بررسی روابط ساختاری امید، خودکارآمدی تحصیلی و ادراک از جوّ کلاس با انگیزش تحصیلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار روانشناسی تربیتی دانشگاه ارومیه

2 کار شناس ارشد روانشناسی تربیتی

3 دانشیار روانشناسی دانشگاه ارومیه

4 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی دانشگاه سمنان

چکیده

این پژوهش با هدفِ بررسی روابط ساختاری امید، خودکارآمدی تحصیلی و ادراک از جوّ کلاس با انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان انجام گرفت. روش پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی (الگویابی علّی) بود. کلیۀ دانش‌آموزان پایۀ اول دبیرستان مدارس دولتی شهر ارومیه (11430N=) در سال تحصیلی 1392-1391 جامعۀ آماری این پژوهش را تشکیل می‌دادند. روش نمونه‌گیری، خوشه‌ای چند‌مرحله‌ای بود. تعداد 180 نفر دختر و 200 نفر پسر مورد مطالعه قرار گرفتند (380=n). برای جمع‌آوری اطلاعات از مقیاس‌ انگیزشِ تحصیلی هارتر، آزمون امید اسنایدر، مقیاس خودکارآمدی موریس و پرسشنامۀ ادراک  از جوّ کلاس تریکت و موس استفاده شد. داده‌ها با روش الگویابی معادلات ساختاری تحلیل شد. نتایج به‌دست آمده نشان دادند، مدل ساختاری انگیزشِ تحصیلی دانش‌آموزان مدلی روا در جامعۀ مورد پژوهش است و داده‌ها برازش مناسبی با مدل نظری دارند (052/0 =RMSEA). بر‌اساس این مدل، 79/0 از واریانس انگیزشِ تحصیلی قابل تبیین است؛ از‌این‌رو، جوّ کلاس بر خودکارآمدی، انگیزشِ تحصیلی، خودکارآمدی بر امید، خودکارآمدی بر انگیزشِ تحصیلی و امید بر انگیزشِ تحصیلی اثر مستقیم معنادار دارند. فقط ادراک از جوّ کلاس بر روی امید معنی‌دار نبود؛ درنتیجه، عوامل مذکور می‌توانند به‌طور مناسبی انگیزشِ تحصیلی دانش‌آموزان را تبیین کنند. بر‌این‌اساس، احتمالاً می‌توان انگیزش و عملکرد دانش‌آموزان را با ارتقای امید و خودکارآمدیِ تحصیلی ارتقاء بخشید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Structural relationship between hope, academic self-efficacy and perceived classroom environment with academic motivation

نویسندگان [English]

  • Farzane Mikaeeli Manba 1
  • Sosan Maddavi fard 2
  • Ali Eesa Zadegan 3
  • Saeeed Mohana 4
چکیده [English]

The aim of this study was to investigate the structural relationship between hope, academic self-efficacy and perceived classroom environment with academic motivation of students. The descriptive correlational design (causal modeling) is used. The target population includes all the first-grade students of Urmia public high schools studying during 2012-2013 academic year. Multi-stage sampling method was used. A total sample of 180 girls and 200 boys is studied (n=380). Harter’s academic motivation scale, Snyder’s hope test, Morris self-efficacy scale, and the classroom environment questionnaire by Trickett and Moos are used for data collection. Data are analyzed using structural equation modeling. Results suggest that structural model of students’ academic motivation is a valid model in the population studied and that data is well-fitted to the theoretical model (RMSEA=0.052). About 0.79 of the variance is explainable according to this model. Path coefficients display that all the paths are significant except the path from perception of classroom environment to hope. Hence, mentioned factors can properly explain students’ academic motivation. Therefore, considering these factors during the education, students’ academic motivation and performance can be improved.

1.بحرانی، محمود (1388). بررسی روایی و پایایی مقیاس انگیزشِ تحصیلی هارتر. فصلنامۀ مطالعات روان‌شناختی 5 (1)، 72-50.

2.پورقاز، عبدالوهاب؛ محمدی، امین؛ دوستی، مرضیه (1391). تأثیر خودکارآمدی و خستگی شناختی بر حل مسائل شناختی دانش‌آموزان. مطالعات روان‌شناسی تربیتی، 9 (15)، 86-68.

