اثربخشی آموزش رفتارهای سالم (با تأکید بر حل مسئله) بر سبک‌های حل مسئله و راهبردهای مقابله‌ای سازنده در نوجوانان دانش آموز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

چکیده: هدف این پژوهش بررسی تأثیر آموزش رفتارهای سالم بر سبک‌های حل مسئله و راهبردهای مقابله‌ای سازنده در دانش‌آموزان ناحیه 2 آموزش‌وپرورش زاهدان بود. جامعه آماری پژوهش تمامی دانش‌آموزان پسر دوره متوسطه بودند. یکی از دبیرستان‌ها به صورت تصادفی ساده انتخاب و پیش‌آزمون در پایه سوم اجرا گردید. سپس 50 نفر از دانش‌آموزانی که کمترین نمره را کسب کرده بودند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. طرح پژوهش آزمایشی از نوع پیش‌آزمون - پس‌آزمون و پیگیری با گروه گواه بود. گروه آزمایش آموزش رفتارهای سالم با تأکید بر حل مسئله را در 10 جلسه 90 دقیقه‌ای (دو ماه) دریافت نموده و گروه گواه در این مدت هیچ آموزشی را دریافت نکردند. پس از اتمام جلسات، پس‌آزمون و دو ماه بعد از اتمام جلسات، پیگیری اجرا گردید. برای جمع‌آوری اطلاعات از مقیاس‌ سبک‌های حل مسئله (PSS) و مقیاس راهبردهای مقابله‌ای نوجوانان (ACS) استفاده شد. داده‌ها با بهره‌گیری از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیری و تک متغیری تحلیل گردید. نتایج نشان داد که آموزش رفتارهای سالم با تأکید بر حل مسئله در مرحله پس‌آزمون و پیگیری در افزایش سبک‌های حل مسئله سازنده و مقابله سازش یافته مؤثر بوده است (01 (P <0/00.
هدف این پژوهش بررسی تأثیر آموزش رفتارهای سالم بر سبک‌های حل مسئله و راهبردهای مقابله‌ای سازنده در دانش‌آموزان ناحیه 2 آموزش‌وپرورش زاهدان بود. جامعه آماری پژوهش تمامی دانش‌آموزان پسر دوره متوسطه بودند. یکی از دبیرستان‌ها به صورت تصادفی ساده انتخاب و پیش‌آزمون در پایه سوم اجرا گردید. سپس 50 نفر از دانش‌آموزانی که کمترین نمره را کسب کرده بودند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. طرح پژوهش آزمایشی از نوع پیش‌آزمون - پس‌آزمون و پیگیری با گروه گواه بود. گروه آزمایش آموزش رفتارهای سالم با تأکید بر حل مسئله را در 10 جلسه 90 دقیقه‌ای (دو ماه) دریافت نموده و گروه گواه در این مدت هیچ آموزشی را دریافت نکردند. پس از اتمام جلسات، پس‌آزمون و دو ماه بعد از اتمام جلسات، پیگیری اجرا گردید. برای جمع‌آوری اطلاعات از مقیاس‌ سبک‌های حل مسئله (PSS) و مقیاس راهبردهای مقابله‌ای نوجوانان (ACS) استفاده شد. داده‌ها با بهره‌گیری از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیری و تک متغیری تحلیل گردید. نتایج نشان داد که آموزش رفتارهای سالم با تأکید بر حل مسئله در مرحله پس‌آزمون و پیگیری در افزایش سبک‌های حل مسئله سازنده و مقابله سازش یافته مؤثر بوده است (01 (P <0/00.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effectiveness of Healthy Behavior Training in Problem Solving Styles and Strategies of Coping with Problems in High School Students with Emphasis on Problem Solving

نویسنده [English]

  • Ali Farnam
چکیده [English]

