مقایسه اثربخشی بسته‌های آموزشی مدیریت زمان، راهبرد انگیزشی و راهبرد خودتنظیمی‌ بر خودپنداره‌ی تحصیلی در دانش‌آموزان دوره‌ی دوم دبستان

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 گروه روانشناسی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)

2 دانشیار گروه روانشناسی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)،

3 گروه مدیریت آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی

چکیده

هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی بسته‌های آموزشی مدیریت زمان، راهبرد انگیزشی و راهبرد خودتنظیمی بر خودپنداره‌ی تحصیلی در دانش‌آموزان دارای اضطراب امتحان دوره‌ی دوم دبستان بود. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیشآزمون- پس‌آزمون و دوره پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دارای اضطراب امتحان در سال تحصیلی 1402-1401 در دوره‌ی دوم دبستان شهرستان چادگان بودند که پس از اجرای پرسشنامه اضطراب امتحان ابوالقاسمی و همکاران، (1375) ، 72 دانش‌آموز دارای اضطراب امتحان (کسب نمره بالاتر از75) به‌صورت هدفمند انتخاب و سپس به روش تصادفی در 3 گروه آزمایش و 1 گروه کنترل، هرکدام شامل 18 دانش‌آموز گمارده شدند. برای گروه‌های آزمایش، آموزش مدیریت زمان برایان تریسی(2008) و راهبرد انگیزشی ناظمی و همکاران، (1399) هریک به مدت 8 جلسه‌ی 60 دقیقهای و خودتنظیمی دنسرو و همکاران (1979) به مدت 8 جلسه‌ی 90 دقیقهای اجرا شد و گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکردند. همچنین هر چهار گروه در سه مرحله پیش‌آزمون و پس‌آزمون و پیگیری به پرسشنامه خودپنداره‌ی تحصیلی چن و تامپسون (2004) پاسخ دادند. داده‌ها با استفاده از روش‌ تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج نشان داد که آموزش بسته‌های مدیریت زمان، راهبرد انگیزشی و خودتنظیمی بر بهبود خودپنداره‌ی تحصیلی اثربخش بوده است (05/0p<) و با توجه به آزمون بونفرونی تفاوتی بین سه روش آموزشی در میزان اثربخشی بر خودپنداره‌ی تحصیلی نبوده است (05/0<p). با توجه به نتایج پژوهش، به سیاستگزاران و متولیان نظام آموزش و پرورش پیشنهاد می‌گردد تا استفاده از این سه بسته‌ی آموزشی برای افزایش خودپنداره تحصیلی دانش آموزان در اولویت های آموزشی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison of the Effectiveness of Time Management Training, Motivational Strategies, and Self-Regulated Learning Strategies Training on Female Senior Elementary School Students’ Academic Self-Concept

نویسندگان [English]

  • Zahra Salmani 1
  • Ali Mehdad 2
  • Mohammad Ali Nadi Khorasgan 3
1 Department of Psychology, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University
2 Associate Professor of Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Islamic Azad University, Isfahan (Khorasgan) Branch
3 Department of educational management, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Islamic Azad University
چکیده [English]

The aim of present study was to compare effectiveness of time management training, motivational strategy and self-regulation strategy packages on academic self-concept in students with exam anxiety among second year of elementary school. Research method was quasi-experimental with pre-test-post-test design and two-month follow-up period. statistical population included all students with exam anxiety in academic year 2022-2023 in second term of Chadegan elementary school, after the implementation of exam anxiety questionnaire by Abolghasemi et al (1997)., 72 students were purposefully selected and randomly assigned in 3 experimental groups and 1 control group, each including 18 students. For experimental groups, time