تأثیرآموزش مهارت های مطلوب بر پرخاشگری و خودکارآمدی در تعامل با همسالان در بین دانش آموزان دارای رفتارهای پرخاشگرانه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روان شناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 استاد گروه روانشناسی تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز

3 استادیار گروه روانشناسی تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز

4 استاد گروه روان شناسی عمومی، دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

 
پرخاشگری اختلال شایعی است که برای کودکان، خانواده­ها و مدارس مشکلات عمده­ای ایجاد کرده است. لذا، هدف پژوهش حاضر تعیین تأثیر آموزش مهارت­های مطلوب اجتماعی مبتنی بر برنامه گروه­بندی مهارت بر پرخاشگری و خودکارآمدی در تعامل با همسالان دانش‌آموزان پسر دوره ابتدایی دارای رفتارهای پرخاشگرانه شهر اهواز بود. این پژوهش از نوع آزمایشی میدانی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و پیگیری با گروه گواه بود. نمونه پژوهش شامل  41 دانش آموز پسر پایه­های پنجم و ششم دوره­ ابتدایی در سال 95-1394 بود که مطابق با نظر معلمین و روان­شناس از ملاک­های تشخیصی رفتار پرخاشگرانه برخوردار بودند و به طور تصادفی به دو گروه آزمایشی و گواه گمارده شدند. ابزارها شامل نظام سنجش مبتنی بر تجربه­آخنباخ (فرم گزارش معلم) و مقیاس خودکارآمدی کودکان در تعامل با همسالان بود. هر دو گروه و معلمان آن­ها پیش آزمون­ها را تکمیل کردند. سپس، به گروه آزمایشی مهارت­های مطلوب اجتماعی آموزش داده شد. سرانجام، از هر دو گروه پس­آزمون و بعد از 6 هفته، پیگیری، به عمل آمد. نتایج تحلیل­ کواریانس چند­متغیری نشان داد که آموزش مهارت­های مطلوب اجتماعی باعث کاهش پرخاشگری و افزایش خودکارآمدی در تعامل با همسالان می شود و این اثرات همچنان پس از 6 هفته برقرار بود. براساس نتایج به دست آمده، آموزش مهارت­های مطلوب اجتماعی در کاهش پرخاشگری وافزایش خودکارآمدی در تعامل با همسالان مؤثر بود. بنابراین، کاربرد آموزش مهارت­های مطلوب اجتماعی جهت کاهش پرخاشگری و بهبود خودکارآمدی در تعامل با همسالان کودکان پرخاشگر پیشنهاد می شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect of pro social skills training on aggression and self-efficacy in peer interaction among students with aggressive behaviors

نویسندگان [English]

  • Atefe Allame 1
  • Manije Shehni Yeelagh 2
  • Alireza Hajiyakhchali 3
  • Mahnaz Mehrabizade Honarmand 4
چکیده [English]

The aggression is a prevalent disorder that has made many problems for children, families and schools. Thus, the purpose of present study was to determine the effect of prosocial skills training based on skillstreaming programon aggression and self-efficacy in peer interaction of male elementary school students with aggressive behaviors in Ahvaz. This study was a field experimental study with pre-post-test and follow-up with control group design. The sample consisted of 41 male students in fifth and sixth grades of elementary school in year of 2015-16 that were assigned in to two experimental and control groups randomly based on the opinion of teachers and psychologist and had aggressive behavioral diagnostic criteria. The instruments included Achenbach System of Empirically Based Assessment (Teacher’s Report Form) and Children’s Self-Efficacy for Peer Interaction Scale.The pre-tests were administered to both groups and their teachers.Then, the intervention was administered to the experimental group.  Eventually, the post-tests were administered to both groups and  their teachers and after 6 weeks they received the follow-up. Results of multivariate analysis of covariance indicated that prosocial skills training causes decrease in aggression and increase in self-efficacy in peer interaction and these effects still has been after 6 weeks. According to the results, the prosocial skills training was an effective intervention in reduce aggression and increase self-efficacy in peer interaction. Thus, the use of prosocial skills training to reduce aggression and improve self-efficacy in peer interaction of aggressive children can be suggested.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pro social Skills Training
  • Skill streaming Program
  • Aggression
  • Self-efficacy in Peer Interaction
  1. احمدی، محمد سعید.، حاتمی، حمید رضا.، احدی، حسن و اسد زاده، حسن. (1392). تأثیر آموزش مهارت­های ارتباطی بر باورهای خودکارآمدی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر. فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، دوره 4، شماره 16، 105-118.
  2. ارونسون، الیوت. (1999). روان­شناسی اجتماعی. ترجمه­ حسین شکرکن (1393). چاپ هشتم، تهران: انتشارات رشد. 
  3. بنابی مبارکی، زهرا. (1389). تأثیر آموزش شیوه­های کنار آمدن، کلاس-محور در کاهش خشم و پرخاشگری و افزایش مهارت

