اثربخشی اصلاح سوگیری‌های بیانگر خودناکارآمدی بر توانایی حل‌مسئله دانش‌آموزان دارای افت تحصیلی

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.

2 دکترای روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.

3 کارشناسی ارشد روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.

10.22111/jeps.2026.47668.5636

چکیده

افت تحصیلی دانش آموزان همواره به عنوان یکی از عمده‌ترین چالش‌های نظام‌های آموزشی مطرح بوده است. بنابراین، پژوهش حاضر به منظور بررسی تاثیر اصلاح سوگیری‌های شناختی بیانگر خود ناکارآمدی بر توانایی حل مسئله دانش‌آموزان دارای افت تحصیلی اجرا گردید. جامعه آماری این پژوهش نیمه آزمایشی شامل دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه دوم شهر بوشهر بود. ابتدا با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای تعداد 372 نفر انتخاب شدند و سپس 32 نفر از دانش‌آموزانی که دارای افت تحصیلی بودند به عنوان نمونه آماری انتخاب شده و با استفاده از روش انتخاب تصادفی در دو گروه 16 نفری آزمایش و گواه قرار داده شدند. جهت بررسی توانایی حل مسئله دانش آموزان از پرسشنامه‌ی حل مسئله هپنر و پترسن (1982)، و برای سنجش و اصلاح سوگیری های شناختی آنها از نرم افزار کاوش نقطه استفاده شد. داده‌های پژوهش با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 26، و با روش‌های آماری تحلیل واریانس تک متغیره و چند متغیره تحلیل گردید. نتایج نشان داد که مداخله معطوف به اصلاح سوگیری شناختی باعث کاهش این سوگیری‌ها (05/.p<) و بهبود توانایی حل مسئله در دانش‌آموزان دارای افت تحصیلی (01/.p<) نیز می‌گردد. اصلاح سوگیری های بیانگر ناکارآمدی منتج به نگاه واقع بینانه دانش-آموزان دارای افت تحصیلی شده و با افزایش توانایی حل مسئله در این دانش آموزان، زمینه ساز بهبود عملکرد تحصیلی آنها می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The effectiveness of correcting biases expressing self-inefficiency on the problem-solving ability of students with academic failure

نویسندگان [English]

  • Ali Pakizeh 1
  • Seyed Mousa Golestaneh 1
  • Sadegh Hekmatiyan Fard 2
  • Masoumeh Soltani 3
1 Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, Persian Gulf University, Bushehr, Iran.
2 PhD in psychology, faculty of literature and humanities, Persian Gulf University, Bushehr, Iran.
3 M.A. of Psychology, Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, Persian Gulf University, Bushehr, Iran.
چکیده [English]

Academic failure of students has always been one of the major challenges of educational systems. Therefore, the present research was conducted in order to investigate the effect of correcting cognitive biases expressing self-inefficiency on the problem-solving ability of students with academic failure. The statistical population of this semi-experimental study included female high school students in Bushehr in the academic year 2022-2023. First, 372 people were selected using the multi-stage cluster sampling method, and then 32 students who had academic failure were selected as a statistical sample and using the random selection method, they were divided into two groups of 16 people, experimental and control. were placed Hepner and Petersen's problem solving questionnaire (1982) was used to examine students' problem-solving ability, and the point exploration software was used to measure and correct their cognitive biases. Research data were analyzed using SPSS software version 26, and with statistical methods of univariate and multivariate analysis of variance. The results showed that the intervention aimed at correcting cognitive bias reduces these biases (p<.05) and improves problem solving ability in students with academic failure (p<.01). The findings of this study showed that correcting students' cognitive biases in social situations, especially academic situations that require interaction and communication with each other, as well as their abilities, motivation, and academic problems and issues, and determining a method by which they can overcome academic problems such as academic failure, is important and has an impact on their growth and performance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • cognitive bias correction
  • self-efficacy.problem solving ability.Academic failure
  • students

مراجع

ارسنجانی، متین؛ ضرغام حاجبی، مجید و میرزاحسنی، حسن (1400). اثربخشی تعدیل سوگیری شناختی وابسته به تهدید بر کاهش اضطراب امتحان دانش آموزان پایه دوازدهم. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 14(3) 130-138. http://edcbmj.ir/article-1-2474-fa.html
افشاری، علی (1398). اثربخشی راهبردهای فراشناختی بر بهبود عملکرد تحصیلی و سازگاری اجتماعی دانش اموزان با مشکل افت تحصیلی. نشریه راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 12 (5) 133-143. http://edcbmj.ir/article-1-1954-fa.html
احمری، مهسا؛ صالحی فدردی، جواد؛ امین یزدی، سیبد امیر و صابر، حامد (1394). تأثیر برنامه ی نوین آموزشی تعدیل سوگیری شناختی و بر سوگیری توجه و علایم اضطراب اجتماعی در دانشجویان مضطرب اجتماعی. اصول بهداشت روانی، 18(1)35-41. https://doi.org/10.22038/jfmh.2015.6253
پورمحمدی، بهراد؛ کمی، گوهر، رحیمی پردنجانی، سجاد (1399). افت تحصیلی دانشجویان رشته بهداشت دانشگاه علوم پزشکی سمنان. راهبردهای توسعه در آموزش پزشکی، ۷ (۱) :۷۸-۹۹. http://dsme.hums.ac.ir/article-1-216-fa.html
پیری، موسی و محمودی بردزردی، شعید (1394). تبیین افت تحصیلی براساس مستندات و دیدگاه  اعضای شوراهای دبیران شهرستام ایذه. نوآوری آموزشی، 55(14) 87-113. http://noo.rs/v9P1M
پردلان، نوشین و وکیلی، سمیرا (1400). پیش بینی عملکرد تحصیلی دانشجویان با استفاده از خودکارآمدی تصمیم گیری مسیر شغلی، انطباق پذیری مسیر شغلی و سلامت خواب. مشاوره شغلی و سازمانی، 13(49) 93-106. https://doi.org/10.48308/jcoc.2022.102051
حیدری، عادل (1399). تاثیر اصلاح سوگیری شناختی معلمان مدارس اختلالات یادگیری نسبت به دانش آموزان دارای اختلال یادگیری بر توانمندسازی روانشناختی و بهبود نشانه های فرسودگی شغلی معلمان. پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه خلیج فارس بوشهر. https://research.pgu.ac.ir/~apakizeh/ViewResearch.aspx?ResearcherID=42330
راستگو، اعظم.، نادری، عزت الله.، شریعتمداری، علی و سیف نراقی، مریم (1389). بررسی تأثیر آموزش سواد اطلاعاتی اینترنت بر رشد مهارت های حل مساله دانشجویان. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 1(4)، 22-1. https://dorl.net/dor/20.1001.1.20086369.1389.1.4.1.6
رضایی نسب، زهرا و فتوحی، سردار (1402). بررسی عوامل موثر بر افت تحصیلی دانش آموزان متوسطه شهر ایالم و ارائه راهکارهایی برای پیشگیری از آن. فصلنامه علمی پژوهشنامه تربیتی، 18(57)، 46-70. https://www.doi.org/10.30495/educ.2023.1978228.2950
سلیمانی، زینب؛ منظری توکلی، علیرضا؛ منظری توکلی، حمداله؛ و حاجی پور، نجمه (1403). ارائه مدل مطلوب عملکرد تحصیلی بر اساس سرمایه روانشناختی، سازگاری فردی و مهارت حل مسأله در دانش­آموزان دختر. مطالعات روانشناسی تربیتی، 21(55)، 25-1. DOI: 10.22111/JEPS.2024.47126.5587
سعیدمنش، محسن.، عزیزی، مهدیه.، و همتیان، زهرا (1399). اثربخشی برنامه تلفیقی اصلاح سوگیری توجه و ذهن آگاهی بر کارکردهای اجرایی (توجه، بازداری و کنترل هیجانی) کودکان دارای اختلال اضطراب فراگیر. فصلنامه روانشناسی شناختی، 8(2)، 45-33. http://dorl.net/dor/20.1001.1.23455780.1399.8.2.1.8
عزیزی، فرنوش، امیری، آزاده، روحانی نسب، مهرداد  و پران مریم (1400). بررسی همبستگی بین اهمال کاری تحصیلی با هوش هیجانی و خودکارآمدی در دانشجویان اتاق عمل دانشگاه علوم پزشکی شیراز در سال 1398. مجله دانشگاه علوم پزشکی قم، 5(7) 498-507. http://dorl.net/dor/20.1001.1.17357799.1400.15.7.6.3
فتوحی، زهره؛ اسدزاده، حسن؛ سعدی پور، اسماعیل؛ درتاج، فریبرز؛ و اراهیم قوام، صغری (1403). اثربخشی آموزش مبتنی بر طرحواره (حوزه خودگردانی و عملکرد مختل یا آسیب دیده) برخودکارآمدی تحصیلی و انگیزه پیشرفت دانش آموزان دختر دوره متوسطه اول. مطالعات روانشناسی تربیتی، 21(54)، 28-1. DOI: 10.22111/JEPS.2024.41157.4891
فدوی رودسری، آزاده؛ صالحی، کیوان؛ خدایی، ابراهیم؛ مقدم زاده، علی و جوادی پور، محمد (1399). فراروش بررسی کیفیت مطالعات افت تحصیلی در مجلات علوم پزشکی. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، 25 (4) 103-114. http://sjku.muk.ac.ir/article-1-5101-fa.html
قادری، کاوه و خلیل زاده، نورالله (1399). پیش بینی عملکرد تحصیلی براساس خودکارامدی و درماندگی آموخته شده در بین دانش اموزان پایه پنجم شهر پیرانشهر. پیشرفت های نوین در روانشناسی، 13(33) 86-98. http://noo.rs/ekLtI
هزاریان، مینا (1400). شناسایی عوامل خانوادگی موثر بر افت تحصیلی دانش آموزان نوجوان دختر عشایر. پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه محقق اردبیلی. https://uma.ac.ir/find.php?item=31.8195.26721.fa
 
References
Adler-Constantinescu C, Beşu EC, &  Negovan V. (2013) Perceived social support and perceived self-efficacy during adolescence. Procedia Soc Behav Sci. 78:275–9. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.04.294
Bandura A. (1977) Self-efficacy: toward a unifying theory of behavioral change. Psychol Rev. 84(2):191-215. https://doi.org/10.1016/0146-6402(78)90002-4
Bandura A, Freeman WH, & Lightsey R. (1999). Self-efficacy: the exercise of control. J Cogn Psychother. 13(2):158-166.
Bornstein, M. H., Davidson, L., Keyes, C. L., & Moore, K. A. (2003). Well-being: Positive development across the life course. Psychology Press. https://doi.org/10.4324/9781410607171
Dikoke, A. O. D., Ambokawa, M. L. N., Woma, P. H. O., Lohohola, N. D. O., & Dikete, G. A. (2024). Explanatory Factors of Academic Failure at the Higher Institute of Medical Techniques of Kinshasa: Analysis of Logistic Regression. Open Access Library Journal, 11(8), 1-21.‏ https://doi.org/10.4236/oalib.1111545
Düşek, G. & Ayhan, A. B. (2014). A Study on Problem Solving Skills of the Children from Broken Family and Full Parents Family Attending Regional Primary Boarding School. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 152, 137-142. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.09.170
Emmanuel, S. O., & Ogundokun, M. O. (2023). Effect of Emotional Intelligence Training and Cognitive Restructuring Therapy on Self-Esteem of Secondary School Students Experiencing Academic Failure in Ibadan, Oyo State, Nigeria. Journal of Humanities Therapy, 14(1), 75-104.‏ DOI : 10.33252/jht.2023.6.14.1.75
Fernandez-Rio, J., Cecchini, J. A., Méndez-Gimenez, A., Mendez-Alonso, D., & Prieto, J. A. (2017). Self-regulation, cooperative learning, and academic self-efficacy: Interactions to prevent school failure. Frontiers in psychology, 8, 22.‏ https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.00022
Fernández-Cézar, R., Prada Nuñez, R., & HERNANDEZ SUAREZ, C. A. (2020). A model of structural equations of possible factors that cause poor academic performance in mathematics. Espacios, 41(11 (2020)), 1-9.‏ http://repositorio.ufps.edu.co/handle/ufps/1295
Ferla J, Valcke M, & Cai Y. (2009) Academic self-efficacy and academic self-concept: reconsidering structural relationships. Learn Individ Differ. 2009;19(4):499–505. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2009.05.004
Fernandez-Perez, V., & Martin-Rojas, R. (2022). Emotional competencies as drivers of management students’ academic performance: The moderating effects of cooperative learning. The International Journal of Management Education, 20(1), 100600.‏ https://doi.org/10.1016/j.lindif.2009.05.004
Fuchs, C., Sting, F. J., Schlickel, M., & Alexy, O. (2019). The ideator’s bias: How identity-induced self-efficacy drives overestimation in employee-driven process innovation. Academy of Management Journal, 62(5), 1498-1522.‏ https://doi.org/10.5465/amj.2017.0438
Granziera, H., & Perera, H. N. (2019). Relations among teachers’ self-efficacy beliefs, engagement, and work satisfaction: A social cognitive view. Contemporary Educational Psychology, 58, 75-84. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2019.02.003
Hendriana, H., Johanto, T., & Sumarmo, U. (2018). The Role of Problem-Based Learning to Improve Students' Mathematical Problem-Solving Ability and Self Confidence. Journal on Mathematics Education, 9(2), 291-300.
Heppner, P. P., & Petersen, C. H. (1982). The development and implications of a personal problem solving inventory. Journal of Counseling Psychology, 29(1), 66-75. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0022-0167.29.1.66
Ip, E. H., Strachan, T., Fu, Y., Lay, A., Willse, J. T., Chen, S. H., ... & Ackerman, T. (2019). Bias and bias correction method for nonproportional abilities requirement (NPAR) tests. Journal of Educational Measurement, 56(1), 147-168.‏ https://doi.org/10.1111/jedm.12204
Karaoglan Yilmaz, F. G. (2022). Utilizing learning analytics to support students' academic self-efficacy and problem-solving skills. The Asia-Pacific Education Researcher, 31(2), 175-191.‏ https://doi.org/10.1007/s40299-020-00548-4
Kimhi, E., Reishtein, J. L., Cohen, M., Friger, M., Hurvitz, N., & Avraham, R. (2016). Impact of simulation and clinical experience on self-efficacy in nursing students: Intervention study. Nurse Educator, 41(1), E1-E4.‏ DOI: 10.1097/NNE.0000000000000194
Koster, E. H., Fox, E., & MacLeod, C. (2009). Introduction to the special section on cognitive bias modification in emotional disorders. Journal of abnormal psychology, 118(1), 1. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/a0014379
Lam, T. K. (2005). Developing creativity and problem solving through story telling for preschool children. Dissertation of Master of Education, the University of Hong Kong.
Lauermann, F., & ten Hagen, I. (2021). Do teachers’ perceived teaching competence and self-efficacy affect students’ academic outcomes? A closer look at student-reported classroom processes and outcomes. Educational psychologist, 56(4), 265-282.‏ https://doi.org/10.1080/00461520.2021.1991355
Limniou, M., Varga-Atkins, T., Hands, C., & Elshamaa, M. (2021). Learning, student digital capabilities and academic performance over the COVID-19 pandemic. Education Sciences, 11(7), 361. https://doi.org/10.3390/educsci11070361
Lee, Y. F., Chen, P. Y., & Cheng, S. C. (2024). Improve learning retention, self-efficacy, learning attitude and problem-solving skills through e-books based on sequential multi-level prompting strategies. Education and Information Technologies, 29(3), 3663-3680.‏ DOI https://doi.org/10.1007/s10639-023-11994-0
Lee, S. K. J. S. (2019). Effects of computer-based cognitive bias modification for interpretation on memory, cognitive control, and motivation. Korean Journal of Clinical Psychology, 38(3), 335-348. https://doi.org/10.15842/kjcp.2019.38.3.006
Nguyen-Thi, H. P., Truong, A. N., Le, V. T., Nguyen, X. T. K., & Tran-Chi, V. L. (2024). The Relationship between Academic Performance, Peer Pressure, and Educational Stress as It Relates to High School Students’ Openness to Seeking Professional Psychological Help. Journal of Curriculum and Teaching, 13(1), 83-101.‏ doi:10.5430/jct.v13n1p83
MacLeod, C., Rutherford, E., Campbell, L., Ebsworthy, G., & Holker, L. (1986). Selective attention and emotional vulnerability: assessing the causal basis of their association through the experimental manipulation of attentional bias. Journal of abnormal psychology, 111(1), 107.‏  https://psycnet.apa.org/buy/2002-00421-009
Manning, V., Garfield, J. B., Staiger, P. K., Lubman, D. I., Lum, J. A., Reynolds, J., ... & Verdejo-Garcia, A. (2021). Effect of cognitive bias modification on early relapse among adults undergoing inpatient alcohol withdrawal treatment: a randomized clinical trial. JAMA psychiatry, 78(2), 133-140.‏ doi:10.1001/jamapsychiatry.2020.3446
Maries, A., & Singh, C. (2023). Helping students become proficient problem solvers Part I: A brief review. Education Sciences, 13(2), 156.‏ https://doi.org/10.3390/educsci13020156
Orakcı, Ş., Yüreğilli Göksu, D., & Karagöz, S. (2023). A mixed methods study of the teachers’ self-efficacy views and their ability to improve self-efficacy beliefs during teaching. Frontiers in Psychology, 13, 1035829.‏ https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1035829
 