management by Brian Tracy (2008) and motivational strategy training by Nazemy, et al. (2020) was carried out for 8 sessions of 60 minutes each and self-regulation by Dansereau et al (1979) for 8 sessions of 90 minutes, and control group did not receive any intervention. Then, all groups answered Chen and Thompson (2004) Academic self-concept Scale in three phases: pre-test, post-test and follow-up. Data analysis was performed using ANOVA with repeated measures. The results showed that time management training, motivational strategies, and self-regulated learning strategies was effective on increasing academic self concept) p<0/05), and according to the Bonferroni test, no significant difference was observed between the effectiveness of the packages (p>0/05). According to the results of the research, it is suggested to the policymakers of the education system that the use of these three educational packages to increase the academic self-concept of students should be placed in the educational priorities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Time Management
  • Motivational Strategies
  • Self-Regulated Strategies
  • Academic self-concept
  • Elementary school students
ابوالقاسمی، عباس‌، اسدی‌ مقدم، عزیزه‌، نجاریان، بهمن، شکرکن، حسین‌. (1375). ساخت‌ و اعتباریابی‌ مقیاسی‌ برای‌ سنجش‌ اضطراب‌ امتحان‌ در دانش‌آموزان‌ پایه‌ سوم‌ دوره راهنمایی‌ تحصیلی‌اهواز. علوم تربیتی، 3 (2) ، 61-74. doi: 10.22055/edus.1997.16131
اسمعیلی‌راد، نعیمه، ضرغام‌حاجبی، مجید، منیرپور، نادر (1401). مقایسه اثربخشی آموزش راهبردهای خودتنظیمی (شناختی و فراشناختی) و آموزش مهارت های فراشناختی بر جهت گیری اهداف دانش آموزان 9-12 سال با نارسایی های ویژه در زمینه یادگیری. کودکان استثنایی (پژوهش در حیطه کودکان استثنایی)، 22(1)، 69-80. SID. https://sid.ir/paper/1060265/fa
افشاری زاده، سیداحسان، کارشکی، حسین، ناصریان، حمید. (1392). بررسی ویژگی های روان سنجی پرسشنامه خودپنداره تحصیلی دانش آموزان دبستانی شهر تهران. روشها و مدلهای روان شناختی، 3(11)، 53-66. SID. https://sid.ir/paper/227587/fa
آقازیارتی، علی، نجاتی‌فر، سارا، عاشوری، محمد. (1399). مقایسه کارکردهای اجرایی، هوش هیجانی و راهبردهای انگیزشی یادگیری در نوجوانان با شنوایی طبیعی و نوجوانان با آسیب شنوایی کاربر سمعک و کاشت حلزون. مجله علمی پژوهان، 19(2)، 35-42. URL: http://psj.umsha.ac.ir/article-1-665-fa.html
آهنچیان، محمدرضا، لطفی­فاطمی، سیدناصر (1394). همبستگی بین مهارت­های مدیریت زمان با پیشرفت تحصیلی دانشجویان کارشناسی اتاق عمل و هوشبری دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد. مجله علوم مراقبتی نظامی،2(2)، 96-103.  URL: http:// magiran.com/p1465534
بابائی‌منقاری، محمدمهدی، حامدنیا، مهرداد، عابدی‌قلیچ‌قشلاقی، میلاد (1401). مدلسازی بین راهبردهای انگیزشی و خودتنظیمی فراشناختی با یادگیری از طریق همسالان در دانش‌آموزان مقطع متوسطه. مجله روانشناسی، 1(26)، 91-99. http://iranapsy.ir/fa/Article/22279
بهادری خسروشاهی، جعفر (1397). اثربخشی آموزش مهارت‌های مدیریت زمان بر خودپنداره و پایستگی تحصیلی دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه. مطالعات برنامه درسی، 13(49)، 151-174. SID. https://sid.ir/paper/101029/fa
پورنقاش تهرانی، سعید، فدوی‌اردکانی، الهام، نصری‌تاج‌آبادی، مریم. (1396). پیش بینی عملکرد تحصیلی بر حسب خود پنداشت، عزت نفس و خود کنترلی در دانش آموزان ابتدایی. مجله رویش روانشناسی، 6(2)، 79-102. SID. https://sid.ir/paper/224207/fa
تریسی، برایان. (1395). مدیریت زمان. (ترجمه ژان بقوسیان، بنفشه عطرسائی). تهران: انتشارات زرین کلک آفتاب.(تاریخ انتشار به زبان اصلی 2008).
تمنائی فر، محمدرضا، اربابی قهرودی، فاطمه. (1401). رابطه خودتنظیمی و خودکارآمدی با سرزندگی‌ تحصیلی دانش‌آموزان: نقش واسطه‌ای تاب‌آوری تحصیلی. مطالعات روانشناسی تربیتی.19(48)، 39-61. doi: 10.22111/jeps.2022.7168
حسن­زاده رمضان، وطن­دوست، لیلا. (1396). اثربخشی آموزش مدیریت انگیزش بر سرزندگی تحصیلی و خودپنداره تحصیلی. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 19 (5) ، 67-72. https://etl.journals.pnu.ac.ir/article_4499.html
حصاری، فرشته، اسلمی، محبوبه، پولادی ریشهری، علی.(1402). رابطه انگیزش پیشرفت تحصیلی با ویژگی‌های حرفه‌ای معلمان مدارس هوشمند. دو ماهنامه علمی- پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، ۱۶ (۵) ،۴۵۲-۴۶۱. http://edcbmj.ir/article-۱-۲۸۹۳-fa.html
دهرویه، شهربانو، توکلی، نغمه، توکلی، نجمه.(1402). مدل علّی در ارتباط با انگیزش پیشرفت با استرس تحصیلی ادراک شده بر اساس نقش میانجی سبک‌های پردازش اطلاعات و سرگردانی ذهنی در دانشجویان پرستاری. فصلنامه مدیریت پرستاری. ۱۲ (۲)، ۵۸-۷۳. https://jpmm.marvdasht.iau.ir/article_239.html#:~:text=20.1001.1.22285516.1392.3.11.4.6
زرگوش، ‌شکوفه، قیصربیگی، بیوک، میرزایی، بیوک. (1399). تاثیر راهبرد یادگیریی خودتنظیمی بر تفکر انتقادی دانش آموزان. پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش‌ و پرورش، 32(3)، 158-169.  https://civilica.com/doc/1501054/
شاهی، عالیه، امیری ، محسن، ابراهیمی، لقمان. (1403). اثربخشی آموزش راهبردهای خودتنظیمی بر نقص توجه، سازگاری اجتماعی و خودکارآمدی کودکان با اختلال کاستی توجه / بیش فعالی.  دوماهنامه علمی - پژوهشی طب توانبخشی، 13(1)، 106-119. 10.32598/SJRM.13.1.7
عالیخانی، مرجان، شعاع کاظمی، مهرانگیز، خلعتبری، جواد. (1401). پیش بینی رابطه والد-فرزند بر اختلالات رفتاری بامیانجیگری همدلی در نوجوانان 12تا15. رویکردی نو در علوم تربیتی، 4(3)، 153-161. 10.22034/NAES.2022.343358.1199
عباسیان، محمد، شیرمحمدی، جواد، عزیزی، مهدی،  میلانی، امید. (1400). ارزیابی ابعاد، عوامل و راهبردهای انگیزش دانشجویان در برنامه‌های تربیتی-آموزشی مرکز آموزش عالی نظامی (به تفکیک برنامه‌های حضوری، الکترونیکی و تلفیقی). دانشنامۀ تحول دیجیتال، 2(1)، 32-54. 10.22034/DTJ.2021.291773.1006 doi:
عطایی. (1403). تاثیر فرهنگ کلاسی بر یادگیری مشارکتی و خودپنداره ‌‌‌‌دانش‌آموزان متوسطه اول دامغان. مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی (موسسه آموزش عالی نگاره). 111(6)، 133-142. http://noo.rs/4lzyQ
قره‌ویسی. (1403). چگونه توانستم با استفاده از آموزش راهبردهای یادگیری خودتنظیم، خودپنداره تحصیلی و عملکرد تحصیلی هنرجویان پایۀ دهم رشته گرافیک هنرستان یاس را در درس علم مناظر و مرایا ارتقا بخشم؟. کنفرانس پژوهش‌های مدیریت، تعلیم و تربیت در آموزش و پرورش. 2(2)، 3770-3802 . http://noo.rs/m72PX
قنبری، زهرا (1401). بررسی اثربخشی آموزش مدیریت زمانبر کاهش اعتیاد به اینترنت دانش­آموزان مقطع متوسطه. فصلنامه فناوری و دانش‌پژوهی در تعلیم و تربیت، 2(6)، 1-9. Doi: 10.30473/t-edu.2023.67547.1075
کرمی، بختیار، اله‌کرمی، آزاد، هاشمی، نظام (1392). اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بر خلاقیت، انگیزه پیشرفت و خودپنداره تحصیلی. ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 2(4)، 121-139. SID. https://sid.ir/paper/223432/fa
کریمی دشتکی, احمد. (1402). مدل ساختاری اشتیاق به مدرسه بر اساس فرهنگ مدرسه با نقش میانجی جو کلاس و خودپنداره تحصیلی دانش‌آموزان. جامعه شناسی آموزش و پرورش، 9(1)، 303-312. Doi: 10.22034/ijes.2023.546720.1238
کوشکی، فریبا، ناعمی، علی محمد (1397). تأثیرآموزش مدیریت زمان بر خلاقیت و مولفه های آن در دانش آموزان ابتدایی. ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 8(3)، 1-24. SID. https://sid.ir/paper/223420/fa
منظری توکلی، وحید، پورکریمی هاوشکی، مجتبی. (1401). بررسی اثربخشی آموزش مدیریت زمان برایان تریسی بر کاهش وابستگی به فضای مجازی و بهبود سازگاری تحصیلی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان در دوران کرونا. نشریه علمی آموزش و ارزشیابی (فصلنامه)، 15(58)، 23-30. 10.30495/JINEV.2022.1962255.2737
 موسوی، فرانک، بدری، عمران. (1395). رابطه آگاهی های فراشناختی با خودپنداره تحصیلی، نگرش نسبت به مدرسه و سازگاری اجتماعی دانش آموزان. فصلنامه علمی-آموزشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی،1 (7) ،177-190. SID. https://sid.ir/paper/168933/fa
مهقانی جمال‌الدین، سعید و جناآبادی، حسین. (1398). اثربخشی آموزش راهبردهای یادگیری خودتنظیمی بر انگیزه پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری. راهبردهای شناختی در یادگیری، 7(12)، 1-15. SID. https://sid.ir/paper/255126/fa
ناظمی، سیدمحمدرضا، خوی­نژاد، غلامرضا، رجایی، علیرضا (1399). اثربخشی آموزش راهبردهای انگیزشی تحصیلی بر آسیب­ها و موفقیت تحصیلی دانش­آموزان دوره دوم متوسطه. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 12 (2)، 162-183. Doi:  10.22099/JSLI.2021.6060
نژاداسدی، مریم، صفرزاده، سحر.(1402). طراحی الگوی یادگیری‌مجازی‌مطلوب بر اساس خودکارآمدی تحصیلی و راهبردهای یادگیری خودتنظیمی با میانجی‌گری سازگاری‌تحصیلی. رویش روان شناسی. ۱۲ (۳) :۱۰۷-۱۱۸. 20.1001.1.2383353.1402.12.3.11.9
نیک‌دل، فریبرز، کدیور، پروین، فرزاد، ولی‌اله، عرب زاده، مهدی، کاووسیان، جواد (1391). رابطه خودپنداره تحصیلی، هیجان‌های تحصیلی مثبت و منفی با یادگیری خودگردان. روان شناسی کاربردی، 6(1)، 103-119. 20.1001.1.20084331.1391.6.2.1.5
وحیدی نژاد، مهدیه، قمرانی، امیر، و منشئی، غلامرضا. (1399). اثربخشی آموزش راهبردهای یادگیری خودگردان بر خودپنداره تحصیلی دانش آموزان دارای انگیزه تحصیلی پایین. مطالعات ناتوانی، 10(1 )، 10-49. SID. https://sid.ir/paper/986972/fa
یاسمی‌نژاد، پریسا، طاهری، مرضیه، گل­محمدیان، محسن (1392). راﺑﻄــﻪ ﺧــﻮدﺗﻨﻈﻴﻤﻲ ﺑــﺎ اﻧﮕﻴــﺰش ﭘﻴــﺸﺮﻓﺖ و ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ داﻧﺶآﻣـﻮزان دﺧﺘـﺮ دوره ﻣﺘﻮﺳﻄﻪ ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان. ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی آﻣﻮزش و ﻳﺎدﮔﻴﺮی، 20 (2)، 325-338. SID. https://sid.ir/paper/483066/fa
Alonso-Tapia, J., Merino-Tejedor, E., & Huertas, J. A. (2023). Academic engagement: assessment, conditions, and effects—a study in higher education from the perspective of the person-situation interaction. European Journal of Psychology of Education, 38(2), 631-655. https://doi.org/10.1007/s10212-022-00621-0 .
Annisa, V. N., Nandiyanto, A. B. D., Kurniawan, T., & Bilad, M. R. (2022). Time Management Implementation in Daily Activities During Pandemic. Indonesian Journal of Multidisciplinary Research, 2(1), 77-82.‏ https://doi.org/10.17509/ijomr.v2i1.38631
Chen, Y. H., & Thompson, M. S. (2004). Confirmatory Factor Analysis of a School Self-Concept Inventory. Online Submission. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED490658.pdf
Dansereau DF, Collins KW, McDonald BA, Holly CD, Garland J, Diekhoff G, et al.(1979). Development and evaluation of a learning strategy training program. J Educational Psychology. 71(1):64 –73.  doi: 10.1037/0022 -0663.71.1.64
Dignath, C., & Veenman, M. V. (2021). The role of direct strategy instruction and indirect activation of self-regulated learning—Evidence from classroom observation studies. Educational Psychology Review, 33(2), 489-533. DOI:10.1007/s10648-020-09534-0
Dolz-Del-Castellar B, Oliver J.(2021). Relationship between family functioning, differentiation of self and anxiety in Spanish young adults. PLoS One. 3;16(3). doi: 10.1371/journal.pone.0246875
Ersoy, N. C., & Peker, M. (2020). The Relationship between Self-efficacy and GPA: The Roles of Academic Engagement and Time Management. Türk Psikoloji Dergisi, 35(85), 97-99. DOI:10.31828/tpd1300443320190205m000017
Hamedi, Z., Jayervand, H., & Hooman, F. (2023). Association of Academic Engagement with Academic Self-Concept and Academic Support in Gifted Students: The Mediating Role of Achievement Motivation. International Journal of School Health, 10(3), 154-162.‏ https://doi.org/10.30476/intjsh.2023.98525.1303
Hidayaturrahmah, N. L., Setiadi, G., & Yunus, A. S. M. (2022). Effect of Self-Confidence and Self-Regulation on Mathematics Learning Outcomes of Class VI Islamic Elementary Students in Batangan District Pati. ICCCM Journal of Social Sciences and Humanities, 1(6), 1-8.‏ https://doi.org/10.53797/icccmjssh.v1i6.1.2022
Khiat, H. (2022). Using automated time management enablers to improve self-regulated learning. Active Learning in Higher Education, 23(1), 3-15. https://doi.org/10.1177/1469787419866304
Koivuhovi, S., Marsh, H. W., Dicke, T., Sahdra, B., Guo, J., Parker, P. D., & Vainikainen, M. P. (2022). Academic self-concept formation and peer-group contagion: Development of the big-fish-little-pond effect in primary-school classrooms and peer groups. Journal of Educational Psychology, 114(1), 198. https://doi.org/10.1037/edu0000554
McMahon, M., & Oliver, R. (2001). Promoting self-regulated learning in an online environment (pp. 1299-1305). Association for the Advancement of Computing in Education (AACE). https://www.learntechlib.org/primary/p/8630/.‏
Mugianti, D. S., Nandiyanto, A. B. D., Kurniawan, T., & Bilad, M. R. (2022). Analysis of Elementary School Students’ Leisure Time during the Covid-19 Pandemic. Indonesian Journal of Multidisciplinary Research, 2(2), 223-228. DOI: https://doi.org/10.17509/ijomr.v2i1.38665
Ommundsen, Y., Haugen, R., & Lund, T. (2005). Academic self‐concept, implicit theories of ability, and self‐regulation strategies. Scandinavian Journal of Educational Research, 49(5), 461-474.‏ http://dx.doi.org/10.1080/00313830500267838
Pintrich, P.R. (2003). Motivation and classroom learning. In Reynolds, W.M., & G.E. Miller (Eds.), Handbook of psychology: Educational psychology: Volume 7 (pp. 103–122). Hoboken, NJ: Wiley. https://doi.org/10.1002/0471264385.wei0706
Postigo, Á., Fernández-Alonso, R., Fonseca-Pedrero, E., González-Nuevo, C., & Muñiz, J. (2022). Academic Self-Concept Dramatically Declines in Secondary School: Personal and Contextual Determinants. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(5), 3010. doi: 10.3390/ijerph19053010. PMID: 35270703; PMCID: PMC8910088
Ramos, A., & Verschueren, K. (2024). Math self-concept in the transition to secondary school: Developmental trends, predictors, and educational implications among high-ability and average-ability students. Journal of School Psychology,  103, 101268. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2023.101268
 Shaheen, W. M. (2022). The relationship between self-concept and time management from the point of view of the heads and members of clubs and sports federations in the West Bank. Journal of Positive School Psychology, 6(3), 5587-5599.‏ https://www.journalppw.com/index.php/jpsp/article/view/3158
Wei, X., Saab, N., & Admiraal, W. (2023). Do learners share the same perceived learning outcomes in MOOCs Identifying the role of motivation, perceived learning support, learning engagement, and self-regulated learning strategies. The Internet and Higher Education, 56, 100-88.‏ https://doi.org/10.1016/j.iheduc.2022.100880
Yousefi Afrashteh, M., Rezaei, S. (2022). The mediating role of motivated strategies in the relationship between formative classroom assessment and academic well-being in medical students: a path analysis. BMC Med Educ22(38), 0-0,  https://doi.org/10.1186/s12909-022-03118-y.