3.حسین‌چاری،مسعود (1386).مقایسۀخودکارآمدیادراک‌شدهدرتعاملاجتماعیباهمسالاندر بینگروهیازدانش‌آموزاندختروپسردورةراهنمایی. مطالعاتروا‌ن‌شناختی،3 (4)، 103-87.

4.حسین‌چاری،مسعود؛کیانی، رسول (1387). رابطۀبرخیمتغیّرهایجمعی‌شناختیبا خودکارآمدیدانش‌آموزاندرتعاملاجتماعیباهمسالان. مجلۀروان‌پزشکیوروان‌شناسی بالینیایران، 14 (2)، 191-184.

5.روحی، قنبر؛ آسایش، حمید؛ بطحایی، احمد؛ شعوری‌بیدگلی، علیرضا؛ بادله، محمد‌تقی؛ رحمانی، حسین (1392). ارتباطخودکارآمدیوانگیزۀتحصیلیدربینگروهیازدانشجویانعلوم‌پزشکی. مجلۀ مرکزمطالعاتوتوسعۀآموزشعلوم‌پزشکییزد، 8 (1)، 51-45.

6.شیر‌محمدی، لیلا؛ میکائیلی‌منیع، فرزانه؛ زارع، حسین (1389). رابطۀ سخت‌رویی، رضایت از زندگی و امید با عملکرد تحصیلی دانشجویان. فصلنامۀ پژوهش‌های نوین روان‌شناختی (مجلۀ علمی- پژوهشی دانشکدۀ روانشناسی دانشگاه تبریز)، 5 (20)، 151-129.

7.عباس‌زاده، محمد؛ علیزاده‌اقدم، محمد‌باقر؛ کوهی، کمال (1387). عوامل اجتماعی فردی مؤثر بر انگیزشِ تحصیلی در دانش‌آموزان مقطع متوسطه. مطالعات جامعه‌شناسی، 1 (1)، 73-47.

8.عباسیان‌فرد،مهرنوش؛بهرامی،هادی؛احقر،قدسی (1389). رابطۀخودکارآمدیباانگیزشِپیشرفتدردانش‌آموزاندخترپیش‌دانشگاهی.فصلنامۀروان‌شناسیکاربردی، 4 (1)، 109-95.

9.قلاوندی، حسن؛ امانی‌ساری‌بیگلو، جواد؛ بابایی‌سنگلجی، محسن (1391). تحلیل کانونی رابطۀ فرهنگ مدرسه با نیازهای روان‌شناختی اساسی در میان دانش‌آموزان. اندیشه‌های نوین تربیتی 8 (4)، 28-9.

10.کرامتی، انسی؛ شهامتی‌ده‌سرخ، فاطمه؛ خسروی، حسین (1390). بررسی رابطۀ محیط اجتماعی (جوّ مدرسه) و میزان خود‌تنظیمی در دانش‌آموزان دبیرستانی. فصلنامۀ پژوهش‌های نوین روان‌شناختی، 6 (23)، 153-133.

11.کریم‌زاده، منصوره؛ محسنی، نیک‌چهره (1385). بررسی رابطۀ باورهای خود‌کارآمدی تحصیلی با پیشرفتِ تحصیلی در دانش‌آموزان دختر سال دوم دبیرستان شهر تهران (گرایش ریاضی‌- فیزیک و علوم‌انسانی). مطالعات زنان، 4 (2)، 45-29.

12.طاهری، محمد؛ پور‌محمد‌رضای‌تجریشی، معصومه؛ سلطانی‌بهرام، سعید (1391). رابطۀسبکدلبستگیوامیدبهزندگیدرمادراندارایفرزندپسرکم‌توانِ ذهنیآموزش‌پذیر. مجلۀاصولبهداشتروانی، 4 (1)، 35-24.

13.طهماسیان، کارینه (1386). اعتبار، پایایی و هنجاریابی پرسشنامۀ خوداثرمندی کودکان و نوجوانان در تهران. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 1 (4و 5)، 390-373.

