورزی تحصیلی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص.دو فصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، 4(6): 157-170.
  6.  پورقانع، پرند. (1395). بررسی اضطراب ناشی از امتحان در دانشجویان پرستاری. مجله راهبردهای توسعه در آموزش پزشکی، 3(1): 1-9.
  7.  حاصلی، شیما؛ علی آبادی، شهرام و رستمی، فاطمه. (1395). رابطه خودتنظیمی یادگیری با پیشرفت ریاضی و اضطراب امتحان در دانش‌آموزان. همایش بین‌المللی افق‌های نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آسیب‌های اجتماعی، تهران، انجمن افق نوین علم و فناوری.
  8.  خلیلی، مصطفی و قلتاش، عباس. (1394). رابطه بین یادگیری خودتنظیمی و امید به تحصیل با اضطراب امتحان در دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی.
  9.  خوش رو، وحید؛ مهدوی، محسن؛ محمدعلیزاده بهناز و علی نژاد، لیلا. (1395). رابطه راهبردهای خودتنظیمی یادگیری با کمال‌گرایی و اضطراب امتحان (دانشجویان دانشگاه علمی-کاربردی شهرستان بندرانزلی). ماهنامه پژوهش ملل، 12 (1): 72-63.
  10. دهقانی، یوسف؛ حکمتیان فرد، صادق و کامران، لیلا. (1398). اثربخشی آموزش تنظیم هیجان بر بهبود سازگاری و کفایت اجتماعی دانش‌آموزان دچار ناتوانی یادگیری، روانشناسی کاربردی، 13(2): 229-250.
  11. ساعتچی، محمود؛ کامکاری، کامبیز و عسکریان، مهناز. (1389). آزمون‌های روان‌شناختی، نشر ویرایش.
  12. ساقی، محمدحسین و رجایی، علیرضا. (1387). رابطه‌ی ادراک نوجوانان از عملکرد خانواده با سازگاری آن‌ها. مجله‌ اندیشه و رفتار، 3(10): 71-82.
  13. سعیدمنش، محسن و پهلوان، میترا. (1396). بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خودتنظیم گری و خویشتن‌داری نوجوانان دارای اختلال مصرف مواد. فصلنامه مددکاری اجتماعی، 6(4): 14-22.
  14. سعیدی، مژده و خلعتبری، جواد. (1395). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر سازگاری و کیفیت زندگی معلولین تحت پوشش بهزیستی. فصلنامه روانشناسی تربیتی، 5(7): 53-62.
  15. سینها، ای، کی. بی و سینگ، آر. بی. (1380). راهنمای پرسشنامه سازگاری دانش آموزان دبیرستانی، ترجمه ابوالفضل کرمی. تهران: مؤسسه روان تجهیز سینا.
  16. شاکر اردکانی، لیلا؛ رحیمی، مهدی و صالح‌زاده، مریم. (1396). اثربخشی درمان مبتنی بر تعهد و پذیرش بر سازگاری اجتماعی و عاطفی مادران با فرزند معلول ذهنی و جسمی: مجله مطالعات ناتوانی، 7: 1-6.
  17. فتحی، اعظم؛ برمه زیار، سامان و محبی، سیامک. (1396). بررسی اضطراب امتحان در دانش‌آموزان مقطع پیش‌دانشگاهی شهر قم و عوامل مرتبط با آن در سال ۱۳۹۵، دوماهنامه علمی پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 10(4): 270-276.
  18. فولادچنگ، محبوبه. (1385). نقش الگوهای خانوادگی در سازگاری نوجوانان، فصلنامه خانواده پژوهی، 2(7): 209-221.
  19. قره‌آغاجی، سعید؛ واحدی، شهرام؛ فتحی‌آذر، اسکندر و ادیب، یوسف. (1395). اثربخشی مداخله‎های آموزشی مبتنی بر پذیرش و تعهد درمانگری بر تعلل ورزی تحصیلی دانش‎آموزان، مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 15(30): 241-275.
  20. کاظمیان مقدم، کبری؛ مهرابی‌زاده هنرمند، مهناز و سودانی، منصور. (1387). بررسی اثربخشی روش حساسیت‌زدایی منظم بر اضطراب آزمون و کارکرد تحصیلی، مجله مطالعات زنان، 4(3): 55-78.
  21. کرمی، میثم؛ دهدشتی، علیرضا و بهرامی، مهشید. (1397). شیوع اضطراب امتحان در دانشجویان دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی سمنان در سال ۱۳۹۵: یک گزارش کوتاه. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، 17(3): 275-282.
  22. کشاورز افشار، حسین و میرزایی، جواد. (1397). بررسی رابطه سازگاری اجتماعی، هوش هیجانی و راهبردهای انگیزشی با اضطراب تحصیلی دانشجویان، فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 9 (34): 238-211.
  23. کلاهدوز، بابک. (1396). تأثیر روان‌درمانی پذیرش و تعهد بر بهزیستی روان‌شناختی و سبک‌های خودتنظیمی یادگیری، مجله خانواده و زنان، 2(6): 71-85.
  24. لعلی، ام لیلا. (1395). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر سرسختی روان‌شناختی و سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان دختر منطقه کوه سرخ شهر ریوش، چهارمین همایش ملی مشاوره و سلامت روان، قوچان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قوچان.
  25. محمودی، حجت و قادری، صابر. (1396). اثربخشی درمان گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افسردگی، استرس و اضطراب معتادانِ ترک کرده زندانِ مرکزی تبریز، فصلنامه علمی پژوهشی اعتیاد پژوهی، ۱۱ (۴۳): 195-210.
  26. محمودی، فیروز؛ پورطالب، نرگس و صادقی، فرزانه. (1397). فرا تحلیل اثربخشی روش‌های مختلف درمان بر اضطراب امتحان فراگیران در ایران. فصلنامه علمی پژوهشی روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 9(31): 47-68.
  27. میری، سمانه و منصوری، احمد (1396). اثربخشی گروه‌درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کمال‌گرایی و اضطراب امتحان دانشجویان، مجلهروانشناسی بالینی و شخصیت (دانشور رفتار سابق)، ۱۵ (۲): 17-۲۶.
  28. نریمانی، محمد؛ رجبی، سوران؛ افروز، غلامعلی و صمدی خوشخو، حسن. (1390). بررسی کارآمدی مراکز ناتوانی‌های یادگیری استان اردبیل در بهبود علائم اختلال یادگیری دانش‌آموزان، مجله ناتوانی‌های یادگیری، 1(1): 109-128.
  29. نوری، لیلا؛ مرادی شکیب، آمنه؛ اعزازی بجنوردی، المیرا؛ ادیب، فاخته و عاشوری، جمال. (1396). اثربخشی گروه‌درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر سازگاری اجتماعی و بهداشتی دانشجویان پرستاری. مجله علمی دانشکده پرستاری و مامایی همدان، ۲۵ (۵): 172-179.
  30. نوکانی، ژیلا؛ حسین زاده دشتی، مرضیه و سیفی، الهام. (۱۳۹۶). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در خودتنظیمی و خودکارآمدی مادران دارای کودکان با اختلال نقص توجه و بیش فعالی. چهارمین کنفرانس بین‌المللی نوآوری‌های اخیر در روانشناسی، مشاوره و علوم رفتاری، تهران، دانشگاه نیکان.
  31. نیکخواه، ماندانا و عارفی، مژگان. (1394). اثربخشی پذیرش و تعهد درمانی بر اضطراب دانش‌آموزان دارای اضطراب امتحان شهر اصفهان. نخستین کنگره بین‌المللی جامع روانشناسی ایران، تهران، مرکز همایش‌های توسعه ایران.
  32. واحدی، شهرام؛ هاشمی، تورج و شفیعی سورک، سینا. (1393). تأثیر سنوات تحصیلی، روان رنجوری و راهبرهای یادگیری خودنظم‌دهی بر فرسودگی تحصیلی: آزمون یک مدل مفهومی، مجله دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، 15(3): 71-80.
  33. یاوری، حسن و آقایی، حکیمه. (1395). بررسی اثربخشی آموزش درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر سازگاری اجتماعی و شفقت به خود دانش‌آموزان پسر دوره دوم دولتی منطقه 3 شهر تهران، هفتمین کنفرانس بین‌المللی روانشناسی و علوم اجتماعی، تهران، شرکت همایشگران مهر اشراق.
  34. یزدانی، فریدخت و سلیمانی، بهرام. (1390). بررسی اختلال در کارکرد خانواده و تأثیر آن بر اضطراب امتحان فرزندان، مجلهتحقیقاتنظامسلامت، 7(6): 1178-1187.
  35. یزدانی، فریدخت. (1391). تأثیر میزان خودکنترلی و اضطراب امتحان بر پیشرفت تحصیلی، فصلنامهافقپرستاری. 1(1): 48-58.
مطالعات روانشناسی تربیتی
دوره 18، شماره 41
فروردین 1400
صفحه 29-17

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار