اثربخشی آموزش مدیریت استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر اضطراب تحصیلی و سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان پسر

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 گروه آموزش روانشناسی ومشاوره دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

2 دکتری تخصصی روان‌شناسی تربیتی، مدرس دانشگاه فرهنگیان لرستان، خرم‌آباد، ایران.

3 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

4 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

10.22111/jeps.2025.49876.5826

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش مدیریت استرس مبتنی بر ذهن­آگاهی بر اضطراب تحصیلی و سازگاری اجتماعی دانش­آموزان پسر دوره متوسطه اول شهر اقلید انجام شد. روش پژوهش، نیمه­آزمایشی با طرح پیش­آزمون – پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش­آموزان پسر دوره متوسطه اول شهر اقلید در سال تحصیلی ۱۴۰3- ۱۴۰2 بود. از میان جامعه آماری تعداد ۳6 دانش­آموز به روش نمونه­گیری خوشه­ای،  و به روش تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 18 نفر) جایگزین شدند. به گروه آزمایش، آموزش  مدیریت استرس مبتنی بر ذهن­آگاهی چاسکالون (2011) طی 8 جلسه ۶۰ دقیقه­ای آموزش داده شد. داده­های پژوهش با استفاده از پرسشنامه­های اضطراب تحصیلی آلبرت و هابر (1960) و سازگاری اجتماعی کالیفرنیا (1953) گردآوری شدند. به­منظورتجزیه و تحلیل داده­ها از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و نرم­افزار spss نسخه 26 استفاده شد. نتایج حاصل نشان داد که آموزش مدیریت استرس مبتنی بر ذهن­آگاهی بر اضطراب تحصیلی و سازگاری اجتماعی دانش­آموزان دوره متوسطه اول شهر اقلید موثر است (۰۵/۰p<). به بیان دیگر آموزش مدیریت استرس مبتنی بر ذهن­آگاهی سبب کاهش اضطراب تحصیلی و افزایش سازگاری اجتماعی دانش­آموزان گروه آزمایش شده است. باتوجه به نتایج این پژوهش پیشنهاد می­شود که مشاوران و روان­شناسان مدارس در جهت کاهش اضطراب تحصیلی و ارتقاء سازگاری اجتماعی دانش­آموزان از رویکرد آموزشی آموزش مدیریت استرس مبتنی بر ذهن­آگاهی استفاده نمایند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The effectiveness of mindfulness-based stress management training on academic anxiety and social adjustment of male

نویسندگان [English]

  • Akbar Rezaiefard 1
  • Fariborz Geravand 2
  • Kourosh Amrai 3
  • Kobra Aalipour 4
1 Department of Psychology and Counselling Farhangian .University, Tehran.Iran.
2 PhD in educational psychology, Farhangian University of Lorestan, khorramabad, Iran.
3 Associate Professor, Department of Psychology, Lorestan University, Khorramabad, Iran.
4 PhD in educational psychology Lorestan University.
چکیده [English]

The present study was conducted with the aim of investigating the effectiveness of mindfulness-based stress management training on academic anxiety and social adjustment of male high school students in Euclid city. The research method was semi-experimental with a pre-test-post-test design with a control group. The statistical population of the research included all male students of the first secondary school in Euclid city in the academic year of 2023-2024. Among the statistical population, 36 students were replaced by cluster sampling and randomly in two experimental and control groups (18 people in each group). The experimental group was taught stress management training based on Chascalon's (2011) mind-awareness during 8 60-minute sessions. Research data were collected using Albert and Haber's (1960) academic anxiety questionnaires and California's (1953) social adjustment questionnaires. . In order to analyze the data, multivariate covariance analysis and spss software version 26 were used. The results showed that stress management training based on mindfulness is effective on academic anxiety and social adjustment of first secondary students in Euclid city (p<0.05). In other words, stress management training based on mindfulness has reduced academic anxiety and increased the social adjustment of students in the experimental group. According to the results of this research, it is suggested that school counselors and psychologists use the educational approach of stress management training based on mindfulness in order to reduce academic anxiety and improve the social adjustment of students.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Stress management training based on mindfulness
  • academic anxiety
  • social adaptation
  • students

مراجع

ابوالمعالی، خدیجه، اثنی عشری، اکرم و آجیل چی، بیتا (1392). پیش بینی اضطراب تحصیلی و سازگاری اجتماعی براساس جوعاطفی خانواده. دومین کنگره روان­شناسی اجتماعی ایران، .https://www.sid.ir/paper/846036/
باباخانی، وحیده (1398). اثربخشی آموزش مهارت­های ذهن­آگاهی بر سازگاری و سلامت­روان دانش­آموزان. نشریه رویش روان­شناسی، 8 (5)، 178-171. http://frooyesh.ir/article-1-1051-fa.html.
درتاج، اطهره، توحیدی، افسانه و تجربه کار، مهشید (1399). اثربخشی آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر امید تحصیلی، سرسختی تحصیلی، سازگاری تحصیلی و ذهن آگاهی. پژوهشنامه روانشناسی مثبت، 6 (3)، 90-69. doi: 10.22108/ppls.2021.125120.1991.
دهقان، نیلوفر؛ شریفی، طیبه و احمدی، رضا (1403). مقایسه اثربخشی روش کاهش استرس مبتنی بر ذهن­آگاهی و درمان هیجان­مدار بر انعطاف­پذیری شناختی بیماران قلبی ـ عروقی. مجله علوم پزشکی صدرا، 12 (2)، 174-161. https://doi.org/10.30476/smsj.2024.99682.1432.
رشیدکلویر، حجت­الله؛ قاسمی­نژاد، محمدعلی؛ بشرپور، سجاد، عبدی، عالیه و میرجعفرزاده، سارا (1398). نقش ویژگی‌های معماری محیط و دل‌بستگی به مکان تحصیل در پیش‌بینی سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 16 (35)، 106- 83. https://doi.org/10.22111/jeps.2019.5071.
صادق القول، ملیحه سادات (1402). تعیین رابطه بین سازگاری اجتماعی دانش­آموزان دختر دبیرستانی با سبک­های فرزند پروری. فصلنامه ایده­های نوین روانشناسی، 19 (23)، 9-1. http://jnip.ir/article-1-1135-fa.html.
فاطمی، مریم سادات، چوب فروش­زاده، آزاده و بهرامی، محبوبه (1401). اثربخشی درمان کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر کاهش علائم روان‌تنی و اضطراب امتحان دانش‌آموزان کنکوری. مجله تحقیقات علوم رفتاری، 20 (4)، 745-730. http://rbs.mui.ac.ir/article-1-1446-fa.html.
قمری، محمد و حسینی، گلفر (1396). اثربخشی آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن­آگاهی بر اضطراب امتحان دانش­آموزان دختر. نشریه روان‌شناسی فرهنگی زن، 9 (31)، 43-33. https://journals.iau.ir/article_532096.html.
کشاورز افشار، حسین و میرزایی، جواد (1397). بررسی رابطه سازگاری اجتماعی، هوش هیجانی و راهبردهای انگیزشی با اضطراب تحصیلی دانشجویان. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان­درمانی، 9 (4)، 238-211. https://doi.org/10.22054/qccpc.2018.31279.1804.
محمودی، سید نورالدین و ناجی، سعید (1403). مدل‌یابی رابطه تفکر خلاق و سازگاری اجتماعی با مسئولیت‌پذیری محیط‌زیستی با تأکید بر نقش میانجی استقلال شخصیتی در میان دانش آموزان دوره متوسطه دوم. فصلنامه تعلیم و تربیت، 40 (3)، 125-142. http://qjoe.ir/article-1-2836-fa.html.
موسوی، راضیه و عباسی، علی اصغر (1396). بررسی رابطه بین کمال گرایی و خودکارآمدی تحصیلی با اضطراب پیشرفت تحصیلی در دانشجویان. کنفرانس بین المللی فرهنگ آسیب شناسی روانی و تربیت. file:///C:/Users/sa/Downloads/8451396h0132.pdf.
مهدوی، عابد، گلستانی، علیرضا، آقائی، مریم، همتی­راد، گیتی، حاج حسینی، منصوره، غلامعلی لواسانی، مسعود، سپهریگانه، شهربانو و قربانی­نیا، فاطمه سادات (1397). اثربخشی آموزش مهارت حل مسئله بر افزایش سازگاری اجتماعی و راهبردهای خودتنظیمی کودکان طلاق. فصلنامه مطالعات روانشناسی تربیتی، 16 (33)،157-170. https://doi.org/10.22111/jeps.2019.4497.
References
Akan, Y. (2021). Investigation of the Effect of the" Violence Reduction Psychoeducation Program" on Anger, Violence and Aggression Levels of Students. International Journal of Progressive Education, 17(1), 513-533. DOI: 10.29329/ijpe.2020.329.32.
Alfonso, S. V., & Lonigan, C. J. (2021). Trait anxiety and adolescent's academic achievement: The role of executive function. Learning and Individual Differences, 85, 101941. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2020.101941.
Altan-Atalay, A., & Saritas-Atalar, D. (2022). Interpersonal emotion regulation strategies: How do they interact with negative mood regulation expectancies in explaining anxiety and depression?. Current Psychology, 41, 379-385. https://doi.org/10.1007/s12144-019-00586-2.
Bohlmeijer, E., Prenger, R., Taal, E. & Cuijpers, P. (2012). The Effects of mindfulness-based stress reductiontherapy on mental health of adults with a chronic medical disease: A meta-analysis. Journal of Psychosomatic Research, (68), 539-544. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2009.10.005.
Chaskalson, M. (2011). The mindfulness workplace: developing resilient individuals and resonant organizations with MBSR New York: John Wiley & Sons.
Chitra, V. S. (2022). Professed effects of adjustment: A study of social adjustment based on gender and locale of residence. Journal of Positive School Psychology, 6(10), 1202-1211.‏ https://www.journalppw.com/index.php/jpsp/article/view/13325.
Cummings, D. J., Loxton, N. J. & Poropat, A. E. (2019). The relevance / significance of stimuli appraisals for personality traits in an academic context. Learning and Individual Differences, 69, 225-231. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2018.04.008.
Deshpande, A. G., Johnson, J. R., Casta, A. M., Marien, M. S., & Reiff, M. (2023). The impact of a mindfulness-based stress reduction program on university students’ mental health: a mixed-methods evaluation. Journal of American college health, 1-11.‏ https://doi.org/10.1080/07448481.2023.2198028.
Fisher, V., Li, W. W., & Malabu, U. (2023). The effectiveness of mindfulness‐based stress reduction (MBSR) on the mental health, HbA1C, and mindfulness of diabetes patients: A systematic review and meta‐analysis of randomised controlled trials. Applied Psychology: Health and Well‐Being, 15(4), 1733-1749.‏ https://doi.org/10.1111/aphw.12441.
George, N. I., & Ukpong, D. E. (2012). Adolescents’ sex dieeeeential social adjustment pooblems and academic performance of junior secondary school students in Uyo Metropolitan City. International Journal of Business and Social Science, 3(19). http://jnip.ir/article-1-1135-en.html.
Gu, Y., & Zhu, Y. (2018). TCTAP A-138 effects of mindfulness-based stress reduction on components of the metabolic syndrome in patients with coronary heart disease: a randomized controlled trial. Journal of the American College of Cardiology, 71(16), 38-41. https://www.jacc.org/doi/full/10.1016/j.jacc.2018.03.125.
Herd, T., & Kim-Spoon, J. (2021). A systematic review of associations between adverse peer experiences and emotion regulation in adolescence. Clinical Child and Family Psychology Review, 24(1), 141-163. https://doi.org/10.1007/s10567-020-00337-x.
Jaismin, Chukkali, S., Jain, A., & Peter, A. (2023). Effects of a Mindfulness-based Intervention on Well-being Among Rural Adolescents with Academic Anxiety. Journal of Indian Association for Child and Adolescent Mental Health, 19(4), 385-393.‏ https://doi.org/10.1177/09731342231221606.
Kristeller, J. L. (2007). MIndfulness Meditation. In P. Lehrer, R.L. Woolfolk & W.E. Sime (Eds.), Principles and practice of Stress Management (3rd ed.). New York: Guilford. https://psycnet.apa.org/record/2007-14796-015.  
Kuo, J. R., Zeifman, R. J., Morrison, A. S., Heimberg, R. G., Goldin, P. R., & Gross,  J. J. (2021). The moderating effects of anger suppression and anger expression on cognitive behavioral group therapy a nd mindfulness based stress reduction among individuals with social anxiety disorder. Journal of Affect ive Disorders, 285(127 -135). https://doi.org/10.1016/j.jad.2021.02.022.
Li, G., Geng, Y., & Wu, T. (2024). Effects of short-form video app addiction on academic anxiety and academic engagement: The mediating role of mindfulness. Frontiers in Psychology, 15, 1428813.‏ https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1428813.
Li, Y., & Guo, K. (2023). Research on the relationship between physical activity, sleep quality, psychological resilience, and social adaptation among Chinese college students: A cross-sectional study. Frontiers in psychology, 14, 1104897.‏ https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1104897.
Macnamara, B. N., & Burgoyne, A. P. (2023). Do growth mindset interventions impact students’ academic achievement? A systematic review and meta-analysis with recommendations for best practices. Psychological bulletin, 149(3-4), 133.‏ https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/bul0000352.
Mettler, J., Khoury, B., Zito, S., Sadowski, I., & Heath, N. L. (2023). Mindfulness-based programs and school adjustment: A systematic review and meta-analysis. Journal of school psychology, 97, 43-62.‏ https://doi.org/10.1016/j.jsp.2022.10.007.
Morales-Rodríguez, A. M., & Morales-Rodríguez, F. M. (2024). Effectiveness of a Mindfulness-Based Intervention Program to Improve Communication and Stress Coping Skills in University Students. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education, 14(7), 1927-1939.‏ https://doi.org/10.3390/ejihpe14070128.
Olatunji, S. O., Mojisola, S. T., Oyegoke, D. A., & Adejare, S. A. (2024). The Relationship between Resilience and Social Adjustment in Preschool Children in Oyo Town: A Correlation Study. Journal of Intellectual Property and Human Rights, 3(7), 127-134.‏ https://journals.academiczone.net/index.php/jiphr/article/view/3203.
Pang, H., Quan, L., & Lu, J. (2024). How does perceived overload influence international students’ educational attainment? The mediating roles of social media exhaustion and academic anxiety. Current Psychology, 43(9), 7794-7808.‏ https://doi.org/10.1007/s12144-023-04984-5.
Park, B.R., & Choi, J .S. (2014). Emotionally Focused Therapy (EFT) for the Family of an Adolescent with Suicidal Ideation: A Case Study. Family and Family Therapy, 22(3), 275–300. DOI:10.21479/kaft.2014.22.3.275.
Parsons, D., Gardner, P., Parry, S., & Smart, S. (2022). Mindfulness-based approaches for managing stress, anxiety and depression for health students in tertiary education: a scoping review. Mindfulness, 1-16.‏ https://doi.org/10.1007/s12671-021-01740-3.
Schroevers, M. J., Tovote, K. A., Snippe, E., & Fleer, J. (2016). Group and individual mindfulness-based cognitive therapy (MBCT) are both effective: A pilot randomized controlled trial in depressed people with a somatic disease. Mindfulness, 7, 1339-1346.‏ https://doi.org/10.1007/s12671-016-0575-z.
Shaffer, H. (1984). Book Review: Attention and Performance IX. https://doi.org/10.1080/146407484084021.
Simon, P., & Nader-Grosbois, N. (2021). Preschoolers' empathy profiles and their social adjustment. Frontiers in psychology, 12, 782500.‏ https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.782500.
Van Raalte, L. J., & Posteher, K. A. (2019). Examining social support, self-efficacy, stress, and performance, in US Division I collegiate studentathletes’ academic and athletic lives. Journal for the Study of Sports and Athletes in Education, 13(2), 75-96. https://doi.org/10.1080/19357397.2019.1635419.
Wang, X., Dai, Z., Zhu, X., Li, Y., Ma, L., Cui, X., & Zhan, T. (2024). Effects of mindfulness-based stress reduction on quality of life of breast cancer patient: A systematic review and meta-analysis. Plos one, 19(7), e0306643.‏ https://doi.org/10.1371/journal.pone.0306643.
Xavier Oriol-Granado, X., Mendoza-Lira, M., Covarrubias-Apablaza, C. G., & Molina-López, V. M. (2017). Positive emotions, autonomy support and academic performance of university students: the mediating role of academic engagement and self-efficacy. Revista de Psicodidáctica (English ed.), 22(1), 45-53. https://doi.org/10.1387/RevPsicodidact.14280.
 Yuan, Y. (2021). Mindfulness training on the resilience of adolescents under the COVID-19 epidemic: A latent growth curve analysis. Personality and Individual Differences, 172, 110560. https://doi.org/10.1016/j.paid.2020.110560.
Zhang, J., & Zeng, Y. (2024). Effect of College Students’ Smartphone Addiction on Academic Achievement: The Mediating Role of Academic Anxiety and Moderating Role of Sense of Academic Control. Psychology Research and Behavior Management, 933-944.‏ https://www.tandfonline.com/doi/full/10.2147/PRBM.S442924#d1e167.
مطالعات روانشناسی تربیتی
دوره 23، شماره 61
اردیبهشت 1405
صفحه 36-18

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار