تأثیر برنامه‌ی آموزشی هوپس (HOPS) بر خودتنظیمی شناختی و فراشناختی دانش‌‌آموزان تعلّل‌ورز

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 استاد، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد مشاوره مدرسه، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 استاد، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل ایران.

10.22111/jeps.2026.55690.6289

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر برنامه‌ی آموزشی هوپس (مهارت‌های تکالیف، سازمان‌دهی و برنامه‌ریزی) بر خودتنظیمی شناختی و فراشناختی دانش‌آموزان تعلّل‌ورز انجام گرفت. روش پژوهش، نیمه‌‌‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه‌ی‌ آماری پژوهش را تمامی دانش‌آموزان دختر دوره‌ی متوسطه‌ی اوّل شهر اردبیل در سال‌تحصیلی 1405-1404 تشکیل می‌دادند که از میان آن‌ها با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای، 40 دانش‌آموز تعلّل‌ورز انتخاب شده و به طور تصادفی در گروه آزمایش (20 نفر) و گروه کنترل (20 نفر) جایگزین شدند. شرکت‌کنندگان گروه آزمایش، 12 جلسه برنامه‌ی آموزشی هوپس را دریافت نمودند و گروه کنترل به روال عادی خود ادامه دادند. برای جمع‌آوری داده‌ها از مولفه‌های خودتنظیمی شناختی و فراشناختی پرسشنامه‌ی خودتنظیمی تحصیلی بوفارد (1995) و مقیاس تعلّل‌ورزی تحصیلی سولومون و رات‌بلوم (1984) استفاده شد. داده‌ها با روش آماری تحلیل کوواریانس با استفاده از نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد که دانش‌آموزان تعلّل‌ورز گروه آزمایش نسبت به دانش‌آموزان تعلّل‌ورز گروه کنترل در پس آزمون، به طور معناداری، از خودتنظیمی شناختی و فراشناختی بیشتری برخوردار بودند و فرضیه‌ی پژوهش مبنی بر تأثیر برنامه‌ی آموزشی هوپس بر خودتنظیمی شناختی و فراشناختی دانش‌آموزان تعلّل‌ورز، مورد تأیید قرار گرفته است. بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که برنامه‌ی آموزشی هوپس بر خودتنظیمی شناختی و فراشناختی دانش‌آموزان تعلّل‌ورز تأثیر دارد. لذا، توصیه می‌شود از این برنامه‌ی آموزشی به منظور افزایش خودتنظیمی شناختی و فراشناختی دانش‌آموزان تعلّل‌ورز در مدارس استفاده شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The effect of the HOPS educational program on cognitive and metacognitive self-regulation in students with academic procrastination

نویسندگان [English]

  • Ali Sheykholeslami 1
  • Fatemeh Hedayatjoo 2
  • Hossein Ghamari Kivi 3
1 Professor, Department of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
2 M.A. Student of School Counseling, Department of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
3 Professor, Department of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
چکیده [English]

The present study was conducted to investigate the effectiveness of the HOPS (Homework, Organization, and Planning Skills) intervention program on the cognitive and metacognitive self-regulation of procrastinating students. The study employed a quasi-experimental design with a pretest–posttest control group. The statistical population consisted of all female middle school students in Ardabil during the 2025–2026 academic year. Using a cluster random sampling method, 40 procrastinating students were selected and randomly assigned to either the experimental group (n=20) or the control group (n=20). Participants in the experimental group received the HOPS intervention program over 12 sessions, while those in the control group continued their regular educational activities. Data were collected using the cognitive and metacognitive self-regulation subscales of the Academic Self-Regulation Questionnaire developed by Bouffard et al. (1995) and the Academic Procrastination Scale developed by Solomon and Rothblum (1984). The data were analyzed using Analysis of Covariance (MANCOVA) in SPSS software. The findings indicated that, at the posttest stage, procrastinating students in the experimental group demonstrated significantly higher levels of cognitive and metacognitive self-regulation compared with those in the control group. Thus, the research hypothesis regarding the effectiveness of the HOPS intervention program on the cognitive and metacognitive self-regulation of procrastinating students was supported. Accordingly, it can be concluded that the HOPS intervention program positively influences the cognitive and metacognitive self-regulation of procrastinating students. Therefore, the implementation of this intervention program in schools is recommended as an effective means of enhancing cognitive and metacognitive self-regulation among students who exhibit procrastination behaviors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • HOPS Educational Program, Cognitive Self-Regulation
  • Metacognitive Self-Regulation
  • Procrastinating Students
مطالعات روانشناسی تربیتی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 17 تیر 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار