تأثیر آموزش تئوری انتخاب بر راهبردهای شناختی یادگیری دانشجویان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه روانشناسی دانشگاه پیام نور

2 کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی دانشگاه آزاد واحد ساوه

چکیده

با توجه به اهمیت به‌کارگیری راهبردهای شناختی مناسب در بهبود فرایند یادگیری، هدف این پژوهش تعیین اثربخشی آموزش تئوری انتخاب بر راهبردهای شناختی یادگیری است.40 نفر از بین کلیة دانشجویان زن دورة کارشناسی شهر تهران در سال تحصیلی 94-93، به روش نمونه‌گیریِ در‌دسترس انتخاب شده و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (20n=) و گواه (20n=) جایگزین شدند. ابزار جمع‌آوری داده‏ها شامل پرسشنامة راهبردهای شناختی MSLQ پینتریچ و دگروت بود. ابتدا این پرسشنامه‌ به‌عنوان پیش‌آزمون بر روی افراد هر دو گروه اجرا شد. سپس افراد گروه آزمایش در 8 جلسة آموزش تئوری انتخاب شرکت کردند. پس از پایان جلسات آموزشی، پرسشنامه مجدداً برای هر دو گروه به‌اجرا درآمد. نمرات پیش‌آزمون و پس‌آزمون دو گروه با استفاده از آزمون کوواریانس مورد مقایسه و بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از آزمون کوواریانس نشان داد که بین دو گروه کنترل و آزمایش تفاوت معناداری وجود دارد و آموزش تئوری انتخاب موجب کاهش استفادة معنادار راهبرد مرور و افزایش معنادار به‌کارگیری راهبردهای بسط، سازماندهی و تفکر انتقادی در گروه آزمایش شده است. با استفاده از نتایج حاصل از این پژوهش می‏توان چنین نتیجه گرفت کهآموزش تئوری انتخاب به‌طور مؤثری موجب افزایش استفاده از راهبردهای شناختی عمیق‌تر و در‌نتیجه بهبود فرایند یادگیری خواهد شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect of choice theory training on learning cognitive strategies among students

نویسندگان [English]

  • susan alizadehfard 1
  • reza mahpooya 2
چکیده [English]

Because of the important role of using the best cognitive strategies through learning processing, the main purpose of this research was to investigate the effect of choice theory training on learning cognitive strategies.40 person from female students of Tehran's Universities in 1393 were selected by accessible sampling and divided into two groups: experimental (n=20) and control (n=20) groups. Learning cognitive strategy questionnaire MSLQ Pintrich & De Groot were conduct to gathering basic level data. The subjects of experimental group were attending in choice theory training protocol for 8 sessions. The inventories after training period conducted again as post-test. The value of post-tests was compared with basic level through covariance analysis. The results of covariance analysis showed a significant difference between two groups as reduction of rehearsal strategy and increase of elaboration, organization and critical thinking strategies in experimental group compared with control group. The implications of these results are discussed with respect to the utility of applying choice theory training for significantly increase of deeper cognitive strategies, so learning processing was improved.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Choice theory
  • learning
  • cognitive strategies
  • rehearsal
  • elaboration
  • organization
  • critical thinking

1.آقازاده، ابراهیم؛ رضایی، اکبر؛ محمدزاده، علی. (1388). رابطة باورهای معرفت‌شناختی و انگیزشی دانشجویان دچار درگیری شناختی. مجلة تازه‌های علوم‌شناختی. سال یازدهم، شمارة 4، 74-63.

2.اشعری، نرگس؛ شفیع‌آبادی، عبدالله؛ سودانی، منصور. (1388). بررسی اثربخشی آموزش راهبردهای یادگیری بر عملکرد تحصیلی و یادگیری خودتنظیم دانش‌آموزان دختر دورة پیش‌دانشگاهی شهر اهواز. مجلة یافته‌های نو در روان‌شناسی، سال پنجم، شمارة 13، 22-‌7.

3.امیری، مرضیه؛ آقامحمدیان شعرباف، حمیدرضا؛ کیمیایی، علی. (1391). اثربخشی رویکرد واقعیت درمانی گروهی بر منبع کنترل و راهبردهای مقابله‌ای. اندیشه و رفتار، سال ششم، شمارة 24، 68-59.

4.پاشا، غلامرضا و امینی، سهیلا. (1387). تأثیر واقعیت درمانی بر امید به زندگی و اضطراب همسران شهدا. یافته‌های نو در روان‌شناسی، سال سوم، شمارة نهم، 51-‌37.

5.پناه‌علی، امیر؛ شفیع‌آبادی، عبدالله؛ احقر، قدسی. (1388). اثربخشی واقعیت درمانی گروهی بر نگرش نسبت به مصرف سیگار در دانش‌آموزان پسر سال اول متوسطه. فصلنامة علمی پژوهشی روان‌شناسی دانشگاه تبریز، سال چهارم، شمارة 16، 84-‌63‌.

6.حسین‌چاری، مسعود؛ دهقانی، یوسف. (1387). پیش‌بینی میزان اهمال‌کاری تحصیلی براساس راهبردهای خودتنظیمی در یادگیری. مجلة پژوهش در نظام‌های آموزشی، سال دوم، شمارة 4، 73-63.

7.حسین‌پور، محمد؛ درویشی، طیبه؛ سودانی، منصور. (1388). اثربخشی آموزش مسئولیت‌‌پذیری به شیوة واقعیت‌درمانی گلاسر بر کاهش بحران هویت دانش‌‌آموزان. یافته‌های نو در روان‌شناسی، سال پنجم، شمارة 13، 106-97.

8.خرمایی، فرهاد؛ عباسی، مسلم؛ رجبی، سعید. (1390). مقایسة کمال‌گرایی و تعلل‌ورزی در مادران دانش‏آموز با و بدون ناتوانی یادگیری. مجلة ناتوانی‏های یادگیری، سال اول، شمارة اول، 77-‌60.

9.راضی‌مرادی، محمد؛ اعتمادی، احمد؛ نعیم‌آبادی، الهام. (1389). اثربخشی مشاورة گروهی بر‌اساس تئوری انتخاب ویلیام گلاسر با دانش‌آموزان قربانیِ قلدری به‌منظور افزایش توان مقابله با رفتارهای قلدرانه. مجلة مطالعات روان‌شناختی دانشکدة علوم‌تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه الزهرا، سال ششم، شمارة چهارم، 36-11.

10.رستگار، احمد؛ قربان‌جهرمی، رضا؛ مظلومیان، سعید. (1390). رابطة باورهای هوشی، اهداف پیشرفت و درگیری شناختی در دانش‌آموزان دبیرستانی. مجلة روان‌شناسی، سال 15، شمارة 1، 103-90.

11.سیف، علی‏اکبر. (1388). روان‌شناسی پرورشی نوین: روان‌شناسی یادگیری و آموزش. تهران: نشر دوران.

12.سیمیاریان، کوثر؛ سیمیاریان، قاسم؛ ابراهیمی‌قوام، صغری. (1390). آموزش خودکنترلی بر کاهش سهل‌انگاری نوجوانان دختر پایة دوم متوسطة شهر تهران. پژوهش‏های روان‌شناسی اجتماعی، سال اول، شمارة 3، 35-19.

13.صاحبی، علی. (1391). اثربخشی آموزش تئوری انتخاب و واقعیت‌درمانی بر افزایش عزت نفس و کانون مهار درونی دانش‌آموزان دبیرستانی شهر مشهد. مجلة اصول بهداشت روانی، سال 14، شمارة دوم، 180-172.

14.صداقت، مریم؛ حسن‌آبادی، حمیدرضا؛ حجازی، الهه؛ عابدین، علیرضا. (1389). نقش ادراک از توانایی و ادراک از سودمندی در پیش‌بینی درگیری شناختی و پیشرفت تحصیلی: آزمون یک مدل ساختاری. مجلة روان‌شناسی معاصر، سال پنجم، ویژه‌نامه، 694-692.

15.علیزاده‌فرد، سوسن؛ تدریس‌تبریزی، معصومه. (1393). تأثیر آموزش تئوری انتخاب بر میزان سهل‌انگاری فردی و اجتماعی دانشجویان زن. مجلة شناخت اجتماعی، سال سوم، شمارة دوم، 94-82.

16.ﻏﻼﻣﻌﻠﻲ‌ﻟﻮاﺳﺎﻧﻲ، ﻣﺴﻌﻮد؛ ﺣﺠﺎزی، الهه؛ ﺧﻀﺮی‏آذر، هیمن. (1391). ﻧﻘﺶ ﺧﻮدﮐﺎرآﻣﺪی، ارزش ﺗﮑﻠﯿﻒ، اهداف ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ و درﮔﯿﺮی ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ در ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ رﻳﺎﺿﻲ. مجلة نوآوری‏های آموزشی، سال یازدهم، شمارة 41، 28-7.

17.فرقانی‌طرقی، ام‌البنین؛ جوانبخت، مریم؛ بیاضی، محمدحسین؛ صاحبی، علی؛ وحیدی، شعیب؛ دروگر، خدیجه. (1391). مقایسة اثربخشی آموزش گروهی شناختی- رفتاری و واقعیت درمانی بر عزتِ‌نفس دانش‌آموزان دبیرستانی. مجلة بهداشت روانی، سال 14، شمارة 2، 180-172.

18.کارخانه‌چی، مهشید؛ احدی، حسن؛ حاتمی، حمیدرضا. (1389). اثر آموزش واقعیت‌درمانی بر شادکامی دختران. مجلة روان‌شناسی معاصر، دورة پنجم، ویژه‌نامه، 638-636‌.

19.گلاسر، ویلیام‌. (1390). تئوری انتخاب. (ترجمة علی صاحبی). تهران : انتشارات سایه سخن. (تاریخ انتشار به زبان اصلی 1994).

20.مرادی‌شهر‌بابک، فاطمه؛ قنبری‌هاشم‌آبادی، بهرام‌علی؛ آقا‌محمدیان‌شعرباف، حمیدرضا. (‌1389). بررسی اثربخشی واقعیت درمانی به‌شیوة گروهی بر افزایش میزان عزتِ‌نفس دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد. مجلة مطالعات روان‌شناسی تربیتی، سال 11، شمارة 2، 238-‌227.

21.موسوی‌اصل، جاسم. (1388). اثربخشی آموزش تئوری انتخاب و واقعیت‌درمانی به‌شیوة گروهی بر مسئولیت‌پذیری و عزت‌ِنفس دانشجویان دختر. پایان‏نامة کارشناسی ارشد مشاوره، دانشگاه آزاد، واحد علوم و تحقیقات اهواز.

22.هرگنهان، بالدوین‌راس؛ اولسون، متیو. (1392). مقدمه‌ای بر نظریه‌های یادگیری. (ترجمة علی‌اکبر سیف). تهران: نشر دوران.