رابطة هوش عمومی و استدلال اخلاقی: نقش واسطه‎گری ابعاد هویت اخلاقی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی دانشگاه شیراز

2 دانشیار روانشناسی تربیتی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز

3 دانشیار روانشناسی تربیتی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز

4 دانشیار روانشناسی تربیتی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه شیراز

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش واسطه‎ای ابعاد هویت اخلاقی در رابطة بین هوش عمومی و استدلال اخلاقی بود. هوش عمومی، به‌عنوان متغیّر برون‎زاد و ابعاد هویت اخلاقی (درون‎سازی اخلاقی و نمادسازی اخلاقی)، به‌عنوان متغیّرهای واسطه‏ای و استدلال اخلاقی، به‌عنوان متغیّر درون‏زاد مورد توجه قرار گرفتند. شرکت‏کنندگان در این پژوهش 250 نفر از پرستاران بیمارستان‏های شهر کرمان بودند که به‌ روش نمونه‏گیری تصادفی خوشه‏ای چند ‌مرحله‏ای انتخاب شدند و به مقیاس 3 آزمون «هوش کتل» (کتل، 1943)، آزمون «اهمیت هویت اخلاقی برای خود» (آکینو و رید، 2002) و آزمون «معضلات اخلاقی پرستاران» (چریشام، 1981) پاسخ دادند. روش پژوهش حاضر از نوع همبستگی بود و برای تحلیل داده‎ها از روش تحلیل مسیر استفاده شد. نتایج نشان داد که هوش عمومی اثر مثبت بر درون‎سازی اخلاقی (0001/0 =p، 20/0β= ) دارد و نیز درون‎سازی اخلاقی دارای اثر مثبت بر استدلال اخلاقی (0001/0 =p ، 26/0β= ) و نمادسازی دارای اثر منفی بر استدلال اخلاقی (03/0 =p، 14/0- β=) است. همچنین مشخص شد که درون‎سازی اخلاقی نقش واسطه‏ای معناداری بین هوش عمومی و استدلال اخلاقی دارد (006/0 =p، 05/0β= ). با توجه به این یافته‏ها می‏توان نتیجه گرفت، زمانی که شخص از کارکرد هوش خود در‌جهتِ درون‏سازی ارزش‏های اخلاقی استفاده کرده باشد، می‏تواند از استدلال غنی‎تری برخوردار باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Relationship between general intelligence and moral reasoning: The mediating role of moral identity

نویسندگان [English]

  • Mohammad Raoof Anjam Shoae 1
  • Massoud Hosseinchari 2
  • Morteza Latifian 3
  • Farhad Khormaie 4
2 Shiraz University
چکیده [English]

This study aimed to investigate the moral identity as the role of mediator in the relationship between general intelligence and moral reasoning. This study considers general intelligence as an exogenous variable, and dimensions of moral identity (internalizing and externalizing) as mediator variables, and moral reasoning as an endogenous variable. The participants of this study were 250 nurses of hospitals in Kerman whom were selected by random multistage cluster sampling method and they responded to Cattell-III IQ Test (Cattell, 1943), Self-Importance of Moral Identity Scale (Aquino & Reed,22002), and Nursing dilemmas test (Chrisham, 1981). The method of research was correlation and path analysis was used to analyze the data.  The results showed that the general intelligence has positive effect on the moral internalization (β=0.20, p=0.0001) and the moral internalization has a positive effect on the moral reasoning (β=0.26, p=0.0001) and the moral of symbolism has a negative effect on the moral reasoning (β=-0.14, p= 0.03). Also, it was found that the moral internalization played significant mediator role between general intelligence and the moral reasoning (β=0.05, p= 0.006). Based on these findings can be concluded when a person used his intelligence function in order to internalize of moral values, can have a richer argument.

کلیدواژه‌ها [English]

  • General intelligence
  • moral identity
  • moral internalization
  • moral reasoning
  • moral symbolization

1.برک، لورا. (1391). روانشناسی رشد (جلددوم) (ترجمة یحیی سید‌محمدی). تهران: ارسباران. (تاریخ انتشار به زبان اصلی، 2007).

2.برهانی، فریبا؛ عباس‎زاده، عباس؛ کهن، مهری؛ فضایل، محمدعلی. (1389). مقایسة توانایی استدلال اخلاقی پرستاران و دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم‌پزشکی کرمان در برخورد با معضلات اخلاقی. مجلة اخلاق و تاریخ پزشکی، 3(4)، 81-71.

3.زیرک، محمد؛ مقدسیان، سیما؛ عبداله‎زاده‌مهلانی، فرحناز؛ رحمانی، آزاد. (1390). سطح تکامل اخلاقی دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم‌پزشکی تبریز. مجلة اخلاق و تاریخ پزشکی، 4(4)، 55-45.

4.کرمی، ابوالفضل. (1383). آشنایی با آزمونسازی و آزمونهای روانی. تهران: انتشارات روان‎سنجی.