بررسی نقش واسطه ای کیفیت زندگی خانوادگی در رابطه بین استرس والدگری و مشکلات رفتاری فرزندان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مشاوره، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 کارشناسی ارشد روانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 روانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش واسطه ای کیفیت زندگی خانوادگی در رابطه بین استرس والدگری و مشکلات رفتاری فرزندان بود. جامعه‌ی آماری پژوهش حاضر شامل کلیه‌ی والدین دانش آموزان دختر مقطع ابتدایی شهر کرمانشاه در سال‌تحصیلی 95-94 بودند که از میان آنها تعداد 500 نفر از والدین به روش  تصادفی خوشه­ای چند مرحله ای انتخاب شدند. شرکت­کنندگان پرسشنامه­های مشکلات رفتاری راتر، شاخص استرس فرزندپروری- فرم کوتاه (PSI-SF) و مقیاس کیفیت زندگی خانواده (FQOL) را تکمیل کردند. برای تحلیل داده­ها از روش مدل­یابی معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزار Amos  نسخه 21 استفاده شد. نتایج پژوهش حاکی از وجود رابطه مثبت و معنادار (42/0r=  و 01/0> p) بین استرس والدگری و مشکلات رفتاری فرزندان بود. علاوه براین رابطه بین استرس والدگری  و کیفیت زندگی­خانوادگی (47/0-r و 01/0> p) و کیفیت زندگی­خانوادگی و مشکلات رفتاری فرزندان (15/0- r= و 01/0> p) منفی و معنادار بود. همچنین نقش واسطه­ای کیفیت زندگی خانواده در رابطه بین استرس والدگری و مشکلات رفتاری فرزندان مورد تأیید قرار گرفت.  بنابراین می توان با ارتقا کیفیت زندگی زندگی خانواده اثر استرس والدگری  بر مشکلات رفتاری فرزندان تعدیل کرد. همچنین اجرای راهبردهای مدیریت استرس در والدین نیز می تواند تا حدودی مانع بروز مشکلات رفتار فرندان شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Mediating role of quality of family life in relationship between parenting stress and children’s behavioral problems

نویسندگان [English]

  • mohamad sajjad Seydi 1
  • Khadijeh rezaee 2
  • Setareh Hoseini Shurabeh 3
1 Counseling, social science, Razi unv, Kermanshah, Iran
2 M. A. In Psychology, Faculty of Social Sciences, Razi University, Kermanshah, Iran
3 Psychology, Social Science, Razi Unv, Kermanshah, Iran.
چکیده [English]

Current study aims to Investigating the mediating role of quality of family life in relationship between parenting stress and children’s behavioral problems. Statistical population of this study were all parents of female elementary school students in Kermanshah city in the year 95-94, Among them 500 parents of students  by Multi-step cluster random method were selected. The participants answered the questions of Rotter’s behavioral problems(RBP), parenting stress index-short form (PSI-SF), and family quality of life (FQOL). The data were analyzed by structural equation modeling method using Amos software version 21. Results showed a positive and meaningful relationship (p<0.01, r=0.42) between parenting stress and children’s behavioral problems. Furthermore, relationships between parenting stress and family quality of life (p<0.01, r=-0.47), and family quality of life and children’s behavioral problems were negative and meaningful (p<0.01, r=-0.15). It was also confirmed that mediating role of family quality of life in relation between parental stress and child behavioral problems. Therefore, by improving the quality of family life, moderating the effect of parental stress on the behavioral problems of children. In addition, the implementation of stress management strategies in parents can somewhat prevent the occurrence of children's behavior problems.

1.احمدی، حبیب. و  ایمان، محمد تقی. (1385). بررسی تأثیر مجازات مجرمین مواد مخدر بر کیفیت زندگی خانواده های آنان: مورد مطالعه خانواده های زندانیان مواد مخدرشهر شیراز. مجله مطالعات اجتماعی ایران. (1)1، 19-1.

2.ارفع، مریم. و عابدی، احمد. (1392). فراتحلیل اثربخشی برنامه های آموزشی شیوه‌های فرزندپروری بر اختلالات رفتاری کودکان. فصلنامه ایرانی کودکان استثنایی،13(2)، 1392.

3.اسماعیلی نسب، مریم؛ علیزاده، حمید؛ احدی، حسن؛ دلاور، علی. و اسکندری، حسین. (1389). مقایسه اثربخشی دو روش آموزش والدین با رویکرد آدلری و رفتاری بر کاهش نشانه های اختلال سلوک در کودکان. مجله کودکان استثنایی. 10(3)، 236-227.

4.بلالی، رقیه. و آقایوسفی، علیرضا. (1390). اثربخشی برنامه آموزش والدین بر کاهش مشکلات رفتاری کودکان. فصلنامه روانشناسی کاربردی. 5 (4)،73-59.

5.بیرامی، منصور. و علائی، پروانه. (1392). قلدری در مدارس راهنمایی دخترانه، نقش شیوه‌های فرزندپروری و ادراک از محیط عاطفی خانواده. مجله روانشناسی مدرسه، 2( 3)، 56-38.

6.جمیلیان، حمیدرضا؛ خوانساری، محمدرضا و صفری، ویکتوریا. (1392). مقایسه اثربخشی آموزش استرس به شیوه شناختی رفتاری و آموزش مهارتهای ارتباط با بیمار پایانی بر افزایش کیفیت زندگی خانواده. مجله پزشکی ارومیه. 24 (12)، 995-987.

7.خانجانی، زینب. و هداوندخانی، فاطمه. (1392). اختلالهای درونی سازی و برونی سازی فرزندان و صفات شخصیتی مادر. مجله روانشناسی. 17 (1):52-33.

8.خوشبخت، فریبا. (1390). رابطه شیوه‌های فرزندپروری والدین با رفتارهای غیر اجتماعی کودکان پیش دبستانی در بازی. مطالعات روان شناختی، 7 (4)، 108-87.

 9.ریاحی، فروغ؛ امینی، فاطمه. و صالحی ویسی، محمد. (1391). مشکلات رفتاری کودکان و ارتباط آن با سلامت روان مادران. فصلنامه دانشگاه علوم پزشکی جهرم، 10 (1)، 52-46.

10.زارع، مهدی. و احمدی، سونیا. (1386). اثربخشی بازی درمانی به شیوه رفتاری شناختی در کاهش مشکلات رفتاری کودکان. مجله روانشناسی کاربردی، 1(3): 28-18

11.سیدان، فریبا. و اولادی قادیکلایی، اعظم. (1391). سنجش رابطه تکالیف رشدی چرخه زندگی خانواده طلاق و مشکلات عاطفی رفتاری کودکان. مجله جامعه شناسی آموزش و پرورش، 1(2)، 96-61.

12.شفیع پور، سیده زهرا؛ شیخی، علی؛ میرزایی، مهشید. وکاظم نژاد لیلی، احسان. (1394). سبک های فرزندپروری و ارتباط آن با مشکلات رفتاری فرزندان. پرستاری و مامایی جامع نگر، 25(76):56-49

13.فدایی، زهرا؛ دهقانی، محسن؛ طهماسیان، کارینه. و فرهادی، فاطمه. (1389).بررسی ساختار عاملی، اعتبار و روایی فرم کوتاه شاخص استرس فرزندپروری مادران کودکان عادی 12-7 سال. مجله تحقیقات علوم رفتاری. 8 (2). 91-81.

14.کاف، تکنوری. و  مارکولایدز، جرج. (2010). مبانی مدل یابی معادلات ساختاری. (ترجمه ایزانلو، بلال.؛ دهقانی، محسن.؛ حبیبی، مجتبی. 1393). تهران، انتشارات رشد.

15.کلانتری، خلیل. (1392). مدل سازی معادلات ساختاری در تحقیقات اجتماعی-اقتصادی. تهران. انتشارات فرهتگ صبا.

16.گرینبرگ، جرالد. (2002). کنترل فشار روانی. ترجمه دهقانی، محسن.؛ نجاریان، بهمن.؛ شیرافکن، علی. و خدارحیمی، سیامک. (1387). تهران: رشد.

17.گنجی، مهدی. (1392).آسیب شناسی روانی براساس DSM-5. تهران: ساوالان

18.نجاتی، وحید. (1391). شیوع مشکلات رفتاری دانش‌آموزان ابتدایی در شهرستان­های استان تهران. مجله سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران. 3 (2)؛ 167-162.