تأثیر آموزش مهارت‌های خودتعیین‌گری بر سرزندگی تحصیلی و امید ‌تحصیلی در دانش‌آموزان تیزهوش کم‌پیشرفت

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان

1 روانشناسی و اموزش کودکان استثنایی.داشگاه اصفهان

2 دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی تأثیر مداخلات مبتنی بر خودتعیین‌گری بر سرزندگی تحصیلی و امید ‌تحصیلی در دانش‌آموزان تیزهوش کم‌پیشرفت است. این مطالعه، یک پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون و گروه گواه بود. جامعه مورد بررسی پژوهش حاضر شامل دانش‌آموزان تیزهوش کم‌پیشرفت شهرستان شاهرود بودند. نمونه پژوهش شامل 30 دانش‌آموز تیزهوش کم‌پیشرفت بود که به شیوه نمونه‌گیری قضاوتی انتخاب و به طور تصادفی و مساوی، در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 15 نفر) گمارش شدند. گروه آزمایش در برنامه‌ی آموزش مهارت‌های خودتعیین‌گری که در 8 جلسه 50 دقیقه‌ای (یک جلسه در هفته) اجرا شد، شرکت کرد، در حالیکه گروه گواه در این برنامه شرکت نکرد. آزمودنی‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ی سرزندگی تحصیلی (1391) و پرسشنامه‌ی امید ‌تحصیلی (2001) مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل کوواریانس نشان داد که آموزش مهارت‌های خودتعیین‌گری بر سرزندگی تحصیلی و امید تحصیلی دانش‌آموزان تیزهوش کم‌پیشرفت اثر مثبت و معناداری داشت (05/0>P). از یافته‌‌های این پژوهش می‌توان نتیجه گرفت آموزش مهارت‌های خودتعیین‌گری بر سرزندگی و امید ‌تحصیلی دانش‌آموزان تیزهوش کم‌پیشرفت تأثیر دارد. لذا، می‌توان از این روش در برنامۀ آموزشی و توان‌بخشی این گروه از کودکان بهره برد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The effect of self-determination skills training on Academic Vitality and Academic Hope

نویسندگان [English]

  • zahra tabatabaee 1
  • Ahmad Abedi 2
  • Ghasem Norouzi 2
1 exeptional .child psychology university of esfahan
2 University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

The aim of this study was to investigate the effect of self-determination skills training on academic vitality and academic hope in underachievement gifted students. This study was a quasi-experimental study with pretest-posttest design and control group. The study population of the present study included underachievement gifted students in Shahroud. The sample consisted of 30 underachievement gifted students who were selected by judicative sampling method and randomly and equally assigned to the experimental and control groups (15 people in each group). The experimental group participated in a self-determination skills training program that was conducted in 8 sessions of 50 minutes (one session per week), while the control group did not participate in this program. Participants were assessed using the Academic Vitality Questionnaire (2012) and the Academic Hope Questionnaire (2001). Data were analyzed using univariate and multivariate analysis of covariance. The results of analysis of covariance showed that self-determination skills training had a positive and significant effect on academic vitality and academic hope of underachievement gifted students (P <0.05). it can be concluded from the findings of this study that self-determination skills training has an effect on the vitality and academic hope of underachievement gifted students. Therefore, this method can be used in the educational and rehabilitation program of this group of children.

کلیدواژه‌ها [English]

  • self-determination
  • academic vitality
  • academic hope
  • underachievement gifted students

مراجع

ابراهیمی قیری، رسول. (1392). مقایسه انگیزش تحصیلی و امید تحصیلی دانش آموزان تیز هوش و عادی دوره متوسطه. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه آزاد اسالمی واحد مرودشت.
بداقی، آرزو و شیخ­الاسلامی، راضیه. (1399). اثربخشی آموزش مهارت‌های خودتعیین‌گری بر خودنظم‌دهی تحصیلی و سرسختی روان‌شناختی دانش‌آموزان. پژوهش‌های برنامه درسی، 10(1)، 300-321. https://jcr.shirazu.ac.ir/article_5831.html
بهمئی، جمشید؛ مستطاب، رزیتا؛ شمالی­نژاد، مریم؛ مالکی، آناهیتا و مباشری، فاطمه. (1397). بررسی سرزندگی و انگیزش تحصیلی دانشجویان براساس ادراک آنها از محیط یادگیری در دانشکده علوم پزشکی آبادان در سال ۱۳97. مجله تحقیقات سلامت در جامعه، ۵(۲)، 31-40. https://jhc.mazums.ac.ir/article-1-419-fa.html
پینتریچ، پال . آر و شانک ، دیل.اچ. (1955). انگیزش در تعیلیم و تربیت. ترجمه مهرناز شهرآرای: تهران: انتشارات علم
حسین­چاری، مسعود و دهقانی­زاده، محمدحسین. (1391). سرزندگی تحصیلی و درک الگوی ارتباط خانواده: نقش واسطه­ای خودکارآمدی. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 4(2)، 21-47. https://jsli.shirazu.ac.ir/article_1575.html
شیرزادی، محمدمهدی، بداقی، آرزو، میرزایی، حمزه و بابادی عکاشه، نادیا. (1400). بررسی اثربخشی آموزش توانش­های خودتعیین­گری بر هنجارگریزی تحصیلی و درگیری تحصیلی. مجله علوم روانشناختی، 20(99)، 391-404. https://psychologicalscience.ir/article-1-851-fa.html
صادقی، مسعود و خلیلی گشنیگانی، زهرا. (1395). نقش ابعاد یادگیری خودراهبر در پیش­بینی سرزندگی تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی لرستان. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، ۸(۲)، ۹-۱۷. https://www.sid.ir/paper/244476/fa
قدم­پور، عزت­اله؛ امیریان، لیلا؛ خلیلی گشنیگانی، زهرا و نقی بیرانوند، فاطمه. (1396). بررسی ویژگی­های روان­سنجی پرسشنامه خوش­بینی تحصیلی دانش­آموزان. اندازه­گیری تربیتی، 7(27)، 45-64. https://jem.atu.ac.ir/article_7943.html
منصورنژاد، زهرا؛ ملک­پور، مختار و قمرانی، امیر. (1400). مقایسه اثربخشی آموزش مهارت­های خودتعیین‌گری و مدیریت والدین بر مشکلات رفتاری برونی­شده دانش­آموزان. خانواده و پژوهش. 18(1)، 121-136. https://qjfr.ir/article-1-1830-fa.html
منصورنژاد، زهرا؛ ملک­پور، مختار؛ قمرانی، امیر و یارمحمدیان، احمد. (1398). اثربخشی آموزش مهارت­های خودتعیین­گری بر نیازهای روانشناختی بنیادی دانش­آموزان با مشکلات رفتاری برونی­سازی­شده. مجله دست­آوردهای روان­شناختی، 26(1)، 1-16. https://psychac.scu.ac.ir/article_14604.html
میلانی­فر، بهروز. (1400). روانشناسی کودکان و نوجوانان استثنایی. چاپ سی­وپنجم. تهران: نشر قومس.:
Andreadakis, E., Joussemet, M., & Mageau, G. A. (2019). How to support toddlers’ autonomy: Socialization practices reported by parents. Early Education and Development, 30(3), 297-314. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10409289.2018.1548811
Barbier, K., Donche, V., & Verschueren, K. (2019). Academic (under) achievement of intellectually gifted students in the transition between primary and secondary education: An individual learner perspective. Frontiers in psychology, 2533. https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2019.02533/full
Desmet, O. A., Pereira, N., & Peterson, J. S. (2020). Telling a tale: How underachievement develops in gifted girls. Gifted Child Quarterly, 64(2), 85-99. https://psycnet.apa.org/record/2020-20194-003
Feldman, D. B., & Kubota, M. (2015). Hope, self-efficacy, optimism, and academic achievement: Distinguishing constructs and levels of specificity in predicting college grade-point average. Learning and Individual Differences, 37 210–216. https://psycnet.apa.org/record/2014-52777-001
Frisby, B. N., Hosek, A. M., & Beck, A. C. (2020). The role of classroom relationships as sources of academic resilience and hope. Communication Quarterly, 68(3), 289-305. https://scholars.uky.edu/en/publications/the-role-of-classroom-relationships-as-sources-of-academic-resili
Gillison, F. B., Rouse, P., Standage, M., Sebire, S. J., & Ryan, R. M. (2019). A meta-analysis of techniques to promote motivation for health behaviour change from a self-determination theory perspective. Health Psychology Review, 13(1), 110-130. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30295176/
Levi, U., Einav, M., Ziv, O., Raskind, I., & Margalit, M. (2014). Academic expectations and actual achievements: the roles of hope and effort. European journal of psychology of education, 29(3), 367-386. https://link.springer.com/article/10.1007/s10212-013-0203-4
Martin, A. J., & Marsh, H. W. (2006). Academic resilience and its psychological and educational correlates: A construct validity approach. Psychology in the Schools, 43(3), 267-281. https://psycnet.apa.org/record/2006-03122-002
McCoach, D. B., & Siegle, D. (2003). Factors that differentiate underachieving gifted students from high-achieving gifted students. Gifted child quarterly, 47(2), 144-154.‏ https://psycnet.apa.org/record/2003-00583-007
Ntoumanis, N., Ng, J. Y., Prestwich, A., Quested, E., Hancox, J. E., Thøgersen-Ntoumani, C., ... & Williams, G. C. (2021). A meta-analysis of self-determination theory-informed intervention studies in the health domain: effects on motivation, health behavior, physical, and psychological health. Health psychology review, 15(2), 214-244. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31983293/
Núñez, J. L., Fernández, C., León, J., & Grijalvo, F. (2015). The relationship between teacher’s autonomy support and students’ autonomy and vitality. Teachers and Teaching, 21(2), 191-202. https://psycnet.apa.org/record/2014-57164-006
Oga-Baldwin, W. Q., Nakata, Y., Parker, P., & Ryan, R. M. (2017). Motivating young language learners: A longitudinal model of self-determined motivation in elementary school foreign language classes. Contemporary Educational Psychology, 49, 140-150 . https://psycnet.apa.org/record/2017-22287-012
Reeve, J. M. (2009).Understanding motivation and emotion (5ed). New York: Wiley. https://psycnet.apa.org/record/2018-22429-002
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American psychologist, 55(1), 68. https://psycnet.apa.org/record/2000-13324-007
Saddler, B., & Asaro, K. (2007). Increasing story quality through planning and revising: Effects on young writers with learning disabilities. Learning Disability Quarterly, 30(4), 223-234. https://www.jstor.org/stable/25474635
Shek, D. T., & Li, X. (2016). Perceived school performance, life satisfaction, and hopelessness: a 4-year longitudinal study of adolescents in Hong Kong. Social indicators research, 126(2), 921-934. https://psycnet.apa.org/record/2016-14376-005
Steenbergen-Hu, S., Olszewski-Kubilius, P., & Calvert, E. (2020). The effectiveness of current interventions to reverse the underachievement of gifted students: Findings of a meta-analysis and systematic review. Gifted Child Quarterly, 64(2), 132-165. https://psycnet.apa.org/record/2020-20194-006
مطالعات روانشناسی تربیتی
دوره 21، شماره 54
شهریور 1403
صفحه 155-177

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار