فراتحلیل اثربخشی مداخلات روان‌شناختی بر عزت نفس دانش‌آموزان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 کارشناس ارشد روانشناسی عمومی دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

پژوهش حاضر به ‌منظور بررسی پژوهش‌های انجام شده در ارتباط با اثربخشی مداخلات روان‌شناختی بر عزت نفس دانش‌‌آموزان دورة دبیرستان و راهنمایی انجام شد. در این خصوص، فراتحلیل با یکپارچه کردن نتایج حاصل از انجام تحقیقات مختلف، تلاش می‌کند تا میزان اندازة اثر مداخلات روان‌شناختی را مشخص کند. بدین منظور با استفاده از ملاک‌های درون‌گنجی به‌منظور انتخاب نمونة پژوهش، از بین 40 پژوهش، 27 پژوهش را که از‌لحاظِ روش‌شناختی مورد تأیید قرار گرفتند، انتخاب و فراتحلیل بر روی آنها انجام گرفت. تعداد کل آزمودنی‌هایی که در پژوهش‌های انتخاب شده مشارکت داشتند، برای دانش‌آموزان دبیرستان 655 نفر و برای دانش‌آموزان راهنمایی برابر با 1151 نفر بود. ابزار پژوهش، چک‌لیست فراتحلیل بود. پژوهش حاضر مبتنی بر 27 اندازه ‌اثر ‌بود. نتایج پژوهش نشان داد، میزان اندازه ‌اثر مداخلات روان‌شناختی بر عزت نفس دانش‌آموزان، مطابق جدول تفسیر اندازه ‌اثر کهن  در‌حد بالاست. بنابراین مداخلات روان‌شناختی بر ارتقاء عزت نفس دانش‌آموزان در ایران تأثیر بسیار زیادی داشته است.




 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Meta-Analysis of Effectiveness of Psychological Interventions on students’ Self-Esteem (Iran 2001-2012) (Case Study: Guidance and secondary high school students)

نویسندگان [English]

  • Farhad Kahrazehi 1
  • Behzad Rigi kote 2
چکیده [English]

The present study examined the effectiveness of psychological intervention on self-esteem of guidance and secondary high school students. Meta-analysis method has been used in this study by integrating the results of various investigations; measure the effectiveness of psychological interventions on self-esteem has been identified[. Using the criteria for selecting the sample of treasure for this purpose, among the 40 studies, 27 of which were acceptable in terms of methodological, and meta-analysis was performed on them. The total number of subjects that participated in selected research for secondary high school were 655 and for elementary[ school were equal to 1151. Research instrument was a checklist of meta-analysis. Results, showed that of psychological interventions on self-esteem of students, high school d = 0.97(P ≤ 0.00001) and guidance, d = 0.85 (P ≤ 0.0001), that the effect sizes obtained for all two sections according to Cohen’s was high the effect size. Conclusion: A psychological intervention on self-esteem student's high school and guidance has high impact. [It means psychological educational interventions on academic performance of dyscalculia[ students in Iran have high impact .



 


 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Meta-Analysis
  • Psychological interventions
  • Self-Esteem

1.احمدی، افسانه؛ محمدی‌سرتنگ، محسن؛ نورعلی‌ای، پریوش؛ ویسی، مژگان؛ رسولی، جواد (1392). بررسی شیوع اضطراب و ارتباط آن با نوع میان وعده‌های مصرفی دانش‌آموزان سوم و پیش‌دانشگاهی شیراز. مجلة علوم‌پزشکی شهرکرد، 15 (1)، 90-83.

2.استادیان، مریم؛ سودانی، منصور؛ مهرابی‌زاده‌هنرمند، مهناز (1388). اثربخشی مشاورة گروهی به‌شیوة عقلانی- عاطفی‌- رفتاری الیس، بر اضطراب امتحان و عزت نفس دانش‌آموزان دختر پایة سوم مقطع راهنمایی شهر بهبهان. مطالعات آموزش و یادگیری‌- علوم‌اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز،‌ 1 (2)، ‌‌18-1.

3.بارون، رابرت؛ بیرون، دان؛ برنسکامب، نایلا (1387). روا‌ن‌شناسی اجتماعی. (ترجمة یوسف کریمی). تهران: انتشارات روان. (سال انتشار به زبان اصلی 2006).

4.بحری، نادره. (1389). تاثیر آموزش جرات ورزی به روش مشاوره گروهی بر عزت نفس دانش آموزان دختر، پیک نور، ۸(۱)، 137-124.

5.برخوردی، حمید؛ رفاهی، ژاله؛ فرح‌بخش، کیومرث (1388). اثربخشی آموزش مهارت‌های مثبت‌اندیشی به‌شیوة گروهی بر‌انگیزة پیشرفت، عزت نفس و شادکامی دانش‌آموزان پسر پایة اول دبیرستان شهر جیرفت. مجلة رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 2 (5)،‌ 144-131.

