مطالعات روانشناسی تربیتی

مطالعات روانشناسی تربیتی

طراحی برنامه آموزش خودتنظیمی و تأثیر آن در انگیزش تحصیلی و باورهای انگیزشی دانش‌آموزان شاهد و ایثارگر دختر و پسر دبیرستان‌های شاهد شهرستان زاهدان

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان
1 دانشجو دکتری، گروه روانشناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2 استادیار، گروه روانشناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران.
3 دانشیار، گروه روانشناسی ، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی ، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف طراحی برنامه آموزش خودتنظیمی و بررسی تأثیر آن در انگیزش تحصیلی و باورهای انگیزشی دانش آموزان شاهد و ایثارگر دختر و پسر دبیرستان‌های شاهد شهرستان زاهدان انجام گرفت. این مطالعه به روش نیمه آزمایشی در قالب طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با دو گروه آزمایش و کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان شاهد و ایثارگر دختر و پسر دبیرستا‌نهای شاهد شهر زاهدان در سال تحصیلی 1400-1399 بود که از بین آنها 60 دانش‌آموز (30 دختر، 30 پسر) به روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب و سپس به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش (15 نفر پسر و 15 نفر دختر ) و دو گروه کنترل(15 پسر و 15 نفر دختر) تقسیم شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌های انگیزش تحصیلی والرند (1989) و باورهای انگیزشی پینتریچ و دیگروت (1990) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل مانکوا و بونفرونی تجزیه و تحلیل شدند. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که تفاوت معنی‌داری بین میانگین نمرات پیش‌آزمون و پس‌آزمون در متغیرهای انگیزش تحصیلی و باورهای انگیزشی وجود دارد. (001/0P< ) و در نتیجه، میانگین نمرات پس آزمون گروه آزمایش، در متغیر انگیزش تحصیلی و باورهای انگیزشی، به طور معنی‌داری بیشتر از گروه کنترل است که می‌تواند ناشی از طراحی و اجرای برنامه آموزش خودتنظیمی محقق باشد. با توجه به نتایج این‌گونه استنباط می‌‌شود که طراحی برنامه آموزش خودتنظیمی می‌تواند به عنوان یک برنامه آموزشی جهت افزایش انگیزش تحصیلی و باورهای انگیزشی دانش‌آموزان توسط مشاوران و متخصصان به کار گرفته شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

designing a self-regulation training program and its effect on the educational motivation and motivational beliefs of Shahid and isagar female and male students of Shahid high school in zahedan

نویسندگان English

Mohammad reza Zahed sheykhi 1
Hossein Mahdian 2
Mahmoud Shirazi 3
1 PhD Student, Department of Psychology, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Bojnourd Branch, Islamic Azad University, Bojnourd, Iran.
3 Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.
چکیده English

هدف: پژوهش حاضر با هدف طراحی برنامه آموزش خودتنظیمی و بررسی تأثیر آن در انگیزش تحصیلی و باورهای انگیزشی دانش آموزان شاهد و ایثارگر دختر و پسر دبیرستان‌های شاهد شهرستان زاهدان انجام گرفت. این مطالعه به روش نیمه آزمایشی در قالب طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با دو گروه آزمایش و کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان شاهد و ایثارگر دختر و پسر دبیرستا‌نهای شاهد شهر زاهدان در سال تحصیلی 1400-1399 بود که از بین آنها 60 دانش‌آموز (30 دختر، 30 پسر) به روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب و سپس به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش (15 نفر پسر و 15 نفر دختر ) و دو گروه کنترل(15 پسر و 15 نفر دختر) تقسیم شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌های انگیزش تحصیلی والرند (1989) و باورهای انگیزشی پینتریچ و دیگروت (1990) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل مانکوا و بونفرونی تجزیه و تحلیل شدند. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که تفاوت معنی‌داری بین میانگین نمرات پیش‌آزمون و پس‌آزمون در متغیرهای انگیزش تحصیلی و باورهای انگیزشی وجود دارد. (001/0P< ) و در نتیجه، میانگین نمرات پس آزمون گروه آزمایش، در متغیر انگیزش تحصیلی و باورهای انگیزشی، به طور معنی‌داری بیشتر از گروه کنترل است که می‌تواند ناشی از طراحی و اجرای برنامه آموزش خودتنظیمی محقق باشد. با توجه به نتایج این‌گونه استنباط می‌‌شود که طراحی برنامه آموزش خودتنظیمی می‌تواند به عنوان یک برنامه آموزشی جهت افزایش انگیزش تحصیلی و باورهای انگیزشی دانش‌آموزان توسط مشاوران و متخصصان به کار گرفته شود. ود.

