اثربخشی مشاوره مدرسه مبتنی بر توانمندی‌ها بر انطباق‌پذیری مسیر شغلی، سرزندگی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان دختر دوره‌ی دوّم متوسطه

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مشاوره شغلی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد مشاوره شغلی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

10.22111/jeps.2026.54467.6191

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی مشاوره مدرسه مبتنی بر توانمندی‌ها بر انطباق‌پذیری مسیر شغلی، سرزندگی تحصیلی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه بود. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش، تمامی دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه منطقه 2 شهر تهران در سال تحصیلی 1404-1403 را شامل می‌شد که از میان آنان، ۴۰ دانش‌آموز دختر به‌صورت در دسترس انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش در قالب برنامه مشاوره مدرسه مبتنی بر توانمندی‌ها بر اساس پروتکل گلسی و اکوس (2007) مداخله را دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل هیچ‌گونه مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه انطباق‌پذیری مسیر شغلی ساویکاس و پورفلی (2012)، پرسشنامه سرزندگی تحصیلی دهقانی‌زاده و همکاران (1391) و پرسشنامه اشتیاق تحصیلی وانگ و همکاران (2011) بود. داده‌ها پس از بررسی پیش‌فرض‌های آماری با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری (MANCOVA) تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، بین دو گروه آزمایش و کنترل در هر سه متغیر انطباق‌پذیری مسیر شغلی، سرزندگی تحصیلی و اشتیاق تحصیلی تفاوت معناداری وجود دارد (001/0≥p). همچنین نتایج تحلیل‌های تک‌متغیره نشان داد که مشاوره مدرسه مبتنی بر توانمندی‌ها موجب افزایش معنادار هر سه متغیر در گروه آزمایش شده است. نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که مشاوره مدرسه مبتنی بر توانمندی‌ها می‌تواند به‌عنوان مداخله‌ای مؤثر و پیشگیرانه در محیط مدرسه، ایفا کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigating the Effectiveness of Strengths Based School Counseling on Career Path Adaptability, Academic Vitality, and Academic Engagement among Female Upper Secondary School Students

نویسندگان [English]

  • Milad Fathi 1
  • Zahra Torki 2
  • Maryam Ghorbannia 3
1 M.A. in Career Counseling, Kharazmi University, Tehran, Iran.
2 M.A. in Career Counseling, Kharazmi University, Tehran, Iran
3 M.A. in Family Counseling, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The aim of the present study was to investigate the effectiveness of strengths-based school counseling on career adaptability, academic vitality, and academic engagement among female upper secondary school students. The research method was quasi-experimental with a pretest–posttest control group design. The statistical population included all female upper secondary school students in District 2 of Tehran during the 2023–2024 academic year. From this population, 40 female students were selected using convenience sampling and were randomly assigned to an experimental group (n = 20) and a control group (n = 20). The experimental group received the strengths-based school counseling intervention based on the Gladding and Cox (2007) protocol, while the control group received no intervention. The research instruments included the Career Adapt-Abilities Scale developed by Savickas and Porfeli (2012), the Academic Vitality Scale by Dehghanizadeh et al. (2012), and the Academic Engagement Scale by Wang et al. (2011). After examining the statistical assumptions, the data were analyzed using Multivariate Analysis of Covariance (MANCOVA). The findings indicated that, after controlling for pretest effects, there were significant differences between the experimental and control groups in career adaptability, academic vitality, and academic engagement (p ≤ 0.001). Furthermore, the results of univariate analyses showed that strengths-based school counseling led to significant increases in all three variables in the experimental group. The results of the present study suggest that strengths-based school counseling can be considered an effective and preventive intervention in the school setting,

کلیدواژه‌ها [English]

  • Strengths-based school counseling
  • Career adaptability
  • Academic vitality
  • Academic engagement

مراجع

دهقانی­زاده، محمدحسین. و حسین چاری، مسعود. (1391). سرزندگی تحصیلی و ادراک از الگوی ارتباطی خانواده؛ نقش واسطه ای خودکارآمدی. مجله­ی مطالعات آموزش و یادگیری، 4(2)، 21-4. 10.22099/JSLI.2013.1575
دهقانی­زاده، محمدحسین.، حسین چاری، مسعود.، مرادی، مرتضی. و سلیمانی خشاب، عباسعلی. (1393). سرزندگی تحصیلی و ادراک از الگوهای ارتباطات خانواده و ساختار کلاس؛ نقش واسطه ای ابعاد خودکارآمدی. فصلنامه­ی روانشناسی تربیتی،  32(10)، 30-1. https://jep.atu.ac.ir/article_62.html
رشنو، مهناز؛ پوردل، مژگان و تنهادوست، کتایون. (1401). تعیین اثربخشی آموزش ایمن‌سازی در برابر استرس بر سرزندگی تحصیلی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان دچار استرس تحصیلی. مجله مطالعات ناتوانی، 12، 8-1. URL: http://jdisabilstud.org/article-1-2578-fa.html
رنجبر، محمد و صادقی، احمد. (1400). بررسی تاثیر مدل مشاوره مدرسه مبتنی بر توانمندی‌ها بر رشد مسیر شغلی و بهزیستی تحصلی دانش‌آموزان. فصلنامه اندیشه‌های نوین تربیتی، 17(2)، 27-7. https://jontoe.alzahra.ac.ir/article_5579.html
زاهد، عادل؛ کریمی یوسفی، سیده هایده و معینی‌کیا، مهدی. (1392). ویژگی‎‌های روان‌سنجی مقیاس اشتیاق به مدرسه. فصلنامه مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 2(7)، 70-55. https://pma.cfu.ac.ir/article_222.html
شیخ‌الاسلامی، علی و کریمیانپور، غفار. (1399). پیش بینی اشتیاق تحصیلی دانش آموزان براساس حمایت تحصیلی و جو روانی- اجتماعی کلاس. نشریه راهبردهای شناختی در یادگیری، 10، 111-95. https://asj.basu.ac.ir/article_2354.html
شیخ‌الاسلامی، علی. (1401). پیش‌بینی سرزندگی تحصیلی دانش‌آموزان براساس حمایت تحصیلی و خودپنداره‌ی تحصیلی. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 16(57)، 61-51. https://www.jiera.ir/article_154370.html
شیخ‌الاسلامی، علی؛ قدیمی قوجه‌بیگلو، مریم و رضائی‌شریف. (1404). اثربخشی آموزش به روش تلفیقی در درس ریاضی بر اشتیاق تحصیلی دانش آموزان. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 59، 190-177. https://jeps.usb.ac.ir/article_9376.html
صمدیه، هانیه؛ صدری، مهدی و اکبری مقدم، مطهره. (1400). نقش واسطه‌ای درگیری عاملی در ارتباط میان اشتیاق تحصیلی و تعهد به دانشگاه. رویش روانشناسی، 10(12)، 202-191. URL: http://frooyesh.ir/article-1-3140-fa.html
References
Akos, P., Merlin-Knoblich, C., Duquette, K. E. V. I. N., Dollarhide, C. T., & Lemberger-Truelove, M. E. (2019). Strengths-based school counseling 2.0. Theories of school counseling for the 21st century, 211-240.‏ https://psycnet.apa.org/record/2019-31289-010
Awang-Hashim, R., & Sani, A. M. (2008). A confirmatory factor analysis of a newly integrated multidimensional school engagement scale. Malaysian Journal of Learning and Instruction, 5, 21-40. DOI:10.32890/mjli.5.2008.7595
Barkhoda, S. J., & Karami, P. (2023). Modeling the Structural Relationships of Social Support on Academic Satisfaction with the Mediating Role of Academic Vitality. Journal of Cognitive Strategies in Learning, 11(20), 255-283.‏ 10.22084/J.PSYCHOGY.2023.27144.2536
Fantinelli, S., Esposito, C., Carlucci, L., Limone, P., & Sulla, F. (2023). The influence of individual and contextual factors on the vocational choices of adolescents and their impact on well-being. Behavioral Sciences, 13(3), 233.‏ DOI: 10.3390/bs13030233
Galassi, J. (2017). Strengths-based school counseling: Promoting student development and achievement. Routledge.‏
Galassi, J. P., & Akos, P. (2007). Strengths-based school counseling: Promoting student development and achievement. Routledge.
Guo, L. (2025). Navigating the Future: Factors Influencing Adolescents' Career Expectation Uncertainty in a Dynamic World. The Career Development Quarterly, 73(1), 2-15.‏ https://doi.org/10.1002/cdq.12372
Haenggli, M., Hirschi, A., & Marciniak, J. (2025). Navigating transitions: A longitudinal exploration of career decision-making process dynamics in adolescents. Journal of Vocational Behavior, 159, 104125.‏ DOI:10.1016/j.jvb.2025.104125
Hyvärinen, S., Purtilo-Nieminen, S., & Rautio, K. (2025). Strengths-based student guidance in school-related contexts: a systematic review. Journal of Psychological and Educational Research, 33(1), 30-52.‏ doi: 10.1177/13623613251348557
Liu, Y., Cho, G., & Liu, X. (2025). The influence of positive parenting and positive teacher-student relationships on learning engagement of Korean middle school students-the mediating role of grit. BMC psychology, 13(1), 411.‏ DOI:10.1186/s40359-025-02718-9
Magyar-Moe, J.L. (2009). Therapist's guide to positive psychological interventions. Translated by: Foroghi, A., Aslani, Jalil., Rafiei, S (2015). Tehran, Arjmand (Text in Persian)
Melhe, M. A., Salah, B. M., & Hayajneh, W. S. (2021). Impact of training on positive thinking for improving psychological hardiness and reducing academic stresses among academically-late students. Kuram ve Uygulamada Egitim Bilimleri, 21(3), 132-146. https://doi.org/10.1080/02673843.2023.2270051
Moghadasi, J., Keikavoosi-Arani, L. (2023). Investigating the factors influencing students’ academic enthusiasm for a shift of paradigm among education managers shaping academic pedagogy. BMC Medical Education, 23(480), 1-13. DOI:10.1186/s12909-023-04453-4
Niu, Z., Wang, Y., Yang, K., Zuo, B., & Wen, F. (2025). Understanding academic expectations: the influence of students’ academic emotions on academic expectations and the mediational role of perceived teacher competence and warmth. Social Psychology of Education, 28(1), 79.‏ DOI:10.1007/s11218-025-10039-3
Oliveira, Í. M., & Marques, C. (2024). The role of career adaptability and academic engagement in college student’s life satisfaction. International Journal of Environmental Research and Public Health, 21(5), 596.‏ DOI:10.3390/ijerph21050596
Savickas, M. L., & Porfeli, E. J. (2012). Career Adapt-Abilities Scale: Construction, reliability, and measurement equivalence across 13 countries. Journal of Vocational Behavior, 80(3), 661–673. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2012.01.011
Shademan, T., Mohammadi, M., Lotfi Kahriz Sangi, Z., & Ashrafi Alavijeh, M. (2024). The effectiveness of positive thinking training on academic vitality and students' achievement motivation during Corona epidemic. Quarterly Journal of Child Mental Health, 11(1), 1-14.‏ URL: http://childmentalhealth.ir/article-1-1137-en.html
Soorgi, C., Ghanifar, M. H., Asadi Yoonesi, M. R., & Ahi, Q. (2020). The effectiveness of emotional self-control on students' academic vitality and academic performance. Quarterly Journal of Child Mental Health, 7(3), 40-52.‏  https://doi.org/10.22055/psy.2025.47064.3268
Wang, MT., Willett, JB., & Eccles, JS. (2011). The assessment of school engagement: Examining dimensionality and measurement invariance by gender and race/ethnicity. Journal of School Psychology, 49(4), 465-480. DOI: 10.1016/j.jsp.2011.04.001
Xie, R., Kang, N., Zheng, C., Cheng, M., & Hu, J. (2024). The impact of family on the development of adolescent career adaptability: the mediating roles of core self-evaluation and school connectedness. Current Psychology, 43(29), 24168-24176.‏
Zeng, Q., He, Y., Li, J., Liang, Z., Zhang, M., Yi, D., & Quan, J. (2022). Hope, future work self and life satisfaction among vocational high school students in China: The roles of career adaptability and academic self-efficacy. Personality and Individual Differences, 199, 111822.‏ https://doi.org/10.1016/j.paid.2022.111822
Zhang, M. C., Zhou, N., & Cao, H. (2024). Approaching temporal dynamics in the dimension-level associations between career adaptability/ambivalence and internalizing symptoms among Chinese adolescents throughout their high middle school years. Journal of Youth and Adolescence, 53(9), 2016-2031.‏ DOI: 10.1007/s10964-024-01996-7
مطالعات روانشناسی تربیتی
دوره 23، شماره 62
شهریور 1405
صفحه 158-133

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار