تحلیل محتوای کتاب تفکر و پژوهش پایه ششم ابتدائی براساس فرایندهای تفکر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی دانشگاه

چکیده

هدف از پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کتاب تفکر و پژوهش پایه ششم ابتدایی از نظر میزان توجه به فرایندهای تفکر در سال‌تحصیلی 96-95 بود. روش تحقیق، توصیفی و از نوع تحلیل محتوای کمی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کتاب کار تفکر و پژوهش پایه ششم ابتدایی و روش نمونه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گیری نیز سرشماری بود و کتاب تفکر و پژوهش پایه ششم نیز به‌عنوان نمونه انتخاب و مورد تحلیل قرار گرفته است. ابزار تحقیق در این پژوهش چک لیست بود. برای تعیین روایی تحقیق از روایی صوری و محتوایی و برای تعیین میزان پایایی از روش دونیمه کردن استفاده شده که ضریب همبستگی دو نیمه، 75/. محاسبه شده است. واحد تحلیل؛ جملات، فعالیت‌ها و تصاویر موجود در متن کتاب تفکر و پژوهش بود. در تحلیل محتوا با استفاده از روش آنتروپی شانون، اهمیت ضرایب فرایندهای تفکر (سازماندهی ذهنی اطلاعات (41/0)، تفکر انتقادی (369/0) و تفکر خلاق (171/0) محاسبه گردید. نتایج یافته‌ها نشان داد که کتـاب درسـی تفکر و پژوهش از نظر توجه به فرایند‌های تفـکر از همخوانی کمتری برخوردار است و به‌برخی از فرایندهای تفکر(تفکر انتقادی) بسیار کم توجه شده و به فرایند (تفکر خلاق) نیز تا حدودی توجه شده است. بنابراین محتوای کتاب تفکر و پژوهش پایه ششم ابتدائی به لحاظ رعایت فرایندهای تفکر نیاز به بازنگری و بازنویسی دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Content Analysis of the Thinking and Research Book of the Sixth Primary on the basis of Thinking Processes

نویسنده [English]

  • davoud tahmasebzadeh sheikhlar
faculty member
چکیده [English]

The purpose of this study was to analyze the content of the book of Thinking and Research on the sixth grade of the elementary school according to the amount of attention to thinking processes in the academic year of 96-95. The research method was descriptive and content analysis was quantitative. The statistical population of the study consisted of the sixth elementary school of thought and research textbook and sampling method was census, this book was selected and analyzed as a sample. The research tool was a checklist. To determine the validity of the research, formal and content validity was used and to determine the reliability of the two half-way method, the correlation coefficient of the two halves was 0.75. It is calculated. Unit of analysis; sentences, activities and images contained in the text of the book Thinking and Research. In content analysis using Shannon entropy method, the importance of the coefficients of thinking processes (mental organization of information (0.41), critical thinking (0.336) and creative thinking (0.171) were calculated. The results of the findings showed that the textbook of thought and research has less consistency in terms of attention to the processes of thinking, and has paid close attention to some of the processes of thinking (critical thinking) and to the process (creative thinking) has been somewhat paid attention . Therefore, the content of the book of Thinking and Research is based on the sixth primitive in terms of observing the processes of thinking needs to be reviewed and rewritten.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Thinking and Research Book
  • Content analysis
  • Thinking Processes

1.آخوندراده، کبری؛ احمدی طهرانی، هدی؛ صالحی، شایسته؛ عابدینی، زهرا (1390) تفکر انتقادی در حوزه آموزش پرستاری ایران. مجله ایرانی آموزش پزشکی، 11(3): 221-210

2.اطهری، زینب السادات (1391) بررسی نقش برنامه درسی بر مهارت‌های تفکر انتقادی دانشجویان دانشگاه‌های اصفهان و علوم پزشکی اصفهان. رساله دکتری دانشگاه اصفهان.

3.اطهری، زینب السادات؛ شریف، سید مصطفی؛ نعمت بخش، مهدی؛ و بابا محمدی، حسن (1388). ارزیابی مهارت‌های تفکر انتقادی و ارتباط آن با رتبه آزمون سراسری ورود به دانشگاه در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی (ویژه نامه توسعه آموزش)، 9 (1): 12-5.

4.امینی، میترا و فضلی نژاد، نوید (1389). بررسی مهارت‌های تفکر انتقادی در دانشجویان پزشکی شیراز، مجله پزشکی هرمزگان، 14 (3): 218-213.

5.جاویدی کلاته جعفرآبادی، طاهره؛ عبدلی، افسانه (1388) روند تحول تفکر انتقادی در دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد. فصلنامه مطالعات تربیتی و روانشناسی، 11(2): 120-103

6.حسین پور طولازدهی، شهره؛ زین آبادی، حسن رضا؛ عبدالهی، بیژن؛ عباسیان، حسین (1396) مدرسه بعنوان جامعه یادگیرنده حرفه‌ای پژوهش محور  (یک پژوهش پدیدارنگارانه)، فصلنامه نواوری های آموزشی، 16(63): 25-7

7.حشمتی، فاطمه (1395). تحلیل محتوای کتاب تفکر و پژوهش پایه ششم با تاکید بر مقوله‌های تفکر، کنفرانس بین المللی نوآوری و تحقیق در علوم انسانی و مطالعات فرهنگی اجتماعی.

8.حقانی، فریبا؛ امینیان، بهاره؛ کمالی، فرحناز؛ جمشیدیان، سپیده (1389) مهارت‌های تفکر انتقادی و ارتباط ان با هوش هیجانی در دانشجویان پزشکی دوره مقدماتی بالینی در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، مجله آموزش در علوم پزشکی، 10(5): 917-906

9.خوشخوئی، منصور؛ ازنب، عطا (1394) بررسی میران توجه به مولفه‌های تفکر فلسفی در سند برنامه درسی ملی آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران، تفکر و کودک، 6 (12): 62-37

10.رضایی، رزیتا؛ ساعت ساز، سوسن؛ شریف نیا، سید حمید؛ ملوک زاده، سرور و بهشتی، زهرا (1392). ارزیابی مهارت تفکر انتقادی دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی مازندران. دو

 فصلنامه آموزش پزشکی، مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، 2(1): 34-29.

11.دانشور، میترا؛ غلامحسینی، احمد؛ اسپیدکار، محبوبه؛ روشندل، علی اکبر؛حمزهبیگی، طیبهوصفارینظری، مهدخت (1395). کتابمعلم (راهنمایتدریس)تفکروپژوهشششمدبستان،تهران:ادارهکلچاپوتوزیعکتابهایدرسی.

12.دانشور،میتراوغلامحسینی،احمد (1394)تفکّروپژوهش.تهران:  چاپونشرکتاب‌هایدرسیایران.

13.دوبونو، ادوارد (1388). سلسله درس‌های تفکر، مترجم؛ مرجان فرجی، تهران: انتشارات جوانه رشد.

 14.سادات هاشمی پور مطلق،طاهره (1392). تحلیل محتوای کتاب تفکر و پژوهش پایه ششم ابتدایی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.

15.شفیعی، بتول. سودخواه محمدی. (۱۳۹6). نگاهی به آزمون تیمز و تغییرات کتاب ریاضی هفتم برای بهبود نتایج آن در تیمز 2015 ،همایش بین المللی افق‌های نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آسیب‌های اجتماعی، تهران.

16.صالحیعمران،ابراهیم،وحسینچهارباشلو (1389) «تجزیه و تحلیل محتوای کتاب‌های درسی دوره آموزش ابتدایی برمبنای مؤلفه‌هایخلاقیت به منزلۀیکی ازراه‌های پرورش خلاقیت دانش آموزان». سومین کنفرانس ملی خلاقیت شناسی تریز( (TRIZو مهندسی و مدیریت نوآوری ایران، تهران.

17.طهماسب زاده شیخلار، داود؛ فرج‌پور بناب، فاطمه (1397) تربیت زیبایی‌شناختی در فضای تربیت شناختی، سومین کنفرانس بین‌المللی دستاوردهای نوین پژوهشی در علوم اجتماعی، علوم تربیتی و روانشناسی، تهران

18.عبدی الوار، علی رضا (1393). اهمیت تفکر انتقادی در نهاد آموزش و پرورش و نقد کتاب تفکر و پژوهش پایه ششم بر اساس فرایند های تفکر انتقادی. دومین کنفرانس ملی جامعه شناسی و علوم اجتماعی.

19.علوی، سید محمود (1391) بررسی عناصر برنامه آموزش فلسفه به کودکان در دوره پیش از دبستان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبایی

20.غریبی، حسن (1392). تفکر و کودک، اثربخشی راهبردی تفکر بر تفکر انتقادی، تحول اخلاقی و پرسشگری دانش‌آموزان پایه پنجم دبستان.پژوهشگاهعلومانسانیومطالعاتفرهنگی، 4(1): 35-41

21.غیاثی،پروین؛فانی،حجتاله،اباذری،زهراوخواجهزاده،رزاق (1390).«تحلیلمحتوایتاریخ معاصر ایران در دوره متوسطه از ابعاد تفکر انتقادی»، فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 2(8): 195-212

22.فتح‌الهی، علی و صحرایی، قاسم (1392). بازجست تفکر خلاق و انتقادی از دیدگاه مولوی. نشریه علمی-پژوهشی. پژوهشنامه ادبیات تعلیمی،5(20): 38-16

23.فتحی‌آذر، اسکندر (1391). روش‌ها و فنون تدریس، تبریز: انتشارات دانشگاه تبریز، چاپ سوم.

24.قاسمی، فرشید؛ مهاجری، احمد؛ اسکندری، شهره؛ و آب روشن، حسن (1392). بررسی و مقایسه مهارت تفکر انتقادی فرهنگیان دوره‌های ابتدایی، راهنمایی، متوسطه و پیش‌دانشگاهی استان بوشهر و ارائه راهکارهایی جهت ارتقای تفکر انتقادی. فصلنامه علمی پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 4(3): 215-193.

25.قاسمیان،محمد (1388).بررسیجایگاهتفکرانتقادیدربرنامه‌درسیدورهابتدایی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاهآزاداسلامیواحدمازندران.

26.کیانی، میترا؛ افشین جو، مهنار؛ پور معماری، محمدحسین؛ امینی، کورش (1391) مقایسه تفکر انتقادی و عوامل زمینه ساز آن در دانشجویان پرستاری و پرستاران شاغل  در بیمارستان های منتخب دانشگاه علوم پزشکی زنجان. مجله علوم پزشکی زنجان، 20(78): 121-112

27.گنجی، کامران؛ دیناروند، حسن و ابوطالبی، حمید (1391). اثر بخشی آموزشی مهارت‌های پرسشگری و توضیح به معلمان بر خلاقیت دانش آموزان دوره متوسطه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد ملایر.

28.لانگرهر، جان (1390 الف). یادگیری مهارت های تفکر؛ تمرین ها و تکالیف عملی کسب فرایندهای تفکر برای کودکان 6 تا 11 ساله. ترجمه رحیم بدری گرگری، تبریز: انتشارات فروزش.

29.لانگرهر، جان. لانگرهر، جن (1390ب). مسائل پیچیده تفکر؛ تمرین های پیشرفته برای پرورش مهارت های کاربردی تفکر در کودکان 6- 11 ساله. ترجمه رحیم بدری گرگری، تبریز: انتشارات فروزش.

30.ماهی گیـر، عبدالمجید (1392). تحلیل محتوای کتاب کـار تفـکر و پـژوهش پایه ششم ابتدایی از نظر توجه به مقوله های آموزش تفکر لیپمن و بررسی اثربخشی آن از نظر

 

 

معلمان شهرستان‌های سیریک و میناب در سال تحصیلی 92- 1391، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید چمران اهواز.

31.مرعشی،منصور؛حقیقی،جمال؛بنابیمبارکی،زهراوباشلیده،کیومرث (1386) بررسیتأثیرروشاجتماعپژوهشیبرپرورشمهارت‌هایاستدلالدردانشآموزاندخترپایهسومراهنمایی.فصلنامهمطالعاتبرنامهدرسی، 2(7): 122-95

32.میرزایی میرآیادی، خسرو؛ اسلامی، ادریس؛ آفانی، کمال (1395) تحلیل محتوای کتب درسی تفکر و پژوهش پایه ششم و تفکر و سبک زندگی پایه‌های هفتم و هشتم متوسطه اول از منظر برنامه آموزش تفکر به کودکان، فصلنامه تفکر و کودک، 7 (2): 47-78

33.نوشادی، محمودرضا؛ شمشیری، بابک؛ احمدی، حبیب (1390) نقش و کارکرد کتاب های تعلیمات اجتماعی پنجم دبستان و سوم راهنمایی در شکل گیری هویت ملی؛ پؤوهش های برنامه درسی، 1(1): 167-139

34.یارمحمدیان، محمد حسین (1389). اصول برنامه ریزی درسی، تهران؛ انتشارات یادواره کتاب، چاپ هفتم.