اثر‌بخشی آموزش کاهش آسیب و برنامه مداخله ماتریکس بر اهمال‌کاری تحصیلی در دختران دانش‌آموز آسیب‌دیده از رابطه با جنس مخالف

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

2 دانشیار گروه روان‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

چکیده

هدف این پژوهش تعیین اثربخشی برنامۀ آموزش کاهش آسیب‌های ناشی از روابط با جنس مخالف و برنامه مداخله ماتریکس بر اهمال‌کاری ­تحصیلی در دختران دانش­آموز آسیب‌دیده از رابطه با جنس مخالف بوده­ است. طرح پژوهش از نوع نیمه­آزمایشی با دو گروه آزمایش، یک گروه کنترل و در سه مرحله پیش­آزمون، پس­آزمون و پیگیری دوماهه انجام­شده­است. از میان 60 دختر آسیب‌دیده از رابطه با جنس مخالف در پائیز 1397، 36 دختر به‌صورت هدفمند بر مبنای ملاک­های ورود انتخاب و به‌طور تصادفی در سه گروه مساوی 12 نفری قرارداده­شدند و از ابزار پژوهش مقیاس اهمال‌کاری ­تحصیلی سولومون و راث­بلوم (1984) استفاده­شد. گروه مداخله ماتریکس و گروه مداخله آموزشی کاهش ­آسیب، هر یک 10 جلسه درمانی دریافت نمودند و گروه­ کنترل درمانی دریافت نکرد. نتایج تحلیل کوواریانس چند­متغیری و آزمون تعقیبی نشان داد بین میزان­ آمادگی ­برای­ امتحانات (68/9=F، 001/0=P) و آمادگی برای انجام­تکالیف (47/15=F، 001/0=P) در مرحله پس­آزمون بین گروه آموزش ­کاهش آسیب و مداخله ماتریکس با گروه کنترل تفاوت معنی­داری وجود دارد. همچنین در خرده مقیاس تکالیف پایان‌ترم (83/7=F، 002/0=P) مداخله ­ماتریکس نسبت به برنامه آموزشیکاهش آسیب و گروه کنترل در مرحله پس­آزمون نیز دارای تفاوت معنی­دار بود. در مرحله پیگیری مداخله ماتریکس فقط باعث کاهش معنی­دار در حیطه آمادگی برای تکالیف (82/4=F، 015/0=P) نسبت به گروه کنترل ‌شد (05/0>p).

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Harm Reduction Training and Matrix Intervention Program on Academic Procrastination in Harmed Female Students from Relationship with Opposite Sex

نویسندگان [English]

  • homa sheikh darani 1
  • mohsen golparvar 2
  • Ilnaz Sajjadian 2
1 PhD Student in Psychology, Department of psychology, Islamic Azad University, Isfahan (Khorasgan) Branch, Isfahan, Iran;
2 Associate Professor in Psychology, Department of Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Islamic Azad University, Isfahan (Khorasgan) Branch, Isfahan, Iran
چکیده [English]

The aim of this research was to determine the effectiveness of harm reduction training and matrix intervention program on academic procrastination among harmed female students due to the relationship with opposite sex. The research design was semi-experimental with two experimental and a control group in three stages of pre-test, post-test and two month follows up. Among 60 female students who harmed from relationship with opposite sex, 36 girls were selected on the basis of entry criteria, and then randomly assigned to three equal groups of 12 people. The research instrument was Solomon and Rothblum's (1984) academic procrastination scale. The matrix intervention group and harm reduction training group received 10 sessions of treatment. Results of multivariate analysis of covariance and post hoc test revealed that there was a significant difference between the harm reduction training group and matrix intervention with the control group in sub-scale of "the readiness for exams" (F=9.68, P=0.001) and "readiness for assignments" (F=15.47, P=0.001) in post-test. Also in sub-scale of "final assignments" (F=7.83, P=0.002), the matrix intervention group had a significant difference with harm reduction training group and the control group in post-test. In the follow-up stage, only there was a significant difference between the matrix intervention and control group in sub-scale of "readiness for assignments"(F=4.82, P=0.015). According to the findings, it is suggested to use the matrix intervention program and then the harm reduction training program to reduce the academic procrastination of female students who harmed from relationship with opposite sex.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Training
  • Procrastination
  • opposite sex
  • harm reduction
  • matrix intervention
1. توکلی فرد، مهنوش؛ ستوده، امید؛ منصوری، سعیده سادات و آذردوست، بهتاج (1393).مقایسه اثربخشی درمان گروهی شناختی رفتاری و درمان و پیشگیری از راهبردهای مقابله با عود و ماتریس و پیشگیری از عود.هفتمین کنگره ملی اعتیاد. تهران: ایران.

2.جعفری، مصطفی؛ بساک­نژاد، سودابه؛ مهرابی­زاده، مهناز و زرگر، یداله (1394). اثربخشی درمان‌های مبتنی بر مدل سرپایی عمقی ماتریکس و مدل مراحل تغییر بر بهبود خودتنظیمی و خودکارآمدی پرهیز از مواد. اندیشه و رفتار در روان‌شناسی بالینی، 35(9)، 35-47.

 3.جوکار،بهرام ودلاورپور،محمدآقا­ (1386).رابطهتعلل­ورزیآموزشیبااهدافپیشرفت.اندیشه­هاینوینتربیتی، 3(3)،61-80.

4.جهانشاهی، عاطفه (1394). مقایسه پیامدهای درمانی روش­ماتریکس بر میزان هوش­هیجانی سه­گروه از افراد دارای اعتیاد، تحت درمان و درمان­شده (موردمطالعه کلینیک شفا سیرجان). همایش بین‌المللی روانشناسی و فرهنگ زندگی، تهران.

 5.حسین­چاری، مسعود و دهقانی، یوسف (1387). پیش­بینی اهمال‌کاری تحصیلی بر اساس راهبردهای خودتنظیمی در یادگیری. پژوهش در نظام­های آموزشی، 2(4)، 63-73.

6.حسینی، سید عدنان؛ قادر مرزی، حبیب‌الله؛ الماسی، مسعود و قادری، محمد صدیق (1397). اثربخشیآموزششناختیارتقایامیدبرکاهشاهمال‌کاریتحصیلیدانش آموزانپسردوره دوممتوسطه. مطالعات آموزشی و آموزشگاهی دانشگاه فرهنگیان، 11(3)، 49-65.

7.خرمایی، فرهاد و زارعی منوجان، نسیبه (1396). روابط بین دختران و پسران از دیدگاه دختران نوجوان: یک پژوهش کیفی. مشاوره کاربردی، 6(2)، 89-106.

8.رحیمی، فیروزه (1394).مقایسه اثربخشی راهبردهای یادگیری خودتنظیمی و صبر بر اهمال‌کاری تحصیلی دانش­آموزان.پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان­شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز.

 9.رسولی خورشیدی، فاطمه؛ سنگانی،علیرضا و جنگی، پریا (1398). رابطه بین اهمال­کاری تحصیلی، منبع کنترل و انگیزش با پیشرفت تحصیلی دانشجویان پرستاری.آموزش پرستاری، 8(1)، 21-28.

10.رنجدوست، شهرام (1394). تأثیرگرایش‌هایآسیب‌هایعاطفیباجنسمخالفدرپسرانبر عملکردتحصیلیآن‌ها. روان­شناسیتربیتی،11(36)، 40-60.

11.زارعیتوپخانه،محمد؛مرادیانیگیزهرود،خدیجهوگلزاری،محمود(1394).بررسیتفاوتویژگی‌هایشخصیتیوامیددرمیاندانش آموزانمرتبطوغیرمرتبطباجنسمخالف. روانشناسیو دین، 8(2)،51-66.

12. ستایشی اظهری، محمد؛ میرنسب، میرمحمود و محبی، مینا (1396). رابطه امیدواری و پیشرفت تحصیلی با نقش میانجی‌گری اهمال‌کاری تحصیلی در دانش‌آموزان. آموزش و ارزشیابی،10(37)، 125-142.

13. شیخ الاسلامی، علی. (1396). اثربخشی آموزش راهبردهای یادگیری شناختی و فراشناختی بر اهمال‌کاری تحصیلی دانش‌آموزان با پیشرفت تحصیلی پائین. مجلۀ روانشناسی مدرسه، 6(3)، 65-84.

14. شیخ‌الاسلامی، علی؛ درتاج، فریبرز؛ دلاور، علی و ابراهیمی قوام، صغری (1393). تأثیر آموزش برنامۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر تعلل‌ورزی دانش‌آموزان. روانشناسی تربیتی، 10(34)، 93-109.

15. شیخ دارانی، هما (1386). اثربخشی آموزش پیشگیری از روابط آسیب‌زا برنگرش دانش آموزان دوره متوسطه نسبت به آن روابط در شاهین‌شهر. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان­شناسی عمومی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان).

16.شیخ دارانی، هما؛ کجباف، محمدباقر و عابدی، محمدرضا (1386). اثر­بخشی آموزش پیشگیری از روابط آسیب‌زا برنگرش دانش­آموزان پسر مدارس متوسطه نسبت به آن روابط. دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، 32(9)، 32-49.

17. شیخدارانی،هما؛مهرابی،حسینعلی؛کجباف،محمدباقروعابدی،محمدرضا (1387). تأثیرآموزش مبتنیبرافزایش آگاهیازآسیب‌هایحاصلازروابطآسیب‌زایدختروپسربرنگرش دانش آموزاندختردورهمتوسطه. دانش وپژوهش درروان­شناسی کاربردی، 10(38)، 41-62.

18. فتاحی­شنگل‌آبادی، محمدرضا و میرهاشمی، مالک (1397). اثربخشی درمان ماتریکس بر تنظیم هیجانی بیماران وابسته به مت‌آمفتامین.فصلنامه علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی، 28(10)، 50-67.

19. فروتنبقا، پریسا؛ کاووسیان، جواد و شریفی، حسن پاشا (1397). اثربخشیآموزشکاهشاهمال‌کاریبرکاهشخود ناتوان‌سازیتحصیلیودرگیریتحصیلی دانشجویان. مجلهمطالعاتناتوانی، 23(8)، 1-9.

20. کجباف، محمدباقر؛ شیخ دارانی، هما و عابدی، محمدرضا (1388). بررسی اثربخشی آموزش پیشگیری از روابط آسیب‌زا بر نگرش دانش آموزان متوسطه. مطالعات آموزش و یادگیری، 1(2)، 117-130.

21. کی­نژاد، الهام (1394). بررسی تأثیر ماتریکس درمانی بر خودکارآمدی و تنظیم هیجانی سوءمصرف کنندگان شیشه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی. دانشگاه پردیس البرز.

22. گلزاری،محمود(1384).نگاهیبهرابطهباجنسمخالفدرایران.دومینکنگرهبین‌المللیروان‌درمانیدرشرقو گفتگویتمدن‌ها.تهران،دانشگاهعلومپزشکیایران.

23. محمدی، فردین و محمدی، حسین (1395). مطالعه کیفی پیامدهای ارتباط با جنس مخالف در میان نوجوانان دختر و پسر شهر مشهد. مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 5(4)، 641-662.

24. مکری، آذرخش (1394).راهنمای درمان سوءمصرف مواد محرک بر اساس الگوی تغییریافته ماتریکس.چاپ اول، تهران: انتشارات سپیدبرگ

25. مکری، آذرخش؛ اختیاری، حامد؛ نوروزی، علیرضا؛ فرهودیان، علی؛ طاهری­نخست، حمیدرضا و دولتشاهی، بهروز (1395). درمانروان‌شناختیوابستگیبهموادمحرکچیستوچگونهاجرامی‌شود؟ چاپ پنجم. تهران. انتشارات مهرسا.

26. موسوی،سیدرضا.(1391).عواملوزمینه­هایگسترشروابطدخترانوپسرانبارویکردبهعواملشخصیتی. معرفت، 21(176)، 85-98.

27. مهرآزادصابر، مریم و زینعلی، شینا (1393). اثربخشی درمان اعتیاد به روش ماتریکس بر افسردگی و خلق عمومی معتادین به شیشه در استان گیلان. کنفرانس بین‌المللی علوم انسانی و مطالعات رفتاری، تهران: موسسه مدیران ایده پرداز ویرا.

28. نامیان، سارا و حسین­چاری، مسعود (1390). تبیین اهمال‌کاری تحصیلی دانشجویان بر اساس باورهای مذهبی و هسته کنترل. مطالعات روان­شناسی تربیتی، 4(14)، 99-126.

29. هاوتون، کرک و سالکووس کیس، کلارک (1392). رفتاردرمانی شناختی-جلد دوم. ترجمه حبیب‌الله قاسم­زاده. چاپ یازدهم، تهران: انتشارات ارجمند