Pfitzner-Eden F. (2016) Why do I feel more confident? Bandura’s sources predict pre-service teachers’ latent changes in teacher self-efficacy. Frontiers in Psycholology.7,1486. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.01486
Root, J. R., & Cox, S. K. (2021). Teaching Mathematical Word Problem Solving to Students with Autism Spectrum Disorder: A Best-Evidence Synthesis. Education and Training in Autism and Developmental Disabilities, 56(4), 420-436.‏ https://www.jstor.org/stable/27088056
Ruiz, J., Kaminnik, P., Kibble, J., & Kauffman, C. (2024). Relationships between medical student wellness, self-efficacy, and academic performance during the “post-COVID” period. Advances in Physiology Education, 48(1), 137-146. https://doi.org/10.1152/advan.00190.2023
Szumski, G., Smogorzewska, J., & Grygiel, P. (2020). Attitudes of students toward people with disabilities, moral identity and inclusive education—A two-level analysis. Research in Developmental Disabilities, 102, 103685.‏ https://doi.org/10.1016/j.ridd.2020.103685
Truscott, J. (2007). The effect of error correction on learners’ ability to write accurately. Journal of second language Writing, 16(4), 255-272.‏ https://doi.org/10.1016/j.jslw.2007.06.003
Tang, K. H. D. (2021). Personality traits, teamwork competencies and academic performance among first-year engineering students. Higher Education, Skills and Work-Based Learning, 11(2), 367-385.‏ https://doi.org/10.1108/HESWBL-11-2019-0153
Tao, V. Y., Li, Y., & Wu, A. M. (2022). Do not despise failures: Students’ failure mindset, perception of parents’ failure mindset, and implicit theory of intelligence. European Journal of Psychology of Education, 1-15. DOI https://doi.org/10.1007/s10212-020-00524-y
Von Der Embse, N., Barterian, J., & Segool, N. (2013). Test anxiety interventions for children and adolescents: A systematic review of treatment studies from 2000– 2010. Psychol Sch. 50(1):57-71. https://doi.org/10.1002/pits.21660
van Aalderen‐Smeets, S. I., Walma van der Molen, J. H., & Xenidou‐Dervou, I. (2019). Implicit STEM ability beliefs predict secondary school students' STEM self‐efficacy beliefs and their intention to opt for a STEM field career. Journal of research in science teaching, 56(4), 465-485. ‏ https://doi.org/10.1002/tea.21506
Wang, M., & Liu, K. (2023). Self-recognition, self-efficacy, and confidence intervention of kunjing children without sufficient parental care. Research on Social Work Practice, 33(8), 849-860.‏ https://doi.org/10.1177/10497315221138071
Wong, J. C. S., & Yang, J. Z. (2021). Seeing is believing: Examining self-efficacy and trait hope as moderators of youths’ positive risk-taking intention. Journal of Risk Research, 24(7), 819-832. https://doi.org/10.1080/13669877.2020.1750463
Williams B, Beovich B, Ross L, Wright C, Ilic D. (2017) Self-efficacy perceptions of inter-professional education and practice in undergraduate healthcare students. J Interprof Care, 31 (3) 335-341. https://doi.org/10.1080/13561820.2017.1286637
Yin, H., Han, J., & Perron, B. E. (2020). Why are Chinese university teachers (not) confident in their competence to teach? The relationships between faculty-perceived stress and self-efficacy. International Journal of Educational Research, 100, 101529. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2019.101529
Zhao, S., Yu, C., Jin, L., & Lin, D. (2024). Helping students to face academic failures: Evaluation of a growth mindset intervention among primary school students in China. Applied Psychology: Health and Well‐Being, 16(2), 397-420.‏ https://doi.org/10.1111/aphw.12496
‏ Zhang, Y., Dong, S., Fang, W., Chai, X., Mei, J., & Fan, X. (2018). Self-efficacy for self-regulation and fear of failure as mediators between self-esteem and academic procrastination among undergraduates in health professions. Advances in Health Sciences Education, 23(4), 817-830. DOI https://doi.org/10.1007/s10459-018-9832-3
Zhang, Z. J., Zhang, C. L., Zhang, X. G., Liu, X. M., Zhang, H., Wang, J., & Liu, S. (2015). Relationship between self-efficacy beliefs and achievement motivation in student nurses. Chinese Nursing Research, 2(2-3), 67-70.‏ https://doi.org/10.1016/j.cnre.2015.06.001

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار