Content analysis of Persian high school textbooks based on John Dewey's Problem Solving theory

Document Type : Scientific Articles

Authors

1 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature Education, Farhangian University, Tehran, Iran.

2 M.A. of Persian Language and Literature, Department of Persian Language and Literature Education, Farhangian University, Tehran, Iran.

Abstract

Problem solving is one of the most important personal and social skills, and John Dewey has one of the most important theories in this field. Considering the necessity of teaching this skill in adolescence, the present research investigated the problem solving skill in high school Persian Textbooks based on this theory through integrated content analysis. The statistical population of the research was the texts of the first and second high school Persian text books published in 1402, and statistical sampling was avoided. The investigations showed that in all grades, the most attention was given to problem solving skills in the main lessons and the capacity of other texts was not used much. Another thing is that out of a total of 35 first secondary texts and 41 second secondary texts, only one reading in 10th text book and one lesson in 12th text book fully corresponded with the 6 stages of Dewey's model, and the rest of the texts were some important stages of this model, including gathering information and Examining and testing the initial solutions in order to choose the best way was not possible. Therefore, it is suggested that in the changes of Persian Textbooks, the ability to strengthen the problem solving skills of students by choosing richer texts from this point of view should be taken into consideration by the authors and before these changes, this deficiency will be compensated by creative measures of teachers.

Keywords

References

آذرنیوشان، بهزاد؛ نادری، حبیب الله؛ اصغری گنجی، عسگری و شجاعی، علی اصغر. (1402). نقش واسطه­ای درک از توانایی حل مسأله دانش­آموزان در رابطه بین مهارت کنترل خشم و سبک­های فرزندپروری ادراک شده. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 16(2)، 162-170.http://edcbmj.ir/article-۱-۱۹۰۳-fa.html
احمدی، فاطمه و موسی پور، سعید. (1403). اثربخشی آموزش بر پایه مدل شناختی-فراشناختی-رفتاری و مهارت حرفه ای ساخت اپلیکیشن بر راهبردهای حل مسئله در دختران نوجوان ترک تحصیل کرده. مطالعات روانشناسی تربیتی، 21 (53)، 29-1. 10.22111/jeps.2024.46288.5464
ایرندگانی، وحید و سلطانی، اصغر. (1394). تحلیل محتوای کتاب علوم تجربی سوم ابتدایی بر اساس الگوی حل مسأله جان دیویی. سومین همایش علمی پژوهشی علوم تربیتی و روان شناسی آسیب­های اجتماعی و فرهنگی ایران. https://civilica.com/doc/446179
باقرپور، معصومه. (1397). اثربخشی آموزش مبتنی بر نظریه هوش چندگانه بر مهارت­های حل مسأله و تفکر نقادانه دانش آموزان. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 6 (23)، 53-64. https://doi.org/10.30473/etl.2019.5406
برزکار، ابراهیم. (1397). مقدمه­ای بر موضوعات شناختی (فرایندهای ذهنی مبتنی بر پژوهش­های مغز و روان­شناختی). تهران: آرتینه.
بیرانوند، یوسف علی و صحرائی، قاسم. (1398). بررسی و حل مسأله در کلیله و دمنه نصرالله منشی و مثنوی مولوی بر اساس نظریه جان دیویی. پژوهشنامه ادبیات تعلیمی، 11(44)، 190-209. https://sanad.iau.ir/Journal/parsadab/Article/1028927
حسینی شیتاب، اکرم. (1395). مقایسه مفهوم آزادی، حل مسأله و انضباط از دیدگاه جان دیویی و ریچاردرورتی و دلالت­های آن در تعلیم و تربیت». پایان­نامه کارشناسی ارشد، رشته تاریخ و فلسفه آموزش و پرورش، دانشگاه قم، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
حمیدی­زاده، کتایون و امیریان، فاطمه. (1402). میزان توجه به سرمایه­های فرهنگی در کتاب­های درسی. پژوهش در نظام­های آموزشی، 17(62)، 83-97. https://doi.org/10.22034/jiera.2023.412363.3034
دیویی، جان. (1369). تجربه و آموزش و پرورش. ترجمه سید اکبر میرحسنی. تهران: مرکز ترجمه و نشر کتاب.
رسولی ثانی آبادی، عفت؛ افروز، غلامعلی؛ یاریاری، فریدون و غلامعلی لواسانی، مسعود. (1402). تدوین و ارزیابی اثربخشی برنامه آموزش خلاق بر نشاط معنوی،  تفکر خلاق و مهارت حل مساله در دانشجویان دانشگاه­های مشهد. روانشناسی تربیتی، 19(49)، 21-47. 10.22111/JEPS.2023.42317.5027
زینلی، بهروز؛ تاجیک اسماعیلی، سمیه؛ نیرومند، لیلا و مظفری، افسانه. (1399). مقایسه اثربخشی روش­های تدریس بارش مغزی و حل مسأله بر تعامل معلم و دانش­آموز. تدریس­پژوهی، 8(2)، 130-146. HTTPS://DOI.ORG/10.34785/J012.2020.898
سلیمانی، زینب؛ منظری توکلی، علیرضا؛ منظری توکلی، حمداله و حاجی پور، نجمه. (1403). ارائه مدل مطلوب عملکرد تحصیلی بر اساس سرمایه روانشناختی، سازگاری فردی و مهارت حل مسأله در دانش آموزان دختر. مطالعات روانشناسی تربیتی، 21 (55)، 25-1. 10.22111/jeps.2024.47126.5587
سیدی فضل­اللهی، سید صابر و اکوان، محمد. (1401). بررسی تطبیقی ساختار شناخت در فلسفۀ دکارت و جان دیویی. پژوهش­های معرفت­شناختی، 11(24)، 27-50. https://sanad.iau.ir/Journal/aadab/Article/1064337
سیسیان، خدیجه؛ عظیمی، رحمت الله و موسوی نیک، مریم. (1401). بررسی تاثیر آموزش گروهی مهارت­های زندگی (حل مساله و مهارت ارتباط موثر) بر تعارض با والدین و پرخاشگری نوجوانان 14 تا18 ساله دختر استان تهران. دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 5(55)، 15-24. https://www.jonahs.ir/showpaper/6558926
شریعت­مدار، آسیه؛ تقدیسی، نوشین و فرحبخش، کیومرث. (1402). مطالعه تجربه زیسته دختران در زمینه سازگاری با فوت مادر در دوره نوجوانی. مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان، 21(3)، 90-115. 10.22051/JWSPS.2023.40699.2639
طاهرزاده قهفرخی، سجاد و سایه­میری، احسان. (1400). بررسی تغییرات مختلف جسمانی، شناختی و اجتماعی دوره نوجوانی از دیدگاه­های مختلف و مشکلات و اختلافات روانی این دوره. پیشرفت­های نوین در روان­شناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، 4(43)، 1-26. https://www.jonapte.ir/fa/showart-a4a74d8622d9c5232c685220aa8c3faf
عبدی، صباح؛ عبدالله پور، ارسطو و احمدی فر، رشید. (1402). میزان توجه به رفتارهای ارتقادهنده سلامت در محتوای کتاب­های درسی ابتدایی و نقش این رفتارها در پیش بینی نمره شایستگی­های عمومی دانش آموزان. مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 12(2)، 559-586. 10.48310/PMA.2023.3095
عسکری رباطی، غلامحسین و خلیلی کالکی، زری. (1402). بررسی میزان اثربخشی آموزش درس ریاضی با رویکرد حل مسئله بر پیشرفت تحصیلی و مهارت حل مسئله. پویش در آموزش علوم پایه، 9(31)، 39-49. https://basicscience.cfu.ac.ir/article_3236.html
فراشبندی، رضا؛ حبیبی دهنه سیری، زینب؛ یوسفی، عاطفه و شامرادی ورنامخواستی، نسیم. (1396). جان دیویی و تعلیم و تربیت. چهارمین کنفرانس بین المللی یافته­های نوین علوم و تکنولوژی.https://civilica.com/doc/710898
گل­محمدنژاد بهرامی، غلامرضا. (1398). مقایسه اثربخشی آموزش مهارت حل­مسأله و آموزش هوش هیجانی بر کاهش پرخاشگری دانش آموزان دختر دوره اول متوسطه تبریز. آموزش و ارزشیابی، 12(46)، 13ـ28. 10.30495/jinev.2019.668226
گوتک، جرالد ال. (1396). مکاتب فلسفی و آراء تربیتی. ترجمه محمدجعفر پاک­سرشت. چاپ17. تهران: سمت. نبئی، مینا؛ فهیمی، رضا (1398). بررسی مهارت حل مسأله در شاهنامه فردوسی. رخسار زبان، 3(10)، 115ـ.145. https://civilica.com/doc/1142546
نعمتی، فاطمه؛ گلستانه، سید موسی و جوکار، مهسا. (1400). رابطه بین نیازهای بنیادین روان شناختی با تاب آوری از طریق نقش میانجی گری خودکارآمدی در مهارت­های زندگی در دوره نوجوانی. روانشناسی معاصر، 16(2)، 59-72. 20.1001.1.20081243.1402.16.2.7.5
یاری مقدم، نفیسه؛ دلاور، علی؛ درتاج، فریبرز و حاجعلیزاده، کبری. (1399). بررسی تاثیر هیجانات منفی (اضطراب و افسردگی) در درک مطلب خواندن و حل مسئله به منظور تدوین یک مدل ساختاری در دوره ابتدایی شهر همدان. مطالعات روانشناسی تربیتی، 16(37)، 199-230. 10.22111/JEPS.2019.5004
یاسبلاقی شراحی، بهمن و مرادی، رحیم. (1402). اثربخشی راهبرد آموزش تفکر طراحی بر توانایی حل مسأله دانش‌آموزان دوره ابتدایی در درس تفکر و پژوهش. تدریس پژوهی، 11(3 )، 114-129. https://trj.uok.ac.ir/issue_7890_7932.html
یزدانی، امیرحسین و سلیمان نژاد کیاسری، احسان. (1396). تحلیل محتوای کتاب ریاضی ششم بر اساس توجه به رویکرد حل مسأله جان دیویی. دومین کنفرانس بین المللی رویکرد­های نوین در آموزش و پژوهش. https://civilica.com/doc/654615
یوسفی، محمد رضا و عامل محرابی، ابراهیم. (1395). زاغ و مار: برگرفته از کلیله و دمنه : مهارت حل مسئله. چاپ چهارم. تهران: فرای علم.
Borowski, S.K., Spiekerman, A.M., Rose, A.J. (2023). The role of gender in the friendships of children and adolescents. Encyclopedia of Child and Adolescent Health, 3, 94-103. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-818872-9.00044-3
Kinga, S; Paul, M; Sefan,  S. (2017). Associations between Hexaco model of personality structure, motivational factors and self-reported creativity among architecture students. Proced Soci Behav Sci, 187 (1),130-135. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.03.025
Liu, L., Wang, Y., Zhao, J., Wang, M. (2022). Parental reports of stress and anxiety in their migrant children in China: The mediating role of parental psychological aggression and corporal punishment. Child Abuse & Neglect, 31, 1056-1059. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2022.105695
Selvi, S. (2007). Future Aims of Science Curriculum for Primary school. Cultura, International Journal of  Philosophy of Culture and Axiology, 8, 176-183. 10.5840/cultura20074212
Theobald, M. (2021). Self-regulated learning training programs enhance university students’ academic performance, self-regulated learning strategies, and motivation: A metaanalysis. Contemporary Educational Psychology, 66,101976. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2021.101976
Wang, X., Young, G.W., Plechatá, A., Mc Guckin, C., Makransky, G. (2023). Utilizing virtual reality to assist social competence education and social support for children from under-represented backgrounds. Computers & Education, 201, 1048-1052. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2023.104815
Journal of Educational Psychology Studies
Volume 23, Issue 61
May 2026
Pages 17-1

Files

Share

How to cite

Statistics