14.ظهره‌وند، راضیه (1389). مقایسۀ مفهوم خود، خودکارآمدی تحصیلی، هوش هیجانی، باورهای جنسیتی و رضایت از جنس دختران و پسران دبیرستانی و سهم هریک از این متغیّرها در پیش‌بینی پیشرفتِ تحصیلی آنها. مطالعات روان‌شناختی، 6 (3)، 73-46.

15.کیافر، مریم‌سادات؛ کارشکی، حسین؛ هاشمی، فرح (1393). نقش باورهای امید و خوش‌بینی در پیش‌بینی انگیزشِ تحصیلی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه فردوسی و علوم‌پزشکی مشهد. مجلۀ ایرانی آموزش در علوم‌پزشکی، 14 (6)، 526-517.

16.مولوی، پرویز؛ رستمی، خلیل؛ فدایی‌نائینی، علیرضا؛ محمدنیا، حسین (1386). بررسیعواملمؤثردرکاهشانگیزۀتحصیلیدانشجویاندانشگاهعلوم‌پزشکیاردبیل. مجلهعلمی- پژوهشی سازماننظام‌پزشکیجمهوریاسلامیایران، 25 (1)، 58-53.

17.میکائیلی‌منیع، فرزانه؛ عاشوری، مجتبی؛ حسنی، محمد (1391). آزمون الگوی شناختی اجتماعی رضایت شغلی معلمان مقطع متوسطه شهر ارومیه. فصلنامۀ نوآوری‌های آموزشی، 11 (44)، 31-7.

18.میولر، رالف (1393). پایه‌های اساسی مدل‌یابی معادلات ساختاری: معرفی نرم‌افزارهای LISlER و EQS. ترجمۀ طالع‌پسند. سمنان: انتشاراتِ دانشگاه سمنان. (تاریخ انتشار به زبانِ اصلی 2013).

19.نامداری، کورش؛ مولوی، حسین؛ ملک‌پور، مختار؛ کلانتری، مهرداد (1388). تأثیر آموزش شناختی ارتقاء امید بر توانمندی‌های شخصیتی مراجعان افسرده‌خو. مجلۀ روان‌شناسی بالینی، 1 (3)، 34-21.

20.نصیری، حبیب‌اله‌؛ لطیفیان؛ مرتضی؛ یوسفی، فریده (1390). ارائۀ الگوی علّی- تجربی از ارتباط بین یادگیری عاطفی- اجتماعی و موفقیت تحصیلی در نوجوانان دبیرستانی. مجلۀ مطالعات آموزش و یادگیری، 3 (2)، 161-135.

21.Adelman, H. S; Taylor, L. (2005). Classroom climate. In S. W. Lee, P. A. Lowe, & E Robinson (Eds.), Encyclopedia of School Psychology. Thousand Oaks, CA: Sage.

22.Ajam Ekrami, A; Rezaei, T; Bayani, A. A. (2015). Relationship between Hope to Work and Academic Motivation With Academic Burnout. Journal of Knowledge & Health, 10(1), 1-9.

23.Altunsoy, S; Çimen, O; Ekici, G; Atikc, A. D; Gokmen, A. (2010). An assessment of the factors that influence biology teacher candidates’ levels of academic self-efficacy. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2, 2377–2382.

24.Andrei, C; Patricia, I. V; Valentina, Z. (2014). Comparative study between study tracks: math and sciences or humanities, regarding academic motivation and learning strategies in the 9th grade students. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 128, 432 – 437.

25.Arbona, C. (2000). The development of academic achievement in school-aged children: Precursors to career development. In S. D. Brown & R. W. Lent (Eds.), Handbook of counseling psychology (3rd ed). New York: Wiley.

26.Bandura, A. (2002). Social cognitive theory in cultural context. Journal of Applied Psychology: An international Reviwe, 51, 269- 290.

27.Barkoukis, V; Tsorbatzoudis, H; Grouios, G; Sideridis, G. (2008). The assessment of intrinsic and extrinsic motivation and amotivation: Validity and reliability of the Greek version of the Academic Motivation Scale. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice, 15(1), 39–55.

28.Bedel, E. F. (2016). Exploring Academic Motivation, Academic Self-efficacy and Attitudes toward Teaching in Pre-service Early Childhood Education Teachers. Journal of Education and Training Studies, 4(1), 142-149.

29.Brand, S; Felner, R; Shim, M; Seitsinger, A; Dumas, T. (2003). Middle school improvement and reform: Development and validation of a school-level assessment of climate, cultural pluralism, and school safety. Journal of Educational Psychology, 95, 570–588.

30.Cooper, H; Patall, E. A; Robinson, C. (2008). The effects of choice on intrinsic motivation and related outcomes: a meta-analysis of research findings. Psychological Bulletin, 134(2), 270-300.

31.Davis, B. (2005). Mediators of the Relationship between Hope and Wellbeing in Older Adults. Clinical Nursing Research, 14(3) 253-272.

32.Deci, E. L; Ryan, R.M., (2008). Self-Determination Theory: A Macro theory of Human Motivation, Development, and Health. Canadian Psychology, 49(3), 182–185.

33.Dorman, J. (2008). Using student perceptions to compare actual and preferred classroom environment in Queensland schools. Educational Studies, 34(4), 299-308.

34.Dorman, J. P; Fisher, D.L; Waldrip. B.G. (2006). Classroom environment, student’ peceotions of assessment, academic efficacy and attitude to science: A LISREL Analysis. Available from: http:/www.googlescholar.com. Accessed 07 February 2013.

35.Elias, S. M. (2008). Anti – Intellectual Attitudes and Academic Self – Efficacy Among Business Students. Journal of Education for Business, 84(2) 111 -116.

36.Ersanlı, C. Y. (2015). The Relationship between Students’ Academic Self-efficacy and Language Learning Motivation: A Study of 8th Graders. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 199, 472-478.

37.Ferguson, J. D; Dorman, J. P. (2001). Psychosocial Classroom Environment and Academic Efficacy in Canadian High School Mathematics Classes. The Alberta Journal of Educational Research, XLVII(3), 276-279.

38.Fidan, T; Oztürk, I. (2015). The Relationship of the Creativity of Public and Private School Teachers to Their Intrinsic Motivation and the School Climate for Innovation. Procedia - Social and Behavioral Sciences 195 ( 2015 ) 905 – 914.

39.Francis, A; Goheer, A; Haver-Dieter R; Kaplan, A.D; Kerstetter, K; Kirk, A. L.M; Liu, S; Thomas, A.M; Yeh, T. (2004). Promoting Academic Achievement and Motivation: A Discussion & Contemporary Issues Based Approach. Thesis submitted in partial fulfillment of the requirements of the Gemstone Program. University of  Maryland, 1-131.

40.Galla, B.M; Wood, J.J; Tsukayama, E; Har, K; Chiu, A.W; Langer, D.A. (2014). A longitudinal multilevel model analysis of the within-person and between-person effect of effortful engagement and academic self-efficacy on academic performance. Journal of School Psychology, 52, 295–308.

41.Giunta, L.D; Alessandri, G; Gerbino, M; Kanacri, P.L; Zuffiano, A; Caprara, G.V. (2013). The determinants of scholastic achievement: The contribution of personality traits, self-esteem, and academic self-efficacy. Learning and Individual Differences, 27, 102–108.

42.Glynn, S. M; Aultman, L.P; Owens, A.M. (2005). Motivation to learning general education programs. General Education, 54(2) 150-170.

43.Groopman, j. (2005). The Anatomy Of Hope : Howe People Prevail in the Face of Illness. Available from: http:/ www. Google scholar .com.  Accessed 17 August 2014.

 

44.Guay, F; Chanal, J; Ratelle, C. F; Marsh, H. W; Larose, S; Boivin, M. (2010). Intrinsic, identified, and controlled types of motivation for school subjects in young elementary school children. British Journal of Educational Psychology, 80(4), 711–735.

45.Kelli, S. (2007). The Relationship between Hope, Executive Function, Behavioral/Emotional Strengths and School Functioning in 5th and 6th Grade Students. Ohio LINK Electronic Thesis and Dissertation Center.

46.Koka, A; Hein, V. (2003). perceptions of teacher’s feedback and learning environment as of intrinsic motivation physical education. Psychology of Sport and Exercise, 4, 333–346.

47.Lai, E.R. (2011).  Motivation: A Literature Review. http:// www. Pearson assessments. com/research.

48.Lent, R. W; Taveira, M; Sheu, H; Singley, D. (2009). Social cognitive predictors of academic adjustment and life satisfaction in Portuguese college students: A longitudinal analysis. Journal of Vocational Behavior, 74, 190–198.

49.Levy, S; Campbell, H. (2008). Student Motivation: Premise, Effective Practice and Policy. Teacher Education, 33 (5) 13-28.

50.Linnenbrink, E. A; Pintrich, P. R. (2003). the role of self- efficacy beliefs in student engagement and learning in the classroom. Reading and Writing Quarterly, 19, 119-137.

51.Long, J; Monoi, F; Harper, B; Knoblauch, D; Murphy, P. (2007).  Academic and motivation and achievement among urban adolescents. Journal of Urban Education, 43, 19-42.

52.Lumsden, L.S. (1994). Student Motivation to Learn. Educational Resources. Information Center, Digest Number92.

53.Luthans, F; Jensen, S. M. (2002). Hope: A new positive strength for human resource development. Human Resource Development Review, 1(3), 304–322.

54.Mahan, G; Johnson, C. (1983). Portrait of a Dropout: Dealing with Academic, Social, and Emotional Problems. NASSP Bulletin, 6, 80-83.

55.McCoach, D. B; Siegle, D. (2003). Factors that differentiate underachieving gifted students from high – achieving gifted students. Gifted Child Quarterly, 47, 144- 154.

56.Meristo, M; Eisenschmidt, E. (2014). Novice teachers’ perceptions of school climate and self-efficacy. International Journal of Educational Research, 67, 1–10.

57.Midgley, C; Urdan, T. (2001). Academic Self- Handicapping and Achievement Goals: A Further Examination. Contemporary Educational Psychology, 20, 61-75.

58.Mimi, B. (2004). Academic Motivation in Self-Efficacy, Task Value, Achievement Goal Orientations, and Attributional Beliefs. Journal of Educational Research, 97(6), 287-298.

59.Mitchell, M.M; Bradshaw, C.P. (2013). Examining classroom influences on student perceptions of school climate: The role of classroom management and exclusionary discipline strategies. Journal of School Psychology, 51, 599–610.

60.Nilsen, H. (2009). Influence on Student Academic Behavior through Motivation, Self-Efficacy and Value- Expectation: An Action Research Project to Improve Learning. Issues in Informing Science and Information Technology, 6, 544-556.

61.Ong, A.D; Edwards, L.M; Bergeman, C.S. (2006). Hope as A source of Resilience in Later Adulthood. Journal of Personality and Individual Differences, 41, 1263-1273.

62.Pattengale, J. (2009). The Hope Scale: A measurement of willpower and way power. In R. L. Swing (Ed.), Proving and improving. Tools & techniques for improving the first college year (monograph 37), II. (pp. 157–160). Columbia, SC: USC, National Resource Center for the First-year Experience and Students in Transition.

63.Patrick, H; Ryan, A. M. (2005). Identifying adaptive classrooms: Dimensions of the classroom social environment. In K. A. Moore & L. H. Lippman (Eds.), What do children need to flourish? Conceptualizing and measuring indicators of positive development (pp. 271–287). New York: Springer.

64.Peterson, S.J; Luthans, F. (2003). The Positive Impact and Development of Hopeful Leaders. Leadership and Organization Development Journal, 24, 26-31.

65.Pintrich, P. R. (2003). A motivation science perspective on the role of student motivation in learning and teaching contexts. Journal of Educational Psychology, 95, 667–686.

66.Ryan, A. M. (2001). The Peer Group a context for the Development of young Adolescent Motivation and Achievement. Child Development, 72(4), 1135-1150.

67.Ryan, R. M; Deci, E. L. (1999). Intrinsic and extrinsic motivation: Classic definitions and new directions. Contemporary Educational Psychology, 25, 54–67.

68.Roeser, R; Eccles, J; Sameroff, A. (2000). School as a context of early adolescents’ academic and social-emotional development: A summary of research findings. Elementary School Journal, 100, 443–471.

69.Santilli, S; Nota, L; Cristina Ginevra, M; Soresi, S. (2014). Career adaptability, hope and life satisfaction in workers with intellectual disability. Journal of Vocational Behavior, 85, 67–74.

70.Schunk, D. H. (1991). Self - efficacy and academic motivation. Educational psychologist, 26, 207 – 231.

71.Scioli, A; Ricci, M; Nyugen, T; Scioli, E. R. (2011). Hope: Its nature and measurement. Psychology of  Religion and Spirituality, 3(2), 78.

72.Singley, D; Lent, R. W; Sheu, H. (2010). Longitudinal test of a social cognitive model of academic and life satisfaction. Journal of Career Assessment, 18, 133–146.

73.Siu, C. M. Y; Moneta, G. (2002). Trait intrinsic and extrinsic motivations, academic performance, and creativity in Hong Kong college students. Journal of College Student Development, 43, 664-83.

74.Snyder, C.R. (1994). The psychology of hope: You can get there from here. New York: Free. Available from: http:/ www. Google scholar .com.  Accessed 17 August 2014.

75.Snyder, C. R. (1999). Hope, goal blocking thoughts, and test-related anxieties. Psychological  Reports, 84, 206-208.

76.Snyder, C.R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychol Inq, 13, 249-275.

77.Snyder, C .R; Harris, C; Anderson, J.R. (1991). The Will and the Ways: Development and Validation of an Individual-Differences Measure of Hope. Journal of Personality and Social Psychology, 60(4), 570-585.

78.Snyder, C.R; Shrey, H; Cheavens, J; Pulvers, K.M; Adams, V; Wiklund, C. (2002). Hope and Academic Success in College. Journal of Educational Psychology, 94(4), 820-826.

79.Teo, E; Karleson, S; Matheieu, J. (2000). Designing effective instruction. NY: Wiley.

80.Tucker, C. M; Zayco, R. A; Herman, K. C. (2002). Teacher and child variables as predictors of academic engagement among low-income African American children. Psychology in the Schools, 39(4), 477-488.

81.Urdan, T. (2001). Contextual influences on motivation and performance: An examination of achievement goal structures. In F. Salili & C. Chiu (Eds.), Student motivation: The culture and context of learning (pp.171–201). New York: Kluwer.

82.Van Houtte, M. (2005). Climate or culture? A plea for conceptual clarity in school effectiveness research. School Effectiveness and School Improvement, 16(1), 71–89.

83.Van Petegem K; Aelterman A; Van Keer H; Rosseel, Y. (2008). The influence of student characteristics and interpersonal teacher behavior in the classroom on student’s wellbeing. Social Indicators Research, 85, 279–291.

84.Watt, C.D; Greeley, S.A; Shea, J.A. (2005). Educational views and attitudes, and career goals of MD-PhD students at the University of Pennsylvania School of Medicine. Academic Medicine, 80(2), 193-80.

85.Way, N; Ranjini, R; Rhodes, J. (2007). Students’ Perceptions of School Climate During the Middle School Years: Associations with Trajectories of Psychological and Behavioral Adjustment.  American Journal of Community Psychology, 40, 194–213.

86.Way, N; Reddy, R; Rhodes, J. (2007). Students’ Perceptions of School Climate During the Middle School Years: Associations with Trajectories of Psychological and Behavioral Adjustment. American Journal of Community Psychology, 40, 194– 213.

87.Wentzel, K.R. (1998). Social Relationships and Motivation in Middel School: The Role of Parents, Teachers and Peers. Journal of Educational Psychology, 90, 202-209.

88.Wigfield, A; Tonks, S. (2002). Adolescents’ expectancies for success and achievement task values. In F. Pajares & T. Urdan (Eds.), Academic motivation of adolescents (pp. 53-82).Greenwich, CT: Information Age Publishing.

89.Zimmerman, B.J. (2008). Investigating Self-Regulation and Motivation: Historical Background, Methodological Developments, and Future Prospects. American Educational Research Journal, 45(1), 166 –183.