The present study aimed to investigate the effectiveness of healthy behavior training in problem solving styles and strategies of coping with problems in adolescent students in second education and training region of Zahedan. The study population of research consisted of all high school male students. At first stage, one high school was selected by simple random sampling method and pre-test was administered among third grade students. The sample population involved 50 participants that were randomly selected and placed into two experimental and control groups. The study method was experimental with pre-test, post-test and follow up. In order to collect data, two scales were administered: Problem Solving Styles (PSS) and Adolescent Coping Scale (ACS). The experimental group received 10 ninety minute sessions of healthy behavior training with emphasis on problem solving but the control group received no training. All subjects were assessed in before training, after training and after 2 months follow up stages. To analyze data, Multivariate Analyze of Covariance (MANCOVA) and Analysis of Covariance (ANCOVA) were used. The results indicated that healthy behavior training with emphasis on problem solving was effective in enhancement of constructive problem solving styles and adjusted coping styles in both post and follow up stages (P <0.001).
The present study aimed to investigate the effectiveness of healthy behavior training in problem solving styles and strategies of coping with problems in adolescent students in second education and training region of Zahedan. The study population of research consisted of all high school male students. At first stege, one high school was selected by simple random sampling method and pre test was administered among third grade students. The sample population involved 50 participants that were randomly selected and placed into two experimental and control groups.The study mehtod was experimental with pretest, post test and follow up. In order to collect data, two scales were administered: Problem Solving Styles (PSS) and Adolescent Coping Scale (ACS). The experimental group received 10 ninty minute sessions of healthy behavior training with emphsis on problem solving but the control group received no training. All subjects were assessed in before training, after training and after 2 month follow up stages. To analyze data, Multivariate Analyze of Covariance (MANCOVA) and Analysis of Covariance (ANCOVA) were used. The results indicated that healthy behavior training with emphsis on problem solving was effective in enhancement of constructive problem solving styles and adjusted coping styles in both post and follow up stages (P <0.001).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Healthy Behavior
  • Problem Solving Styles
  • coping strategies
  • coping styles
  • High school Students

ایزدی‌فرد، راضیه، سپاسی‌آشتیانی، میترا (1389). اثربخشی درمان شناختی- رفتاری با آموزش مهارت حل مسئله در کاهش علایم اضطراب امتحان. مجله علوم رفتاری، 4 (1)، 27-23.

2.باباپور، خیرالدین، رسول‌زاده طباطبایی، کاظم، اژه‌ای، جواد و آشتیانی، علی (1382). بررسی رابطه بین شیوه‌های حل مسئله و سلامت روان‌شناختی دانشجویان. مجله‌ روان‌شناسی، 7 (1)، 16-3.

3.بخشی‌پور‌‌رودسری، عباس، محمودعلیلو، مجید، ایرانی، سید‌سجاد (1387). مقایسه ویژگی‌ها و اختلال‌های شخصیت و راهبردهای مقابله‌ای معتادان خودمعرف و گروه بهنجار. مجلهروان‌پزشکیوروانشناسیبالینیایران، 14 (3)،289-297.

4.دادستان، پریرخ، علی‌پور، احمد، حاجی‌زادگان، مرضیه، عسگری، علی (1386). اعتبار، رواسازی و تعیین ساختار عاملی مقیاس راهبردهای مقابله‌ای نوجوانان. فصلنامه روان‌شناسان ایرانی، 3 (11)، 208-189.

5.داعی‌پور، پروین، بیان‌زاده، سید‌اکبر (1379). راهبردهای کنار آمدن در نوجوانان شهر تهران. فصلنامةاندیشه و رفتار، 5 (4)، 26-17.

6.زراعت، زهرا، غفوریان، علیرضا (1388). اثربخشی آموزش مهارت حل مسئله بر خودپندارة تحصیلی دانشجویان. مجله راهبردهای آموزش، 2 (1). 26-23.

7.سازمان بهداشت جهانی (1379). برنامة آموزش مهارت‌های زندگی. ترجمة ربابه نوری‌قاسم‌آبادی، پروانة محمد‌خانی. تهران: سازمان بهزیستی کشور. معاونت امور فرهنگی و پیشگیری تهران. (2001)

8.صاحبان، فاطمه، امیری، شعله، کج‌باف، محمدباقر، عابدی، احمد (1389). بررسی اثر کوتاه‌مدت آموزش کارکردهای اجرایی بر کاهش نشانه‌های کمبود توجه و بیش‌فعالی در دانش‌آموزان پسر دورة ابتدایی شهر اصفهان. مجله تازه‌های علوم شناختی، 12 (1). 58-52.

9.عدالتی‌شاطری، زهره، اشکانی، نجمه، مدرس‌غروی، مرتضی (1388). بررسی رابطة بین نگرانی مرضی، شیوه‌های حل مسئله و افکارخودکشی در نمونة غیر بالینی. مجلهعلمیدانشگاهعلومپزشکیکردستان، 14 (1). 100-92.

10.غضنفری، احمد (1384). اعتباریابی مقیاس مقابلة نوجوانان. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، ۱۱ (۳)، ۲۹۰-۲۹۷.

11.محمدی، نوراله (1382). بررسی اثر درمانی آموزش توانش اجتماعی بر اختلال رفتار هنجاری در نوجوانان. پایان‌نامة کارشناسی ارشد چاپ نشده دانشگاه تربیت مدرس تهران.

12.محمدی، فریده، صاحبی، علی (1380). بررسی سبک حل مسئله در افراد افسرده و مقایسه با افراد عادی. مجلهعلومروان‌شناختی. 1 (1)، 42-24.

13.معطری، مرضیه، سلطانی، علی، موسوی‌نسب، مسعود، آیت‌اللهی، علیرضا (1384). تأثیر آموزش حل مسئله بر خودپنداری دانشجویان پرستاری دانشکدة پرستاری و مامایی حضرت فاطمه (س). مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی. 5 (2)، 155-137.

14.نریمانی، محمد، ملک‌شاهی‌فر، معصومه، محمودی، نادر (1388). بررسی مهارت‌های مقابله‌ای و تحمل ابهام در دانش‌آموزان دختر گوشه‌گیر. پژوهش در حیطة کودکان استثنایی. 9 (1)، 62-55.

15.وجودی، بابک، هاشمی، تورج، عبدل‌پور، قاسم، ماشینچی‌عباسی، نعیمه (1394). پیش‌بینی ایده‌پردازی خودکشی براساس راهبردهای مقابله‌ای و سبک‌های هویت. روانشناسی معاصر. 10 (1). 56-47.

16.Botvin, GJ., Griffin, KW.(2004). Life skill training: Empirical Findings and Future Direction. Journal of Primary Prevention, 25(2), 211-32.

17.Cassidy, T., & Lang, C. (1996). Problem-solving style, stress and psychological illness. British Journal ofClinical Psychological Society, 35, 265-277.

18.Centers for Disease Control and Prevention. (2008). Morbidity and Mortality Weekly Report. Surveillance Summaries, 57(No.SS-4).

19.Chinaveh, M. (2010). International Conference on learner diversity training problem solving to enhance quality of life: Implication towards diverse learners. Procedia Social Behavioral Sciences, 7, 302-310.

20.Dawes, M.A., Mathias, Ch.W., Richard,D.M., Hill-Kapturczak,N., Dougherty, D.M.(2008). Adolescent suicidal behavior and substance use: Developmental Mechanisms. Substance Abuse, 31(2), 13-28.

21.Ebrahimi, H., Barzanjeh Atri, S., Ghavipanjeh, S., Farnam, A., Gholizadeh, L. (2013). The Effect of Training Problem-Solving Skills on Coping Skills of Depressed Nursing and Midwifery Students. Journal of Caring Sciences, 2(1), 1-9

22.Frydenberg,E., & Lewis,R.(1993). Manual the Adolescent Coping Scale. Melbourne: Australian Council for Educational Research

23.Lazakidou, G., Retalis, S. (2010). Using computer supported collaborative learning strategies for helping students acquire self-regulated problem solving skills in mathematics Computers & Education, 54 (1), 3-13.

24.LeBlanc, M., Shannon, S-B., Desti, S., and Mary, L. K. (2011). Buffering the Effects of Violence: Communication and Problem-Solving Skills as Protective Factors for Adolescents Exposed to Violence. Journal of Community Psychology, 39, 353–67

25.Maddoux, J., Symes, L., McFarlane, J., Koci, A., Gilroy,  H., Fredland, N.( 2014 ), Problem-Solving and Mental Health Outcomes of Women and Children in the Wake of Intimate Partner Violence, Journal of Environmental and Public Health,7,1-7

26.Silverstone, P.H., Salsali, M. (2003).Low self- esteem and psychiatric patients: part 1- the relationship between low self-esteem and psychiatric diagnosis. Annals of General Hospital Psychiatry, 2 (2), 1–9.