6.به‌پژوه، احمد؛ خانجانی، مهدی؛ حیدری، محمود؛ شکوهی‌‌یکتا، محسن (1386). بررسی اثربخشی آموزش مهارت‌های اجتماعی بر عزت نفس دانش‌آموزان نابینا. پژوهش در سلامت روان‌شناختی، 1 (3)، 37-29.

7.بهرامی، فرحناز؛ سودانی، منصور؛‌ مهرابی‌زاده‌هنرمند، مهناز (1389). بررسی اثربخشی گشتالت درمانی بر عزت نفس، افسردگی و احساس تنهایی زنان مطلقة افسرده. مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، 8 (1)، 145-129.

8.بیابانگرد، اسماعیل(1384). رابطه میان عزت نفس، انگیزه پیشرفت، و پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان سال سوم دبیرستان های تهران. مطالعات روان شناختی، ۱(5-4)ُ، 144-131.

9.ترکاشوند، رؤیا؛ کرمانشاهی، سیما؛ آزادفلاح، پرویز (1390). تأثیر گروه‌درمانی آموزشی بر میزان عزت نفس دختران نوجوان. مجلة تحقیقات علوم‌پزشکی زاهدان (طبیب شرق)، ‌13 (3)، 34-30.

10.توزنده‌جانی، حسن؛ صدیقی، کاظم؛‌ نجات، حمید؛ کمال‌پور، ‌نسرین (1386). اثر‌بخشی نسبی آموزش‌های شناختی- رفتاری عزت نفس بر سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی (دانش و پژوهش در علوم‌تربیتی- برنامه‌ریزی درسی)، 21 (16)،‌ 56-41.

11.حقیقی، جمال؛ موسوی، محمد؛ مهرابی‌زاده‌هنرمند، مهناز؛ بشلیده، کیومرث (1385). بررسی تأثیر آموزش مهارت‌های زندگی بر سلامت روانی و عزت نفس دانش‌آموزان دختر سال اول مقطع متوسطه. مجله علوم‌تربیتی و روان‌شناسی، 13 (1)، 78-61.

12.جلالی، داریوش، و نظری آذر. (1388). تاثیر آموزش الگوی یادگیری اجتماعی بر عزت نفس، اعتماد به نفس، رفتارهای خودابرازی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان کلاس سوم دوره راهنمایی. تحقیقات علوم رفتاری، ۷(۱)، 53-43.

13.جلالی، محسن، و پوراحمدی، الناز (1389). اثربخشی آموزش ابراز وجود بر سلامت روان و عزت نفس نوجوانان. اندیشه و رفتار، 5(17)، 36-27.

14.دادپور، قدرت‌الله؛ توکلی‌زاده، جهانشیر؛ پناهی‌شهری، محمود (1391). اثربخشی آموزش‌های عقلانی- هیجانی به‌شیوة گروهی بر عزت نفس و اضطراب دانش‌آموزان تیزهوش پسر. مجلة تخصصی پژوهش و سلامت، ۲ (1)، 125-118.

15.دوکانه‌ای‌فرد، فریده (1386). تأثیر آموزش مهارت‌های زندگی بر افزایش عزت نفس و کاهش کمرویی دانشجویان، فصلنامه اندیشه‌‌های تازه در علوم تربیتی، 2 (3)، 56-44.

16.رجبی، غلامرضا؛ خدایی، ملک‌حسین (1386). تأثیر مشاورة گروهی با روش درمان عقلانی- عاطفی- رفتاری بر سلامت عمومی و عزت نفس دانش آموزان. تازه‌های پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 1 (2)، 48-31.

17.روشن‌چسلی، رسول؛ بابازاده، سوره؛ ناصح، اشکان (1391). اثربخشی شیوة درمانی حساسیت‌زدایی از‌طریقِ حرکت چشم و پردازش مجدد در میزان شرم درونی‌شده و عزت نفس نوجوانان. فصلنامة رویش روا‌ن‌شناسی، ۱ (3)، 29-27.

18.سانتراک، جان. دبلیو‌ (1385). روا‌‌‌ن‌شناسی تربیتی. (ترجمة مرتضی امیدیان). یزد: انتشارات دانشگاه. (سال انتشار به زبان اصلی 2001).

19.سیفی گندمانی، محمدیاسین؛ شقاقی، فرهاد؛ کلانتری میبدی، سارا (1390). اثربخشی برنامة آموزش فلسفه به دانش‌آموزان دختر بر عزت نفس و توانایی حل مسئله آنها. روان‌شناسی کاربردی، 5 (2)، ‌83-66.

