پارادایم‌های علمی معاصر و نظریه‌های یادگیری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه بجنورد

2 دانشیار دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

مقاله حاضر که از بُعد روش‌شناسی تحقیق، تحلیلی، از منظرِ هدف، نظری، و از منظرِ پارادایم زیربنایی، از نوع کیفی به‌شمار می‌رود، به دنبال بررسی و طبقه‌بندی فلسفی و معرفت‌شناختی نظریه‌های یادگیری غالب و همچنین نظریه‌های نوظهور و کمترشناخته شده است. نظریه‌های علمی از جمله نظریه‌های یادگیری، همواره توسط رویکردهای بنیادی‌تری از جمله رویکردهای فلسفی و معرفت‌شناسی، و در کلان‌ترین سطح، توسط پارادایم‌های علمی هدایت می‌شوند. تحلیل و شناسایی پارادایم‌هایی که نظریه‌های یادگیری در بستر آنها رشد کرده‌اند، امکان شناخت عمیق‌تر و جامع‌تر آنها را فراهم می‌آورد و راه استفاده مؤثرتر و آگاهانه‌تر آنها را در عرصه تعلیم و تربیت هموار می‌کند. این امر در آنجا اهمیت بیشتری دارد که نظام تربیتی، و به عبارت دقیق‌تر، فلسفه تربیتی اقتباس کننده، از مختصات فلسفی، معرفتی، انسان‌شناختی و ارزشی متفاوتی نسبت به پارادایم‌های مذکور، برخوردار باشد. در مقاله پیش‌رو پارادایم‌های علمی معاصر یعنی مدرنیسم، پست‌مدرنیسم و پیچیدگی در مقایسه با یکدیگر مورد مطالعه قرار گرفته و نسبت آنها با رویکردهای فلسفی و معرفت‌شناختی و در نهایت با نظریه‌های یادگیری رفتارگرایی، شناخت‌گرایی، سازنده‌گرایی و ارتباط‌گرایی روشن شده است. ضمن این بررسی این مقاله سعی کرده است نشان دهد که سازگاری بیشتر پارادایم پیچیدگی-به نسبت دیگر پارادایم‌ها- با واقع‌گرایی اسلامی، از برخی جنبه‌های اصلی هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی، می‌تواند راه را برای بهره‌گیری مؤثرتر از نظریه‌های یادگیری که در سایه آن رشد کرده‌اند، هموار کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Contemporary Scientific Paradigms and Learning Theories

نویسندگان [English]

  • Hossein Eskandari 1
  • Hashem Fardanesh 2
  • Ali Reza Sadeghzadeh Ghamsari 2
چکیده [English]

This article has been originated from an analytic, theoretical and qualitative research. It seems all scientific theories such as learning theories, have been guided by more basic approaches such as philosophical and epistemological ones. In broadest level, theories grow under scientific paradigms. So recognizing and analyzing of underlying paradigms lead to deeper knowledge of learning theories and develop ways to use them more efficiently in education contexts. This matter is more important where we face to different educational contexts or different philosophy, epistemology، anthropology and axiology. For example, in the case of Iran, epistemological base of Islamic realism is different from postmodernism. In this article contemporary scientific paradigms- modernism, postmodernism، and complexity- have been studied in comparison with each other and determined their philosophical and epistemological approaches. At the end, the relationship between learning theories- behaviorism, cognitivism, constructivism, and connectivism- in one hand and these paradigms, in other hand, has been examined