            های اجتماعی و حل مسئله دانش­آموزان دختر دوره­ ابتدایی شهر اهواز. پایان­نامه­ دکتری روان­شناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز.

  1. حسین چاری، مسعود. (1386). مقایسه خودکارآمدی ادراک شده در تعامل اجتماعی با همسالان در بین گروهی از دانش آموزان دختر و پسر دوره راهنمایی. فصلنامه مطالعات روان شناختی دانشگاه الزهرا، دوره 3، شماره 4، 87-103.
  2. رئیسی، زهرا.، زمانی علویجه، فرشته.، اسدالهی، عبدالرحیم و رستم نیاکان، شراره. (1392). تأثیر آموزش مهارت­های اجتماعی بر خودکارآمدی پرهیز از مواد مخدر در نوجوانان پسر دبیرستان­های اهواز. مجله تحقیقات سلامت، ویژه نامه آموزش بهداشت، 2019-2033.
  3. شریفی، غلامرضا. (1372). بررسی اثربخشی روش آموزش مهارت حل مسئله در درمان علائم افسردگی نوجوانان. پایان نامه­ کارشناسی ارشد روان شناسی بالینی، انستیتو روان­پزشکی تهران.
  4. غباری بناب، باقر.، پرند، اکرم.، خان زاده فیروزجاه، حسین.، موللی، گیتا و نعمتی، شهروز. (1388). میزان شیوع مشکلات رفتاری دانش­آموزان مقطع ابتدایی شهر تهران. فصلنامه­ پژوهش در حیطه­ کودکان استثنایی، سال نهم، شماره 3، 223-238.
  5. فرقانی رئیسی، شهلا. (1387). مشکلات رفتاری در کودکان و نوجوانان. چاپ پنجم، تهران: موسسه فرهنگی منادی تربیت.
  6. فرهادی، علی.، موحدی، یزدان.، عزیزی، امیر.، قاسمی کلی، فضل الله و کریمی نژاد، کلثوم. (1393). اثربخشی آموزش مهارت های اجتماعی بر ارتقای نظریه­ی ذهن در نوجوانان پرخاشگر. دو فصلنامه شناخت اجتماعی، سال سوم، شماره 2، 55-66.
  7. مینایی، اصغر. (1384). کتابچه­ راهنمای فرم­های سن مدرسه نظام سنجش مبتنی بر تجربه­ آخنباخ (ASEBA). تهران، سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور، پژوهشکده کودکان استثنایی.
  8. مینایی، اصغر. (1385). انطباق و هنجاریابی سیاهه­ رفتاری کودک آخنباخ، پرسشنامه خودسنجی و فرم گزارش معلم. فصلنامه­ پژوهش در حیطه­ کودکان استثنایی، دوره 19، سال ششم، شماره 1، 529-558.
  9. واحدی، شهرام. (1387). تأثیر روش­های مختلف آموزش مهارت­های اجتماعی بر کاهش پرخاشگری و افزایش مهارت­های اجتماعی کودکان پیش دبستانی عادی و پرخاشگر. پایان نامه دکتری روان­شناسی تربیتی، دانشگاه تبریز.
    1. Achenbach, T. (2014). Achenbach system of empirically based assessment. (2015/09/07). www.aseba.org/aboutus/ asebaorigins. html
    2. Alavi, S. Z., Pakdaman Savoji, A., & Amin, F. (2013). The effect of social skills training on aggression of mild mentally retarded children. Social and  Behavioral Sciences, 84, 1166-1170.
    3. Andrade, B. F., Browne, D. T., & Tannock, R. (2014). Prosocial skills may be necessary for better peer functioning in children with symptoms of disruptive behavior disorders. (2016/01/10). https:// peerj. com/ articles/487/
    4. Babakhani, N. (2011). The effects of social skills training on self-esteem and aggression male adolescents. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 30, 1565-1570.
    5. Bandura, A. (1973). Aggression: A social learning analysis. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
    6. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: Freeman.
    7. Bandura, A., Barbaranelli, C., Caprara, G. V.,  & Pastorelli, C. (1996). Multifoceted impact of self-efficacy beliefs on academic functioning. Child  Development, 67, 1206-1222.
    8. Bandura, A., Pastorelli, C., Barbaranelli, C., & Caprara, G. V. (1999). Self-efficacy path ways to childhood depression. Journal of Personality and Social Psychobgy, 76, 258-259.
    9. Barnes, T. N., Smith, S. W., & Miller, D. M. (2014). School-based cognitive-behavioral interventions in the treatment of aggression in the United States: A meta-analysis, aggression and violent behavior. (2015/11/10). http://www.researchgate.net.
    10. Bragard, I., Etienne, A. M., Merckaert, I., Libert, Y., & Razavi, D. (2010). Efficacy of a communication and stress management training on medical residents’ self-efficacy, stress to communicate and burnout . Journal of Health Psychology, 15(7), 1075-1081.
    11. Caprara, G. V., Gerbino, M.,  Paciello, M., Di Giunta, L., & Pastorelli, C. (2010). Counteracting depression and delinquency in late adolescence: The role of regulatory emotional and interpersonal self-efficacy beliefs. European Psychologist, 15(1), 34-48.
    12. 26.   Caprara, G. V., Kanacri, B. G. L., Gerbino, M., Zuffiano, A., Alessandri, G., Vecchio, G., Caprara, E., Pastorelli, C., & Bridglall, B. (2014). Positive effects of promoting prosocial behavior in early adolescence:  Evidence from a school- based intervention. International  Journal of Behavioral Development. 38(4), 386-396.
    13. 27.   Davis, S. (2015). Building self-efficacy in peer relations: Evaluation of a school-based intervention. Doctoral Dissertation,George Fox University.(2017/05/03). https:// digitalcommons.georgefox.edu/psyd/198
      1. Dowling, L. S. (2010). The efficacy of  skillstreaming social skills program with elementary school children with high functioning autism. Master of Arts Thesis, California State University, Chico.
      2. Dweck, C. S., & Leggett, E. L. (1988). A social-cognitive approach to motivation and personality. Psychological Review, 95, 256-273.
      3. Erozkan, A. (2013).  The effect of communication skills and problem solving skills on social self-efficacy.  Educational Science: Theory and Practice, 13(2), 739-745.
      4. Erozkan, A., & Deniz, S. (2012). The influence of social self-efficacy and learned resourcefulnes  on loneliness.  Journal of Counselling and Education, 1(2), 57-74.         
      5. Galanaki  E. P., & Kalantzi-Azizi A. (1999). Loneliness and social dissatisfaction: Its relation with children’s self-efficacy for peer interaction. Child Study Journal, 29(1), 1-22.
      6. 33.   Ghaffari, A., Banijamali, S., Ahadi, H., & Ahghar, G. (2011). The investigation of effectiveness of social skill training in theory of  mind improvement in aggressive students and the assessment of  its effective stability.  Journal of  Social and Behavioral Science, 30, 1519-1525.
      7. Hamidullah, J. M. (2011). Appraisal of  middle  school students' participation in a social skills training program. Doctoral Dissertation, Union Institute and University, United States – Ohio, .(2016/01/06).   http://gradworks.umi.com/34/64/3464435.html
        1. Hoglund, W. L. G. (2014). Creating healthy relationships and settings to prevent peer bullying and victimization.  Alberta Centre for Child, Family and Community Research Children’s Mental Health Learning Series. (2015/09/05). http://www.research4children.com.
        2. Kim, M.  J.,  Doh, H. S.,  Hong,  J. S.,  & Choi,  M. K.  (2011).  Social skills training and parent education programs for aggressive preschoolers and their parents in South Korea. Children and Youth Services Review, 33, 838-845.
        3. Lee, K., Baillargeon, R. H., Vermunt,  J. K., Wu, H.,  & Tremblay,  R. E. (2007).  Age differences in the prevalence of physical aggression among 5-11-year-old Canadian boys and girls. Aggressive Behavior, 33, 26-37.
        4. Leff, S. S., & Wassdrop, T. E. (2013). Effect of  aggression and  bullying on children and adolescents: Implications for prevention and intervention.  Current Psychiatry Reports, 15, 343-353.
        5. Leonardi, R.,  Roberts,  J.,  & Wasoka, D. (2001). Skillstreaming: A report to the Vermont State Department  of  Education. Montpelier: Vermont State Department of Education.
        6. Li, C., Dang, J., He, S., & Li, H. (2013). Shyness and loneliness: The multiple mediating effects of self-efficacy. Acta Psychologica Sinica, 45, 1251-1260.