20.شریفی‌درآمدی، پرویز (1384). تأثیر آموزش سبک حل مسئله بر میزان عزت نفس دانش‌آموزان 12 تا 13 ساله دارای مشکلات ارتباطی در دورة راهنمایی تحصیلی. فصلنامة نواوری‌های آموزشی، شمارة 14، 63-39.

21.عبدالله‌پور، محمّد (1385). تأثیر آموزش مهارت‌های زندگی بر عزت نفس، خودپنداره و سلامت روان دانش‌آموزان پسر سال دوم مقطع متوسطة شهرستان کهگیلویه (دهدشت). پایان‌نامة کارشناسی ارشد، واحد علوم و تحقیقات اهواز.

22.صاحب الزمانی, نوروزی نیا, روح انگیز, آلیلو, & رشیدی. (1389). بررسی تاثیر آموزش ابراز وجود بر عزت نفس و قاطعیت دانش آموزان دختر مقطع متوسطه. مجله پزشکی ارومیه, 21(1), 53-58.

23.علی‌زاده، حمید؛ نصیری‌فرد، نفیسه؛ کرمی، ابوالفضل (1389). تأثیر آموزش دلگرمی مبتنی بر رویکرد آدلر بر روی خودکارآمدی عزت نفس دختران نوجوان. مطالعات اجتماعی- روان‌شناختی زنان (مطالعات زنان)، 8 (4 پیاپی 26)، 167-143.

24.فرقانی‌طرقی، ام‌البنین؛ جوان‌بخت، مریم؛ بیاضی، محمدحسین؛ صاحبی، علی؛ وحیدی، شعیب؛ دروگر، خدیجه (1391). مقایسة اثربخشی آموزش گروهی‌- شناختی- رفتاری و واقعیت‌درمانی بر عزت نفس دانش‌آموزان دبیرستانی. مجلة اصول بهداشت روانی، ‌14 (2 پیاپی 54)، ‌180-172.

25.کجباف‌نژاد، هادی؛ دبیری، فرزاد؛ قاسم‌پور، ژیلا (1384). بررسی تأثیر آموزش گروهی بر عزت نفس دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطة دبیرستان‌های شهرستان بهبهان. پژوهش‌های تربیتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بجنورد، شمارة 5، 89-84.

26.کیاء، سیما؛ شعبانی، حسن؛ احقر، قدسی؛ مدانلو، مهناز (1395). تأثیر آموزش مهارت ابراز وجود بر عزت نفس دانش‌آموزان؛ نشریة روان پرستاری، 4 (1)، 46-38.

27.گنجی، مسعود؛ زاهد‌بابلان، عادل؛ معینی‌کیا، مهدی (1391). فراتحلیل پژوهش‌های انجام شده در‌خصوص نقش الگوهای تدریس بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان. مجلة روان‌شناسی مدرسه، 1 (1)، 107-93.

28.لطافتی‌ بریس، رامین، و یونسی، سید جلال(1390). تأثیر مشاوره ‌شناختی‌ -رفتاری گروهی بر عزت نفس، منبع کنترلی بیرونی و افسردگی. فصلنامه تازه های روان درمانی، 17(۶۲-۶۱)، 73-61.

29.محمودی‌راد، مریم؛ آراسته، حمیدرضا؛ افقه، سوسن؛ براتی‌سده، فرید (1386). بررسی نقش آموزش مهارت‌های ارتباطی و حل مسئلة اجتماعی بر عزت نفس و هوشبهر دانش‌آموزان مقطع سوم دبستان. مجلة توانبخشی، ویژه‌نامه توان‌بخشی در بیماری‌ها و اختلالات روانی، 2 (8)، 74-69.

30.نریمانی، محمد؛ بیابانگرد، اسماعیل؛ رجبی، سوران (1385). بررسی کار‌آمدی روان‌نمایشگری بر بهبودبخشی مهارت‌های اجتماعی و عزت نفس دانش‌آموزان نارسا‌خوان. پژوهش در حیطة کودکان استثنایی؛ 6 (2)، 638-623.

31.نظری، ایمان؛ حسین‌پور، محمد (1387). اثربخشی مهارت‌های اجتماعی بر اضطراب و عزت نفس دانش‌آموزان دختر دبیرستان. یافته‌های نو در روان‌شناسی (روان‌شناسی اجتماعی، ‌2 (6)، ‌116-95.

32.نیسی، عبدالکاظم، و شهنی ییلاق، منیجه.(1380). تاثیر آموزش ابزار وجود بر ابراز وجود، عزت نفس، اضطراب اجتماعی و بهداشت روانی دانش آموزان پسر مضطرب اجتماعی دبیرستانی شهرستان اهواز. مجله علوم تربیتی و روان شناسی، ۸(۲-۱)، ۳۰-۱۱.

33.محمدی، منوچهر؛ شقاقی، فرهاد؛ زارع، حسین (1389). نقش آموزش مهارت‌های زندگی بر دانش و نگرش نسبت به مواد مخدر و عزت نفس دانش‌آموزان. مجلة پیک‌نور؛ ‌‌8 (1)،‌ 83-66.

34.مهدوی، اسماعیل؛ عنایتی، میر‌صلاح‌الدین؛ نیسی، عبدالکاظم (1389). بررسی اثربخشی آموزش مسئولیت‌پذیری بر عزت نفس دانش‌آموزان پسر مقطع متوسطه. مجلة یافته‌های نو در روان‌شناسی، شمارة 8، 131-117.

35.یارمحمدیان، محمد‌حسین؛ قادری‌دهکردی، صغری (1380). بررسی تأثیر یک برنامة آموزش پیشگیری از اعتیاد بر روی عزت نفس، نگرش و آگاهی نوجوانان در مورد سوء مصرف مواد مخدر. مجلة دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، شمارة 10، 20-7.

36.یاریاری، فریدون؛ کدیور، پروین؛ میرزاخانی، محمد (1387). بررسی تأثیر روش تدریس یادگیری مشارکتی بر عزت نفس، مهارت‌های اجتماعی و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان (دبیرستان). پژوهش‌های نوین روان‌شناختی، 3 (10)، 164-148.

37.یوسفی، بهرام؛ شیخ، محمود (1381). بررسی و مقایسة اثر سه برنامة هدف‌چینی بازآموزی اسنادی و ترکیب بر میزان عزت نفس احساس خود‌سودمندی سبک اسنادی و انگیزة توفیق‌گرایی دانش‌آموزان پسر مقطع راهنمایی شهر کرمانشاه. مجلة حرکت، شمارة 13، ‌43-31.

38.ولی‌زاده، شیرین؛ امامی‌پور، سوزان (1386). تأثیر درمان عقلانی- هیجانی- رفتاری بر عزت نفس دانش‌آموزان دختر نابینا. اندیشه و رفتار (روان‌شناسی کاربردی)، 1 (3)، ‌50-43.

39.هومن، حیدرعلی. (1393). استنباط آماری در پژوهش رفتاری، تهران: انشتارات سمت.

40.Alavinezhad, R; Mousavi, M; Sohrabi, N. (2014). Effects of art therapy on anger and self-esteem in aggressive children. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 113(7), 111-117.

41.Harter, S; Eisenberg, N. (1998). Handbook of child psychology: Social, emotional, and personality development.  JohnWiley & Sons, Inc.England.

42.Hullu, E. D; B. Sportel, E; Nauta, M. H; Peter, J; de Jong, P. J. (2017) Cognitive bias modification and CBT as early interventions for adolescent social and test anxiety: Two-year follow-up of a randomized controlled trial. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 55, 81-89.

43.Prihadi, K; Chua, M. (2012). Students' self-esteem at school: The risk, thechallenge, and the cure. Journal of Education and Learning, 6(1), 1-14.

44.Reber, C. D. (2012). The impact of group counseling on the self-esteem levels of students who have been identified as the targets of bullying aggressors. The College at Brockport: State University of New York.

45.Swann, Jr, W.B; Chang Schneider, C; McClary, K. L. (2007). Do people self-view matter? Self-concept and self-esteem in everyday life. 62(2), 84-94.

46.Tri Diania, F. (1995).Effect of group counseling on the self-esteem of at risk students attending an alternative school. Mount Vincent University, 36, AAT MQ23761.

47.Vatankhah, H; Daryabari, D; Ghadami, V; Naderifar, N. (2013). The Effectiveness of communication skills training on self-concept, self-esteem and assertiveness of female students in guidance school in Rasht. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 84(9), 885-889

48.Wagner, E. (2004). Developmental and implementation of a curriculum to develop social competence for student with visual impairment in Germany. Journal of visual Impairment& Blindness, 98(11), 703-710.

49.Weinberg, R. S; Gould, D. (1999). Foundations of sport exercise psychology. Journal of Human Kinetics, 21(3), 286-303

50.Wolffe, F; Sacks, S. Z. (1997). The life styles of blind, low vision, and sighted youths: A quantitative comparison. Journal of Visual Impairment & Blindness, 91(3), 245-257.

51.Yadav, Y; Iqbal, N. (2009). Impact of life skill training on self-esteem, adjustment and empathy among adolescents. Journal of the Indian Academy of Applied Psychology, 35, 61-7.

52.Yvette Armand, C. (1996). The of group counseling and counselor utilization of immigration his panic secondary limited England proficient student. Florida International University, 158, AAT 9717842.