کلیدواژه‌ها English

training program design
education motivation
motivational believe
shahed and a isargar
هادی و میری، مینو.(1402). شناسایی عوامل مؤثر بر انگیزش تحصیلی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان و ارائة مدل ساختاری آن. مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، (1)12، 55-37. 1001.1.2423494.1402.12.1.2.1
باقری ، ناصر؛ شهرآرای،  مهرنازو  فرزاد، ولی اله.(1382). وارسی‌های روان‌سنجی مقیاس انگیزش تحصیلی در بین دانش‌آموزان دبیرستان‌های تهران. روانشناسی بالینی و شخصیت، (1)1، 24-11. 1001.1.23452188.1382.1.1.2.8
پیری کامرانی، مرضیه ؛ سلیمی بجستانی، حسین؛ فرحبخش، کیومرث و معتمدی، عبداله. (1399). تأثیر الگوی بومی مشاوره تحصیلی مبتنی بر بررسی مفهوم انگیزشی در تجارب زیسته بر انگیزش تحصیلی دانش آموزان. مجلۀ علوم روانشناختی، (93)19، 1067-1059. URL: http://psychologicalscience.ir/article-۱-۷۸۱-fa.html
پیرانی، عارف؛ یار احمدی، یحیی ؛ احمدیان، حمزه  و پیرانی، ذبیح.(1402). اثر بخشی آموزش راهبردهای یادگیری خودتنظیمی و انگیزش تحصیلی بر رضایت از تحصیل دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه دوم نظری شهر ایلام. فصلنامه علمی پژوهش های یاددهی و یادگیری دانشگاه آزاد واحد بجنورد، (74)18، 46-25.  30495/educ.2022.579301.1995
حاجی اقراری، لعیا و ایمانی، زینب.(1402).اثربخشی آموزش خودتنظیمی بر اهمال کاری تحصیلی و انگیزش تحصیلی،اولین همایش بین المللی جامعه شناسی، علوم اجتماعی و آموزش و پرورش با رویکرد نگاهی به آینده،بوشهر،https://civilica.com/doc/1782053
لطیفیان، مرتضی؛ رضویه، اصغرو فولادچنگ، محبوبه .(1385). بررسی مقایسه ای تأثیر آموزش مهارت های خودگردانی و افزایش باورهای خودبسندگی بر کارکرد تحصیلی دانش آموزان دبیرستانی. مجله اندیشه های نوین تربیتی، 3 (4)، 7-25. https://ensani.ir/fa/article/10033
سلطانی، مهسا و غضنفری، احمد. (1403). اثربخشی آموزش تنظیم هیجان بر سازگاری، انگیزش تحصیلی و خود ادراکی دانش­آموزان دارای اختلال یادگیری شهر شهرکرد. فصلنامه ایده های نوین روانشناسی ، (24)20، 15-2 URL: http://etiadpajohi.ir/article-۱-۲۸۸۶-fa.html
مهدی زاده مرتضی، پاکدامن مجید، ابراهیم پور مجید، سعیدی علی. اثربخشی آموزش خودتنظیمی مبتنی بر نمایش خلاق بر خودتنظیمی و انگیزش پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی فصلنامه سلامت و اموزش در اوان کودکی ۱۴۰۳; ۵ (۲) :۱۴-۱. URL: http://jeche.ir/article-۱-۲۰۸-fa.html
نوروزی، عباس؛ حاجی میررحیمی،سید داوود و سبزه علی توران پشتی، حسن.(1402). عاملهای مؤثر بر انگیزه تحصیل دان شآموزان هنرستا نهای کشاورزی استان البرز. فصل نامه علمی پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، 67، 157-140  10.22092/jaear.2024.365122.2002
واحدی، شهرام؛ اسماعیل پور، خلیل؛ زمانزاده، وحید و عطایی زاده، افسانه .(1391). نیمرخ های انگیزش تحصیلی دانشجویان پرستاری و ارتباط آن با پیشرفت تحصیلی: رویکرد فرد محور. فصلنامه افق پرستاری، (1)1، 46-36 https://www.magiran.com/p1073678  
Bakhtiar, A., Hadwin, A.F.(2022). Motivation From a Self-Regulated Learning Perspective: Application to School Psychology. Canadian Journal of School Psychology, 37(1), 93-11. https://doi.org/10.1177/08295735211054699
Bidjerano, T.,Yun Dai, D. (2007). The relationship between the big five model of personality and self-regulated learning strategies. Learning and Individual Differences, 17, 69-81. http://dx.doi.org/10.1016/j.lindif.2007.02.00 
Dalanbayar, R., Damba, T. A., & Badamdorj, O. (2024).Academic motivation in medical education: A Literature Review. In Conference on Quality Assurance in Higher Education: Transforming education-new generation of learners (QAHE2023) (pp. 141-151). https://civilica.com/doc/1990609.
El-Sayed, M. M., Taha, S. M., AbdElhay, E. S., & Hawash, M. (2024). Understanding the relationship of academic motivation and social support in graduate nursing education in Egypt. BMC nursing, 23(1), 12. https://doi.org/10.1186/s12912-023-01671-5
Estévez, I;Rodríguez-Llorente, C., Piñeiro, I.,González-Suárez, R., Valle, A. (2021) .School Engagement, Academic Achievement, and Self-Regulated Learning, 13, 3011. https:// doi.org/10.3390/su13063011. https://doi.org/10.3390/su13063011
Henry A; Liu M .(2024). L2 motivation and self regulated learning: An integrated model. System, 123, 1-21, https://doi.org/10.1016/j.system.2024.103301
Ilishkinaa ,D. I., Bruina,A., Podolskiyc, A. I;VolkdJeroen, M.I; Merriënboera, J.G.V. (2022) .Understanding self-regulated learning through the lens of motivation: Motivational regulation strategies vary with students’ motives. International Journal of Educational Research, 113, https://doi.org/10.1016/j.ijer.2022.101956.
Jawher S. A., Amin, M.Y.M.(2021). Motivational Self-Regulated Strategy For Learners In Erbil Universities Of Iraq. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education, 12 (13), 3967-3983. DOI:https://doi.org/10.17762/turcomat.v12i13.9310
Karabenick, S. A., & Berger, J.-L. (2013). Help seeking as a self-regulated learning strategy. In H. Bembenutty, T. J. Cleary, & A. Kitsantas (Eds.), Applications of self-regulated learning across diverse disciplines: A tribute to Barry J. Zimmerman (pp. 237–261). IAP Information Age Publishing. https://psycnet.apa.org/record/2013-11997-008
Klimova, B ., Zamborova, K ., Cierniak-Emerych, A ., Dziuba, S.(2022). University Students and Their Ability to Perform Self-Regulated Online Learning Under the COVID-19 Pandemic. Front Psychol. 2022; 13: 781715. doi: 10.3389/fpsyg.2022.781715
Li, G.; Luo, H.; Lei, J.; Xu, S.;Chen, T. (2022).Effects of First-Time Experiences and Self-Regulation on College Students’ Online Learning Motivation: Based on a National Survey during COVID-19. Educ. Sci. 12, 245. https://doi.org/10.3390/educsci12040245
Martin, H., Craigwell, R ., Ramjarrie, K. (2022). Grit, motivational belief, self-regulated learning (SRL), and academic achievement of civil engineering students, European Journal of Engineering Education, 47:4, 535-557, DOI: 10.1080/03043797.2021.2021861
Ning, H. K., & Downing, K. (2011). The interrelationship between student learning experience and study behaviour. Higher Education Research & Development, 30(6), 765–778. https://doi.org/10.1080/07294360.2010.539598
Nwikpo, M. N., Okochi, E. N., Eluemuno, A. I., & Nwasor, V. C. (2024). Self-Regulation and Academic Motivation as Correlates of Academic Performance of Secondary School Students in Orumba North L.G. A. Of Anambra State. Futurity of Social Sciences, 2(1), 89-101.https://doi.org/10.57125/FS.2024.03.20.05
Pintrich, P. R., & De Groot, E. (1990). Motivational and self-regulated learning components of classroom academic performance. Journal of Educational Psychology, 82, 33-40. https://doi.org/10.1037/0022-0663.82.1.33
Purwoko, A A; Anwar,Y. A .S; Hadisaputra, S; Burhanuddin, B. (2023). Motivation, Laboratory Activities, and Self Regulated Learning: How Are They Related. International Conference on Sustainable Chemistry (ICSChem 2023), Malang, Indonesia, Edited by Arrozi, U.S.F.; E3S Web of Conferences, 481, id.04005. DOI:1051/e3sconf/202448104005
Rashidi SM, Mousazadeh T, Ghaffari O. The Effectiveness of Self-Regulated Learning (Cognitive andMetacognitive) Strategies Training on the Components of Students' Self-Efficacy, Academic Motivation and Mental Health. Razi J Med Sci. 2023;30(1): 29-37. https://journal.astara.ir/article_246592.html?lang=en
Razi, S. (2015). Development of a rubric to assess academic writing incorporating plagiarism detectors. SAGE Open, 5(2), 1–13. https://doi.org/10.1177/ 2158 2440 155 90 162
She, C; Liang, Q; Jiang, W and Xing, Q. (2023). Learning adaptability facilitates self-regulated learning at school: the chain mediating roles of academic motivation and self-management. Front. Psychol. 14:1162072. doi: 10.3389/fpsyg.2023.1162072
Tulyakul, S; Werathummo, A; Khun-inkeeree, H; Rotsuwan, W.(2022). The motivation and teaching strategies in pre-service physical education teachers. Journal of Education and Learning (EduLearn), 16(2),156-163. DOI:10.11591/edulearn.v16i2.20396
Vallerand, R. J., Blais, M. R., Brière, N. M., Pelletier, L. G. (1989). Construction et validation de l'échelle de motivation en éducation (EME) [Construction and validation of the Motivation toward Education Scale]. Canadian Journal of Behavioural Science / Revue canadienne des sciences du comportement, 21(3), 323–349. https://doi.or g/10.1037/ h00 79855
Van Knippenberg, D; Giessner, S. R; Sleebos, E; Van Ginkel W. P.(2021). “A motivated information processing perspective on the antecedents of empowering leadership,” Journal of Applied Social Psychology, 51( 2), 79–89, Oct. 2021, doi:10.1111/jasp.12718.
Vosniadou, S., Bodner, E., Stephenson, H., Jeffries, D., Lawson, M. J., Darmawan, I G. N., Kang, S., Graham, L., & Dignath, C. (2024). The promotion of self-regulated learning in the classroom: A theoretical framework and an observation study. Metacognition and Learning, 19(1), 381–419. https://doi.org/10.1007/s11409-024-09374-1
Zhu, M., and Doo, M. Y. (2022). The relationship among motivation, self-monitoring, self-management, and learning strategies of MOOC learners. J. Comput. High. Educ. 34, 321–342. doi: 10.1007/s12528-021-09301-2