        7. Lovett, B. J.,  &  Sheffield,  R.  A. (2007). Affective  empathy deficits  in  aggressive  children and adolescents: A Critical Review, 27, 1-13.
        8. McGinnis,  E.  (2012). Skillstreaming the elementary school child: A guide for teaching prosocial skills. Champaign, IL: Research Press.
        9. Nangle, D. W., Erdley, C. A., Carpenter,  E. M., & Newman,  J. E. (2002). Social skills training as a treatment for aggressive children and adolescents.  Aggression and  Violent Behavior, 7, 169-199.
        10. Nelson, W. M., & Schultz, J. R. (2009). Managing anger and aggression in students with externalizing behavior problems: Focus on exemplary programs. In M. J. Mayer, R. Van Acker, J. E., Lochman, & F. M. Gresham (Eds.), Cognitive-behavioral interventions for emotional and behavioral disorders (pp. 295-327). New York, NY: Guilford Press.
        11. Olaz, F. O., Medrano, L. A., & Cabanillas, G. (2014). Effectiveness of social skills training experiential method to strengthening social self efficacy of university students.  International Journal of  Psychology and Psychological Therapy, 14(3), 379-396.
        12. Omoteso, B. A. (2010). Bullying behaviour, its associated factors and psychological effects among secondary school students in Nigeria. Journal of International Social Research, 3(10), 498-508.
        13. Redmond, B. F. (2010). Self-efficacy theory: Do I think that I can succeed in my work? Work attitudes and motivation. Pennsylvania State­ University: World Campus. (2016/02/15). http://cms.psu.edu
        14. Sarmento, P., Almeida, K., Rauktis, M. E., & Bernardo, S. (2008). Promoting social competence and inclusion: Taking alternative paths. Reclaiming Children and Youth, 16(4), 47-54.
        15. Schoyen,  K.  J. (2004). The impact of skills training on the firendships of children with special needs. Master of Arts Thesis, Trinity Western University.
        16. Sklar, N. ( 2011). Social competence as a moderator of the aggression-victimization link in elementary school children. Master of Arts Thesis, University of  Victoria.
        17. Tedeschi, J. T., & Felson, R. B. (1994). Violence, aggression and coercive actions. Washington, DC: American Psychological Association.
          1. Vahedi, S. H., Fathiazar, E., Hosseini-Nasab,  D., Moghaddam,  M., & Kiani, A. (2007). The effect of social skills training on decreasing the aggression of  pre-school children. Iranian Journal of Psychiatry, 2, 108-114.
          2. 53.   Webb-Williams, J. (2014). Gender differences in school children’s self-efficacy beliefs: Students’ and teachers’ perspectives. Educational Research and Reviews, 9(3), 75-82.
            1. Wheeler, V.  A., & Ladd, G. W. (1982). Assessment of children’s self-efficacy for social interactions with peers.  Developmental Psychology, 18, 795-805.
            2. Wike, T. L. (2011). The effectiveness of a social skills intervention for preventing aggression in children: An evalution of the making choies intervention. Doctoral Dissertation, University of North Carolina at Chapel Hill in partital fulfillment of the reguirements for the degree doctor of philosophy in the school of social work.
  1. کراهه، باربارا (2001). پرخاشگری از دیدگاه روان­شناسی اجتماعی. ترجمه­ حسین نظری نژاد (1390). تهران: انتشارات رشد.
  2. مشهدی، علی.، رسول زاده طباطبایی، کاظم.، آزاد فلاح، پرویز و سلطانی­فر، عاطفه. (1389). توانایی برنامه ریزی و سازمان­دهی در کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/فزون کنشی. مطالعات تربیتی و روان­شناسی دانشگاه فردوسی مشهد، شماره 1، دوره 11، 151-170.